[MARCIANUS libro secundo de publicis iudiciis. ] §48.19.11.prPerspiciendum est iudicanti, ne quid aut durius aut remissius constituatur, quam causa deposcit: nec enim aut seueritatis aut clementiae gloria affectanda est, sed perpenso iudicio, prout quaeque res expostulat, statuendum est.
[MARCIANUS libro secundo de publicis iudiciis.] 裁判官は、事件が要求するよりも過酷に、あるいは寛大に、何事かが定められることのないように留意しなければならない。 なぜなら、厳格さの、あるいは寛大さの栄光は追い求められるべきではなく、十分に熟慮された判断をもって、それぞれの事柄が要求するところに従って定められねばならないからである。
plane in leuioribus causis proniores ad lenitatem iudices esse debent, in grauioribus poenis seueritatem legum cum aliquo temperamento benignitatis subsequi.
明らかに、比較的軽い事件においては、裁判官は寛大さに傾くべきであり、より重い刑罰においては、いくらかの慈悲による和らげを伴って、法律の厳格さに従うべきである。
§48.19.11.1Furta domestica si uiliora sunt, publice uindicanda non sunt, nec admittenda est huiusmodi accusatio, cum seruus a domino uel libertus a patrono, in cuius domo moratur, uel mercennarius ab eo, cui operas suas locauerat, offeratur quaestioni: nam domestica furta uocantur, quae serui dominis uel liberti patronis uel mercennarii apud quos degunt subripiunt.
家内窃盗は、もしそれが比較的軽微なものであれば、公的に罰せられるべきではない。 また、奴隷が主人によって、あるいは解放自由人がその家に滞在しているパトローヌスによって、あるいは雇い人が自らの労働を提供していた雇用主によって、拷問を伴う尋問にかけられるよう差し出される場合、このような種類の告発は受理されるべきではない。 なぜなら、奴隷が主人から、解放自由人がパトローヌスから、あるいは雇い人がそのもとで暮らしている人々から盗み出すものが、家内窃盗と呼ばれるからである。
§48.19.11.2Delinquitur autem aut proposito aut impetu aut casu.
また、犯罪は、意図、衝動、あるいは偶然によって犯される。
proposito delinquunt latrones, qui factionem habent: impetu autem, cum per ebrietatem ad manus aut ad ferrum uenitur: casu uero, cum in uenando telum in feram missum hominem interfecit.
意図によって犯罪を犯すのは、徒党を組む強盗たちである。 衝動によるのは、泥酔によって、殴り合いや刃物の沙汰に至る場合である。 偶然によるのは、狩猟において、野獣に向けて放たれた武器が人を殺してしまった場合である。
§48.19.11.3Capitis poena est bestiis obici uel alias similes poenas pati uel animaduerti.
極刑とは、野獣に投げ与えられること、あるいは他の類似の刑罰を被ること、あるいは処刑されることである。