[MARCIANUS libro tertio institutionum.
[マルキアヌス『法学提要』第3巻において。
] §47.22.1.prMandatis principalibus praecipitur praesidibus prouinciarum, ne patiantur esse collegia sodalicia neue milites collegia in castris habeant.
] 皇帝の訓令において属州総督たちに対し、社交結社が存在することを許さず、また兵士たちが陣営内で結社を持つことのないようにせよと命令されている。
sed permittitur tenuioribus stipem menstruam conferre, dum tamen semel in mense coeant, ne sub praetextu huiusmodi illicitum collegium coeat.
しかし、貧困者たちが月次会費を出し合うことは許されている。 ただし、このような口実のもとに不法な結社が集まることのないよう、彼らが集まるのは月に一度だけとする。
quod non tantum in urbe, sed et in Italia et in prouinciis locum habere diuus quoque Seuerus rescripsit.
これがローマ市内だけでなく、イタリアおよび属州においても適用されることを、神君セウェルスもまた勅答した。
§47.22.1.1Sed religionis causa coire non prohibentur, dum tamen per hoc non fiat contra senatus consultum, quo illicita collegia arcentur.
しかし、宗教の目的で集まることは禁止されていない。 ただし、これによって、不法な結社を禁じる元老院議決に違反することにならないという条件においてである。
§47.22.1.2Non licet autem amplius quam unum collegium licitum habere, ut est constitutum et a diuis fratribus: et si quis in duobus fuerit, rescriptum est eligere eum oportere, in quo magis esse uelit, accepturum ex eo collegio, a quo recedit, id quod ei competit ex ratione, quae communis fuit.
もっとも、合法な結社を二つ以上持つことは許されない。 これは神君たる兄弟によっても規定されている通りである。 そして、もし誰かが二つの結社に属している場合には、自分がより属していたい方を彼が選択すべきであり、退会する結社からは、共有されていた財産の計算から彼に帰属する分を受け取るべきであると勅答されている。