[ARCADIUS CHARISIUS libro singulari de testibus. ] §48.18.10.prDe minore quattuordecim annis quaestio habenda non est, ut et diuus Pius Caecilio Iuuentiano rescripsit.
[아르카디우스 카리시우스, 증인에 관한 단권 책] 14세 미만의 자에 대해서는, 신군 피우스가 카에킬리우스 이우벤티아누스에게 칙답한 바와 같이 고문을 행해서는 안 된다.
§48.18.10.1Sed omnes omnino in maiestatis crimine, quod ad personas principum attinet, si ad testimonium prouocentur, cum res exigit, torquentur.
그러나 황제들의 신변에 관한 반역죄(불경죄)에 있어서는, 만약 증언을 하도록 소환되고 상황이 그것을 요구한다면, 예외 없이 모든 자가 고문을 받는다.
§48.18.10.2Potest quaeri, an de seruis filii castrensis peculii in caput patris quaestio haberi non possit: nam patris non debere torqueri in filium constitutum est.
진중특유재산(페쿨리움 카스트렌세)을 가진 아들의 노예에 대해, 아버지의 생명이나 신분에 불이익이 되는 고문을 행할 수 없는지 여부가 의문시될 수 있다. 왜냐하면 아버지의 [노예]가 아들에게 불리하게 고문받아서는 안 된다는 점은 확립되어 있기 때문이다.
et puto recte dici nec filii seruos in caput patris esse interrogandos.
그리고 아들의 노예 역시 아버지에게 불리하게 심문받아서는 안 된다고 하는 것이 올바른 견해라고 나는 생각한다.
§48.18.10.3Tormenta autem adhibenda sunt, non quanta accusator postulat, sed ut moderatae rationis temperamenta desiderant.
그러나 고문은 고발인이 요구하는 만큼이 아니라, 중용의 이성이 요구하는 절도에 따라 가해져야 한다.
§48.18.10.4Nec debet initium probationum de domo rei accusator sumere, dum aut libertos eius quem accusat aut seruos in testimonium uocat.
또한 고발인은 자신이 고발하는 자의 해방노예나 노예를 증언으로 소환함으로써 피고인의 집안에서부터 입증을 시작해서는 안 된다.
§48.18.10.5Plurimum quoque in excutienda ueritate etiam uox ipsa et cognitionis suptilis diligentia adfert: nam et ex sermone et ex eo, qua quis constantia, qua trepidatione quid diceret, uel cuius existimationis quisque in ciuitate sua est, quaedam ad inluminandam ueritatem in lucem emergunt.
또한 진실을 규명함에 있어서는 목소리 자체와 세밀한 심리의 근면함도 매우 큰 기여를 한다. 왜냐하면 말투로부터도, 그리고 어떤 사람이 어떤 일관성을 가지고 혹은 어떤 두려움을 가지고 말하는가로부터도, 혹은 각자가 자신의 시민공동체에서 어떤 평판을 얻고 있는가로부터도, 진실을 밝히기 위한 어떤 것들이 빛 속으로 드러나기 때문이다.
§48.18.10.6In causis quoque liberalibus non oportet per eorum tormenta, de quorum statu quaeritur, ueritatem requiri.
또한 자유신분에 관한 소송에서도, 그 신분이 문제시되고 있는 자들의 고문을 통해 진실이 규명되어서는 안 된다.