Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.18.10.pr-48.18.10.6

拷問の適用対象と節度および証言の信憑性

8369 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

アルカディウス・カリシウスの記述に基づき、14歳未満への拷問禁止や不敬罪における例外、家族内の奴隷への拷問制限、拷問の適切な程度、証言における言動や評判の重視、自由身分訴訟での拷問制限など、拷問の適用基準を説明する。

[ARCADIUS CHARISIUS libro singulari de testibus. ] §48.18.10.prDe minore quattuordecim annis quaestio habenda non est, ut et diuus Pius Caecilio Iuuentiano rescripsit.
[アルカディウス・カリシウス、証人に関する一巻本] 十四歳未満の者については、神君ピウスがカエキリウス・ユウェンティアヌスに勅答したように、拷問を行うべきではない。
§48.18.10.1Sed omnes omnino in maiestatis crimine, quod ad personas principum attinet, si ad testimonium prouocentur, cum res exigit, torquentur.
しかし、皇帝たちの身代に関わる不敬罪においては、すべての者が例外なく、もし証言へと呼び出されるならば、状況がそれを要求するとき、拷問にかけられる。
§48.18.10.2Potest quaeri, an de seruis filii castrensis peculii in caput patris quaestio haberi non possit: nam patris non debere torqueri in filium constitutum est.
陣中特有財産(ペクリウム・カストレンセ)を持つ子の奴隷について、父親の生命や身分に不利益となる拷問を行い得ないのではないか、という問いが生じ得る。 なぜなら、父親の[奴隷]が子に不利に拷問されるべきではないということは確立されているからである。
et puto recte dici nec filii seruos in caput patris esse interrogandos.
そして私は、子の奴隷もまた父親の不利益となるよう尋問されるべきではない、と正しく言われていると考える。
§48.18.10.3Tormenta autem adhibenda sunt, non quanta accusator postulat, sed ut moderatae rationis temperamenta desiderant.
しかし、拷問は告発者が要求するほどの強さで適用されるべきではなく、適度な理性の配慮(節度)が要求する通りに適用されるべきである。
§48.18.10.4Nec debet initium probationum de domo rei accusator sumere, dum aut libertos eius quem accusat aut seruos in testimonium uocat.
また、告発者は、自分が告発する相手の解放自由人や奴隷を証言に呼ぶことによって、被告人の家から証拠集めを始めるべきではない。
§48.18.10.5Plurimum quoque in excutienda ueritate etiam uox ipsa et cognitionis suptilis diligentia adfert: nam et ex sermone et ex eo, qua quis constantia, qua trepidatione quid diceret, uel cuius existimationis quisque in ciuitate sua est, quaedam ad inluminandam ueritatem in lucem emergunt.
また、真実を究明するにあたっては、その声自体や綿密な審理の入念さも極めて大きな貢献をなす。 なぜなら、言葉遣いからも、また誰がどのような一貫性をもって、あるいはどのようなおののきをもって語るかということからも、さらには各自が自らの市民共同体においていかなる評判を得ているかということからも、真実を明らかにするために、ある事柄が光の中に現れ出るからである。
§48.18.10.6In causis quoque liberalibus non oportet per eorum tormenta, de quorum statu quaeritur, ueritatem requiri.
また、自由身分に関する訴訟においては、その身分が問題となっている者たちの拷問によって真実が求められるべきではない。

語釈・文法注

  1. §48.18.10.prminore quattuordecim annis — quattuordecim annis(14年)は比較の奪格であり、比較級 minore とともに「14歳よりも年少の者」を意味する。
  2. §48.18.10.2patris — patris(属格)の後に seruos(奴隷たち、ないし単数形 seruum)が省略されている。これによって、直前の de seruis... の文脈、および対比される後半の filii seruos との対称性が保たれている。「父親の奴隷が息子に不利に拷問されるべきではない」と解釈される。
  3. §48.18.10.4dum aut libertos eius quem accusat aut seruos in testimonium uocat — 接続詞 dum が直説法現在形 uocat を伴い、単純な時間的関係(「〜している間に」)を示すだけでなく、主節の initium probationum... sumere(立証の緒口を得る)という行為の「方法・手段」(「〜を証言に呼ぶことによって」)を実質的に表している。
  4. §48.18.10.5qua quis constantia, qua trepidatione quid diceret, uel cuius existimationis quisque in ciuitate sua est — 前半の節では接続法未完了過去 diceret が使われて間接疑問節を形成しているのに対し、後半の節では直説法現在 est が使われている。これらはともに前置詞 ex の目的語となる eo(〜ということ)に並列で係っているが、古典期以降のラテン語に見られる直説法と接続法の混用の例である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.18.10.pr-48.18.10.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.18.10.pr-48.18.10.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。