Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §47.2.48.pr-47.2.48.7

盗品回収と隠匿および使用窃盗の成立要件

7909 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

盗品を提示した泥棒から所有者がそれを取り返した事例、泥棒を隠匿する場合と単に告発しない場合の違い、衣服を預かった者が無断転貸して盗まれた場合の使用窃盗、盗まれた女奴隷や家畜の産子の法的性質、盗品売却代金を暴力で取り戻した所有者の窃盗・強盗責任について論じる。

[ULPIANUS libro quadragensimo secundo ad Sabinum. ]
[ウルピアーヌス『サビヌス註釈』第42巻] 銀の器を紛失し、その名目で窃盗の訴えを起こした者がいた。
§47.2.48.prQui uas argenteum perdiderat eoque nomine furti egerit: de pondere uasis controuersia cum esset et actor maius fuisse diceret, fur uas protulit: id is cuius erat abstulit ei: qui subripuerat dupli nihilo minus condemnatus est.
器の重さについて争いがあり、原告がより重かったと主張したところ、泥棒が器を提示した。 それを本来の所有者が泥棒から奪い去ったが、盗んだ者はそれでもなお、2倍の額の支払いを命じられた。
rectissime iudicatum est: nam in actionem poenalem non uenit ipsa res quae subrepta est, siue manifesti furti siue nec manifesti agatur.
この判決は非常に正しい。 なぜなら、現行犯窃盗で訴えようと非現行犯窃盗で訴えようと、罰金刑を求める訴えにおいては、盗まれた物自体は審理の対象とならないからである。
§47.2.48.1Qui furem nouit, siue indicet eum siue non indicet, fur non est, cum multum intersit, furem quis celet an non indicet: qui nouit, furti non tenetur, qui celat, hoc ipso tenetur.
泥棒を知っている者は、彼を告発しようがしまいが、泥棒ではない。 誰かが泥棒を隠匿するのか、それとも告発しないだけなのかには、大きな違いがあるからである。 知っているだけの者は窃盗の責任を負わないが、隠匿する者は、まさにその行為によって責任を負う。
§47.2.48.2Qui ex uoluntate domini seruum recepit, quin neque fur neque plagiarius sit, plus quam manifestum est: quis enim uoluntatem domini habens fur dici potest?
主人の意思に基づいて奴隷を受け入れた者が、泥棒でも人拐いでもないということは、明白すぎるほど明白である。 主人の意思(同意)を得ている者が、どうして泥棒と呼ばれ得ようか。
§47.2.48.3Quod si dominus uetuit et ille suscepit, si quidem non celandi animo, non est fur, si celauit, tunc fur esse incipit.
しかし、もし主人が禁じたのに彼が引き受けた場合、もしも隠匿する意図がなかったのであれば、彼は泥棒ではない。 もし隠匿したならば、その時に彼は泥棒となる。
qui igitur suscepit nec celauit etsi inuito domino, fur non est.
したがって、たとえ主人の意に反してであっても、引き受けてかつ隠匿しなかった者は、泥棒ではない。
uetare autem dominum accipimus etiam eum qui ignorat, hoc est eum qui non consensit.
なお、「主人が禁じる」とは、知らない主人、すなわち同意しなかった主人をも含むと私たちは解する。
§47.2.48.4Si ego tibi poliendum uestimentum locauero, tu uero inscio aut inuito me commodaueris Titio et Titio furtum factum sit: et tibi competit furti actio, quia custodia rei ad te pertinet, et mihi aduersus te, quia non debueras rem commodare et id faciendo furtum admiseris: ita erit casus, quo fur furti agere possit.
もし私があなたに衣服をクリーニングするために賃貸し(請け負わせ)、あなたが私の知らないうちに、あるいは私の意に反して、それをティティウスに貸し出し、そしてティティウスのもとで盗難が起こった場合、あなたには(実際の犯人に対して)窃盗の訴えが認められる。 なぜなら物の保管義務があなたにあるからである。 そして私にはあなたに対する訴えが認められる。 なぜなら、あなたは物を貸し出すべきではなかったのであり、そうすることによってあなたは窃盗を犯したからである。 このようにして、泥棒が窃盗の訴えを起こしうる事例が生じる。
§47.2.48.5Ancilla si subripiatur praegnas uel apud furem concepit, partus furtiuus est, siue apud furem edatur siue apud bonae fidei possessorem: sed in hoc posteriore casu furti actio cessat.
妊娠した女奴隷が盗まれるか、あるいは泥棒のもとで身ごもった場合、その子供は盗品である。 それが泥棒のもとで生まれようが、善意の占有者のもとで生まれようが同じである。 しかし、後者の場合、窃盗の訴えは認められない。
sed si concepit apud bonae fidei possessorem ibique pepererit, eueniet, ut partus furtiuus non sit, uerum etiam usucapi possit.
しかし、もし彼女が善意の占有者のもとで身ごもり、そこで出産したならば、その子供は盗品ではなくなり、時効取得すら可能となる。
idem et in pecudibus seruandum est et in fetu eorum, quod in partu.
家畜とその産子についても、奴隷の出産について述べたことと同じことが適用される。
§47.2.48.6Ex furtiuis equis nati statim ad bonae fidei emptorem pertinebunt, merito, quia in fructu numerantur: at partus ancillae non numeratur in fructu.
盗まれた馬から生まれた子馬は、直ちに善意の買主に帰属する。 これは当然のことであり、なぜならそれらは果実とみなされるからである。 これに対し、女奴隷の子供は果実とはみなされない。
§47.2.48.7Cum fur rem furtiuam uendidisset eique nummos pretii dominus rei per uim extorsit, furtum eum nummorum fecisse recte responsum est: idem etiam ui bonorum raptorum actione tenebitur.
泥棒が盗品を売却し、その物の所有者が泥棒からその代金たる金銭を暴力によって脅し取った場合、彼が金銭の窃盗を犯したとする回答は正しい。 彼はまた、強盗の訴えによっても責任を負う。
quod enim ex re furtiua redigitur, furtiuum non esse nemini dubium est: nummus ergo hic, qui redactus est ex pretio rei furtiuae, non est furtiuus.
なぜなら、盗品から得られるものは盗品ではないということに誰も疑いを抱かないからである。 したがって、盗品の代金から得られたこの金銭は、盗品ではない。

語釈・文法注

  1. §47.2.48.prid is cuius erat abstulit ei — 所有格関係代名詞節 `cuius erat`(その器が誰のものであったか、すなわち本来の所有者)を伴う指示代名詞 `is` が主語であり、`id`(その器)が直接目的語、`ei`(彼から、すなわち泥棒から)が奪奪の与格(分離の与格)である。
  2. §47.2.48.2quin neque fur neque plagiarius sit, plus quam manifestum est — 非否定の主節 `plus quam manifestum est`(〜は明白以上である)に、接続法を伴う `quin` 節(〜でないということは)が続いている。主節の表現が「疑いがない(non dubium est)」と同等の強い確信(否定的な疑問の余地がないこと)を意味するため、通常は否定文に続く `quin` が用いられている。
  3. §47.2.48.3uetare autem dominum accipimus etiam eum qui ignorat — 動詞 `accipimus`(私たちは解する)が、対格不定詞(A.C.I.)構文を導いている。`eum qui ignorat`(知らない者)が不定詞 `uetare`(禁じる)の意味上の主語(対格)であり、`dominum`(主人として、あるいは「主人が禁じる」という表現における「主人」を)は対格としてそれと同格、あるいは不定詞の意味上の主語の一部をなす。
  4. §47.2.48.4ita erit casus, quo fur furti agere possit — 関係副詞 `quo`(それによって、あるいは〜という)が導く節において、`fur`(泥棒)が主語であり、属格 `furti` は起訴・告訴の属格(窃盗の罪で)として動詞 `agere`(訴えを起こす)にかかる。衣服を預かって無断転貸した者が使用窃盗(furtum usus)の犯人(fur)でありながら、保管責任(custodia)を負うがゆえに、第三者による窃盗に対して原告として訴えを起こしうるという逆説的な状況を説明している。
  5. §47.2.48.7Cum fur rem furtiuam uendidisset eique nummos pretii dominus rei per uim extorsit — `cum` 節の中に、接続法過去完了 `uendidisset` と直説法完了 `extorsit` が並置されている。古典期以降の法学ラテン語において、時系列的に連続する複数の従属節の動詞で法(叙実法と接続法)の不一致が起こる現象の一例である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §47.2.48.pr-47.2.48.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:47.2.48.pr-47.2.48.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。