[ULPIANUS libro quadragensimo primo ad Sabinum. ] §47.2.27.prQui tabulas uel cautiones amouet, furti tenetur non tantum pretii ipsarum tabularum, uerum eius quod interfuit: quod ad aestimationem refertur eius summae, quae in his tabulis continetur, scilicet si tanti interfuit, ut puta si chirographa aureorum decem tabulae fuerint, dicimus hoc duplicari.
[ウルピアヌス、サビヌス註釈書第41巻] 証書や債務証書を持ち去る者は、単にその証書自体の価格だけでなく、その関心について、窃盗の責任を負う。 この関心は、それらの証書に含まれている金額の評価に関わる。 もちろん、それだけの関心があった場合であって、例えば、証書が金貨10枚の自筆債務証書であったなら、これが倍額にされると我々は言う。
quod si iam erant inanes, quia solutum proponebatur, numquid ipsarum tantum tabularum pretii uideatur esse aestimatio facienda? quid enim interfuit huius? sed potest dici, quia nonnumquam debitores tabulas sibi restitui petant, quia nonnumquam calumniantur debitores quasi indebito soluto, ab his interesse creditoris tabulas habere, ne forte controuersiam super ea re patiatur.
しかし、もし支払われたと仮定されてすでに無効であったなら、単にその証書自体の価格の評価のみがなされるべきではないだろうか。 なぜなら、これに何の関心があったというのか。 だが、次のように言うこともできる。 時として債務者は証書が自らに返還されることを求めたり、時として債務者は非債弁済がなされたかのように不当な訴えを起こしたりすることがあるため、債権者にとって、その件についておそらく論争を被らないようにするために、証書を保持することに関心があるのだと。
et generaliter dicendum est id quod interest duplari.
そして、一般に関心(額)が倍額にされるべきであると言うべきである。
§47.2.27.1Inde potest quaeri, si quis, cum alias probationes mensaeque scripturam haberet, chirographi furtum passus sit, an aestimari duplo chirographi quantitas debeat.
このことから、次のように問われ得る。 もし誰かが、他の証明手段や銀行の帳簿記録を持っているときに、自筆債務証書の窃盗を被った場合、債務証書の額面が2倍として評価されるべきであるか。
et numquid non, quasi nihil intersit? quantum enim interest, cum possit debitum aliunde probare? quemadmodum si in binis tabulis instrumentum scriptum sit: nam nihil uidetur deperdere, si futurum est, ut alio chirographo saluo securior sit creditor.
そして、あたかも何の関心もないかのように、そうではないのではないか。 なぜなら、債務を他から証明できるのに、いかほどの関心があるというのか。 二通の証書に文書が書かれている場合と同様である。 なぜなら、もう一方の自筆債務証書が無事であることによって債権者がより安全であるならば、何ら失うものはないと思われるからである。
§47.2.27.2Apocha quoque si fuerit subrepta, aeque dicendum est furti actionem in id quod interest locum habere: sed nihil mihi uidetur interesse, si sint et aliae probationes solutae pecuniae.
受領証が盗まれた場合にも、同様に、関心について窃盗の訴えが認められると言うべきである。 しかし、もし支払われた金の他の証明手段もあるならば、私には何の関心もないと思われる。
§47.2.27.3Sed si quis non amouit huiusmodi instrumenta, sed interleuit, non tantum furti actio locum habet, uerum etiam legis Aquiliae: nam rupisse uidetur qui corrupit.
しかし、もし誰かがこの種の文書を持ち去ったのではなく、塗りつぶして抹消した場合、窃盗の訴えが認められるだけでなく、アクィリウス法に基づく訴えも認められる。 なぜなら、損なう者は、破壊したとみなされるからである。