Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §47.2.57.pr-47.2.57.5

窃盗訴権の再行使と消滅および複数奴隷の不法行為

7919 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

同一の窃盗犯に対する再度の訴追可能性、公的機関への連行による訴権の消滅、奴隷の特有財産の奪還と第三者への移転、後見人や保佐人の処分権能、複数奴隷による同時窃盗に対するノクサ訴訟の競合について説明している。

[IULIANUS libro uicensimo secundo digestorum. ] §47.2.57.prInterdum fur etiam manente poenae obligatione in quibusdam casibus rursus obligatur, ut cum eo saepius eiusdem rei nomine furti agi possit.
[ユリアヌス、『学説彙纂』第22巻] ときには、罰の債務が存続している間でも、特定の事例において、盗犯人は再び債務を負う。 その結果、彼に対して同じ物を理由に何度も窃盗の訴えを提起できるようになる。
primus casus occurrit, si possessionis causa mutata esset, ueluti si res in domini potestatem redisset eandemque idem subriperet uel eidem domino uel ei, cui is commodasset aut uendidisset.
第一の事例は、占有の権原が変更された場合に生じる。 例えば、その物が所有者の支配に戻り、さらに同じ者が、同じ所有者から、あるいはその所有者が使用貸借し若しくは売却した相手から、同じ物を盗む場合である。
sed et si persona domini mutata esset, altera poena obligatur.
しかしまた、所有者の主客が変更された場合にも、別の罰の責任を負う。
§47.2.57.1Qui furem deducit ad praefectum uigilibus uel ad praesidem, existimandus est elegisse uiam, qua rem persequeretur: et si negotium ibi terminatum et damnato fure recepta est pecunia sublata in simplum, uidetur furti quaestio sublata, maxime si non solum rem furtiuam fur restituere iussus fuerit, sed amplius aliquid in eum iudex constituerit.
盗犯人を夜警長官または総督のもとへ連行する者は、その物を取り戻すための道を選択したものとみなされるべきである。 そして、そこで事件が終了し、盗犯人が有罪とされて、奪われた金銭が単倍で回収されたならば、窃盗の審理は消滅したと見なされる。 盗犯人が盗まれた物を返還するよう命じられただけでなく、裁判官が彼に対してさらに何らかの不利益を科した場合は特にそうである。
sed et si nihil amplius quam furtiuam rem restituere iussus fuerit, ipso, quod in periculum maioris poenae deductus est fur, intellegendum est quaestionem furti sublatam esse.
しかしまた、盗犯人が盗まれた物を返還すること以外には何も命じられなかったとしても、盗犯人がより重大な罰の危険にさらされたというその事実自体によって、窃盗の審理は消滅したと解されるべきである。
§47.2.57.2Si res peculiaris subrepta in potestatem serui redierit, soluitur furti uitium et incipit hoc casu in peculio esse et a domino possideri.
盗まれた特有財産たる物が奴隷の支配内に戻ったならば、窃盗の瑕疵は消滅し、この場合、それは特有財産の中に存在し、かつ所有者によって占有され始める。
§47.2.57.3Cum autem seruus rem suam peculiarem furandi consilio amouet, quamdiu eam retinet, condicio eius non mutatur (nihil enim domino abest): sed si alii tradiderit, furtum faciet.
しかし、奴隷が盗む意図をもって自らの特有財産たる物を移動させる場合、彼がそれを保持している限り、その状態は変化しない(なぜなら、所有者から何も失われていないからである)。 しかし、もし彼がそれを他者に引き渡したならば、彼は窃盗を行うことになる。
§47.2.57.4Qui tutelam gerit, transigere cum fure potest et, si in potestatem suam redegerit rem furtiuam, desinit furtiua esse, quia tutor domini loco habetur.
後見職を行う者は、盗犯人と和解することができ、また、もし盗まれた物を自己の支配内に取り戻したならば、それは盗品であることをやめる。 なぜなら、後見人は所有者の地位にあるとみなされるからである。
sed et circa curatorem furiosi eadem dicenda sunt, qui adeo personam domini sustinet, ut etiam tradendo rem furiosi alienare existimetur.
しかしまた、狂気者の保佐人についても同じことが言われねばならない。 彼は、狂気者の物を引き渡すことによってそれらを処分するとみなされるほどに、所有者の人格を引き受けている。
condicere autem rem furtiuam tutor et curator furiosi eorum nomine possunt.
一方、後見人および狂気者の保佐人は、被後見人や狂気者の名において、盗まれた物の返還を訴求することができる。
§47.2.57.5Si duo serui tui uestem et argentum subripuerint et alterius nomine tecum de ueste actum fuerit, alterius de argento agatur: nulla exceptio dari debebit ob eam rem, quod iam de ueste actum fuerit.
もしあなたの二人の奴隷が衣服と銀器を盗み、一方の名においてあなたとの間で衣服に関して訴えが提起され、他方に関して銀器について訴えが提起されるとすれば、すでに衣服について訴えが提起されたということを理由とする抗弁は、与えられるべきではない。

語釈・文法注

  1. §47.2.57.prmanente poenae obligatione — 現在分詞 `manente` を伴う奪格絶対。前の節から続く `fur` が主語であり、「罰の債務(責任)が存続している間でも」という譲歩の意味を含んで解釈される。
  2. §47.2.57.preandemque idem subriperet uel eidem domino uel ei — 同一指示を示す代名詞 `idem` の格変化(対格 `eandem`、主格 `idem`、与格 `eidem`)が近接して並んでいる。`subriperet` は、先行する `si` に支配される接続法未完了過去である。
  3. §47.2.57.1ipso, quod in periculum maioris poenae deductus est fur — 原因を示す奪格 `ipso` に、同格(事実)を示す `quod` 節が結合した構文。「盗犯人がより重い罰の危険にさらされたという、その事実自体によって」と訳される。
  4. §47.2.57.4qui adeo personam domini sustinet, ut etiam tradendo rem furiosi alienare existimetur. — `adeo... ut...`(程度・結果)の相関構文。`tradendo` は手段の動名詞奪格。`existimetur` は接続法現在受動態であり、主格不定詞(NcI)構文として `alienare` を伴い、「(彼が)処分すると見なされる」という意味を表す。
  5. §47.2.57.5alterius nomine tecum de ueste actum fuerit — 非人称受動 `actum fuerit`(自動詞 `agere`「訴えを起こす」の完了時制)の構文。`tecum`(あなたと=あなたを相手取って)は、奴隷の不法行為を理由に、その所有者であるあなたに対して提起されるノクサ訴訟を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §47.2.57.pr-47.2.57.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:47.2.57.pr-47.2.57.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。