[ULPIANUS libro quinquagensimo septimo ad edictum. ] §47.10.11.prNon solum is iniuriarum tenetur, qui fecit iniuriam, hoc est qui percussit, uerum ille quoque continetur, qui dolo fecit uel qui curauit, ut cui mala pugno percuteretur.
[ウルピアーヌス、『告示注解』第57巻] 実際に侮辱を行った者、すなわち殴った者だけでなく、悪意をもって行った者、あるいは誰かの頬が拳で殴られるように手配した者もまた、侮辱の責任を負う。
§47.10.11.1Iniuriarum actio ex bono et aequo est et dissimulatione aboletur.
侮辱の訴えは善と衡平に基づくものであり、黙認によって消滅する。
si quis enim iniuriam dereliquerit, hoc est statim passus ad animum suum non reuocauerit, postea ex paenitentia remissam iniuriam non poterit recolere.
なぜなら、もし誰かが侮辱を放置したならば、すなわち、それを受けた直後にそれを心に留めなかったならば、後になって後悔から、一度許した侮辱を再び蒸し返すことはできないからである。
secundum haec ergo aequitas actionis omnem metum eius abolere uidetur, ubicumque contra aequum quis uenit.
したがって、これらに従えば、誰かが衡平に反する行動をとる場合にはいつでも、訴えの衡平さがそのすべての恐怖を消滅させるように思われる。
proinde et si pactum de iniuria intercessit et si transactum et si iusiurandum exactum erit, actio iniuriarum non tenebit.
それゆえ、もし侮辱について合意が成立したか、和解がなされたか、あるいは宣誓が要求されたならば、侮辱の訴えは維持されない。
§47.10.11.2Agere quis iniuriarum et per se et per alium potest, ut puta procuratorem tutorem ceterosque, qui pro aliis solent interuenire.
人は、侮辱について、自らによっても他者によっても、例えば代理人、後見人、および他者のために介入するのが通例であるその他の手続代理人によって訴訟を提起することができる。
§47.10.11.3Si mandatu meo facta sit alicui iniuria, plerique aiunt tam me qui mandaui quam eum qui suscepit iniuriarum teneri.
もし私の委任によって誰かに侮辱がなされた場合、委任した私と、それを引き受けた彼の双方が侮辱の責任を問われると、多くの者が言っている。
§47.10.11.4Proculus recte ait, si in hoc te conduxerim, ut iniuriam facias, cum utroque nostrum iniuriarum agi posse, quia mea opera facta sit iniuria:
プロクルスは正しく言っている。 もし私があなたを、侮辱を行う目的で雇ったならば、私たち両方に対して侮辱の訴えを提起することができる。 なぜなら、私の働きによって侮辱がなされたからである。
§47.10.11.5Idemque ait et si filio meo mandauero, ut tibi iniuriam faciat.
また彼(プロクルス)は、私が自分の息子に、あなたに侮辱を行うよう命じた場合も同様であると言っている。
§47.10.11.6Atilicinus autem ait et si persuaserim alicui alias nolenti, ut mihi ad iniuriam faciendam oboediret, posse iniuriarum mecum agi.
しかしアティリキヌスは、私が(他ならなければ)望まない誰かを説得して、侮辱を行うために私に従わせた場合にも、私に対して侮辱の訴えを提起できると言っている。
§47.10.11.7Quamquam aduersus patronum liberto iniuriarum actio non detur, uerum marito libertae nomine cum patrono actio competit: maritus enim uxore sua iniuriam passa suo nomine iniuriarum agere uidetur.
解放奴隷にはパトロヌスに対する侮辱の訴えは与えられないけれども、夫には、解放奴隷である妻の名において、パトロヌスに対する訴えが認められる。 なぜなら、夫は、その妻が侮辱を受けたときに、自分自身の名において侮辱の訴えを提起するものとみなされるからである。
quod et Marcellus admittit.
このことをマルケルスも認めている。
ego autem apud eum notaui non de omni iniuria hoc esse dicendum me putare: leuis enim coercitio etiam in nuptam uel conuici non inpudici dictio cur patrono denegetur? si autem conliberto nupta esset, diceremus omnino iniuriarum marito aduersus patronum cessare actionem, et ita multi sentiunt.
しかし、私は彼の著作への注記において、すべての侮辱についてこれが言われるべきではないと私は考える、と記した。 なぜなら、既婚の女性に対する軽い懲戒や、不謹慎ではない叱責の言葉が、なぜパトロヌスに対して禁じられなければならないのか。 しかし、もし彼女が同じパトロヌスをもつ共同解放奴隷に嫁いでいたならば、夫のパトロヌスに対する侮辱の訴えは完全に失当となると言うべきであり、多くの者もそのように考えている。
ex quibus apparet libertos nostros non tantum eas iniurias aduersus nos iniuriarum actione exequi non posse, quaecumque fiunt ipsis, sed ne eas quidem, quae eis fiunt, quos eorum interest iniuriam non pati.
これらから、私たちの解放奴隷たちは、彼ら自身に対してなされるどのような侮辱であれ、私たちに対して侮辱の訴えをもって追及することができないだけでなく、彼らが「その者が侮辱を受けないこと」に関心を持つような人々に対してなされる侮辱についても、同様に追及できないことが明らかである。
§47.10.11.8Plane si forte filius liberti uel uxor uelint iniuriarum experiri: quia patri maritoue non datur, denegandum non erit, quia suo nomine experiuntur.
明らかに、もし仮に解放奴隷の息子または妻が侮辱の訴えを試みようとするならば、父親や夫には与えられないからといって、彼らに対する訴えが拒絶されるべきではない。 なぜなら、彼らは自らの名において訴えを試みるからである。
§47.10.11.9Ei, qui seruus dicitur seque adserit in libertatem, iniuriarum actionem aduersus dicentem se dominum competere nulla dubitatio est.
奴隷であると言われており、かつ自らを自由の身分であると主張している者に対して、自らをその主人であると主張している者に対する侮辱の訴えが認められることには、何の疑いもない。
et hoc uerum est, siue ex libertate in seruitutem petatur siue ex seruitute in libertatem proclamet: nam hoc iure indistincte utimur.
そしてこのことは、彼が自由の身分から奴隷の身分へと請求されている場合であれ、あるいは彼が奴隷の身分から自由の身分へと宣言している場合であれ、真実である。 なぜなら、私たちはこの法を区別なく適用するからである。