Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §47.7.3.pr-47.7.3.8

樹木伐採訴訟における樹木の法的定義と範囲

7971 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスが、法的な「樹木」の概念に葡萄、蔦、葦、柳、移植された樹木、オリーブの切り株などが含まれるか否かを論じ、訴訟を提起できる範囲を画定している。

[ULPIANUS libro quadragensimo secundo ad Sabinum. ] §47.7.3.prUitem arboris appellatione contineri plerique ueterum existimauerunt.
[サビヌス註釈第42巻のウルピアヌス] 古代の法学者の大半は、葡萄の木が「樹木」という名称に含まれると考えた。
§47.7.3.1Ederae quoque et harundines arbores non male dicentur.
蔦や葦もまた、樹木と呼んで差し支えないであろう。
§47.7.3.2Idem de salicteto dicendum est.
同じことが柳林についても言われるべきである。
§47.7.3.3Sed si quis saligneas uirgas instituendi salicti causa defixerit haeque, antequam radices coegerint, succidantur aut euellantur, recte Pomponius scripsit non posse agi de arboribus succisis, cum nulla arbor proprie dicatur, quae radicem non conceperit.
しかし、誰かが柳林を仕立てるために柳の枝を地面に挿し、これらが根を張る前に、切り倒されるか、あるいは引き抜かれた場合、厳密な意味では根を張っていないものは何も樹木とは呼ばれないのであるから、「樹木伐採に関する訴え」を提起することはできない、とポンポニウスが書いたのは正しい。
§47.7.3.4Quod si quis ex seminario, id est stirpitus arborem transtulerit, eam, quamuis nondum comprehenderit terram, arborem tamen uideri Pomponius libro nono decimo ad Sabinum probat.
しかし、誰かが苗床から、すなわち根こそぎ樹木を移植した場合、それがまだ土壌に根づいていなくても、やはり樹木とみなされるということを、ポンポニウスはサビヌス註釈第19巻において承認している。
§47.7.3.5Ideo ea quoque arbor esse uidetur, cuius radices desinent uiuere.
したがって、その根が生命活動を停止しようとしているものも、やはり樹木とみなされる。
§47.7.3.5aRadix autem arboris non uidetur arboris appellatione contineri, quamuis adhuc terra contineatur: quam sententiam Labeo quoque probat.
しかし、樹木の根は、たとえ未だ土中にとどまっているとしても、「樹木」という名称には含まれないとみなされる。 ラベオもこの見解を承認している。
§47.7.3.6Labeo etiam eam arborem recte dici putat, quae subuersa a radicibus etiamnunc reponi potest, aut quae ita translata est, ut poni possit.
ラベオはまた、根元から倒されたが今なお再び植え直すことができるもの、あるいは植えることができるように移植されたものも、正当に樹木と呼ばれると考えている。
§47.7.3.7Stirpes oleae arbores esse magis est, siue iam egerunt radices siue nondum.
オリーブの切り株は、すでに根を張っているか未だそうでないかを問わず、樹木であるとする方がより妥当である。
§47.7.3.8Omnium igitur harum arborum, quas enumerauimus, nomine agi poterit.
したがって、我々が列挙したこれらすべての樹木を理由として、訴えを提起することができるであろう。

語釈・文法注

  1. §47.7.3.3non posse agi de arboribus succisis — 動詞 ago の受動態不定詞現在形 agi は、ここでは非人称的に用いられており、「(訴訟が)提起される」を意味する。de arboribus succisis は、十二表法に由来する民事上の「樹木伐採に関する訴え(actio de arboribus succisis)」を指す名詞句としての性格をもつ。
  2. §47.7.3.7arbores esse magis est — magis est は「〜とする方がより妥当である」「〜である方がより真実味がある」を意味する非人称的な慣用表現。その主語として、対格主語 stirpes oleae と不定詞 esse からなる対格不定詞句をとっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §47.7.3.pr-47.7.3.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:47.7.3.pr-47.7.3.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。