[MARCIANUS libro secundo institutionum. ]
[マルキアヌス著『法学提要』第2巻] 奴隷はいかなる方法によっても、自らの主人と法廷で争うことはできない。
§48.10.7.prNullo modo serui cum dominis suis consistere possunt, cum ne quidem omnino iure ciuili neque iure praetorio neque extra ordinem computantur: praeterquam quod fauorabiliter diui Marcus et Commodus rescripserunt, cum seruus quereretur, quod tabulae testamenti, quibus ei data erat libertas, subprimerentur, admittendum ad suppressi testamenti accusationem.
なぜなら、彼らは市民法によっても、政務官法によっても、非常裁判手続によっても、まったく考慮の対象にすら入らないからである。 ただし、神君マルクスとコモドゥスが好意的に下した次の勅答は例外である。 すなわち、自らに自由が与えられていた遺言書が隠匿されていると奴隷が不服を申し立てたとき、隠匿された遺言の告発にその奴隷を容認すべきである、としたものである。