Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §47.1.2.pr-47.1.2.6

複数の不法行為の競合と訴権の非消滅

7859 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

複数の不法行為が同一人によって犯された場合の責任の競合について、一つの行為が他方の行為に対する責任を免じたり消滅させたりしないという原則を、様々な事例を通じて説明する。

[IDEM libro quadragensimo tertio ad Sabinum. ]
[同著者による『サビヌス註釈』第43巻] 複数の不法行為が競合しても、そのうちのいずれかが免責されることには決してならない。
§47.1.2.prNumquam plura delicta concurrentia faciunt, ut ullius impunitas detur: neque enim delictum ob aliud delictum minuit poenam.
なぜなら、ある不法行為が別の不法行為を理由にその罰を減ずることはないからである。
§47.1.2.1Qui igitur hominem subripuit et occidit, quia subripuit, furti, quia occidit, Aquilia tenetur, neque altera harum actionum alteram consumit.
したがって、奴隷を窃盗し、かつ殺害した者は、窃盗したことによって盗みの訴えの責任を、殺害したことによってアクィリウス法に基づく訴えの責任を負い、これら二つの訴えの一方が他方を消滅させることはない。
§47.1.2.2Idem dicendum, si rapuit et occidit: nam et ui bonorum raptorum et Aquilia tenebitur.
強奪して殺害した場合にも、同じことが言われなければならない。 なぜなら、強盗暴行による財産強奪の訴えとアクィリウス法の訴えの双方について、彼は義務を負うからである。
§47.1.2.3Quaesitum est, si condictus fuerit ex causa furtiua, an nihilo minus lege Aquilia agi possit.
盗難を原因とする返還請求が提起された場合でも、それにもかかわらずアクィリウス法に基づいて訴えを提起できるか、という点が問われた。
et scripsit Pomponius agi posse, quia alterius aestimationis est legis Aquiliae actio, alterius condictio ex causa furtiua: namque Aquilia eam aestimationem complectitur, quanti eo anno plurimi fuit, condictio autem ex causa furtiua non egreditur retrorsum iudicii accipiendi tempus.
そしてポンポニウスは、訴えを提起できると書いている。 なぜなら、アクィリウス法に基づく訴えの評価と、盗難を原因とする返還請求の評価は異なるからである。 すなわち、アクィリウス法はその被害物のその年における最高価格を評価に含めるのに対し、盗難を原因とする返還請求は訴訟引受の時点より過去に遡ることはないからである。
sed si seruus sit, qui haec admisit, ex quacumque actione noxae fuerit deditus, perempta est altera actio.
しかし、これら犯したのが奴隷であり、いずれかの訴えに基づいて加害者として引き渡された場合には、他方の訴えは消滅する。
§47.1.2.4Item si quis subreptum flagello ceciderit, duabus actionibus tenetur furti et iniuriarum: et si forte hunc eundem occiderit, tribus actionibus tenebitur.
同様に、誰かが窃盗した奴隷を鞭で打った場合、彼は盗みの訴えと侮辱の訴えという二つの訴えについて責任を負い、もし仮にこの同じ奴隷を殺害したならば、三つの訴えについて責任を負うことになる。
§47.1.2.5Item si quis ancillam alienam subripuit et flagitauerit, utraque actione tenebitur, nam et serui corrupti agi poterit et furti.
同様に、誰かが他人の女奴隷を窃盗し、かつこれに不道徳な誘惑を執拗に求めた場合、双方の訴えについて責任を負う。 なぜなら、奴隷誘惑の訴えと、盗みの訴えの双方を提起できるからである。
§47.1.2.6Item si quis seruum uulnerauit, quem subripuerat, aeque duae actiones locum habebunt Aquiliae et furti.
同様に、誰かが自分が窃盗した奴隷を負傷させた場合、同様に、アクィリウス法に基づく訴えと盗みの訴えという二つの訴えが認められる。

語釈・文法注

  1. §47.1.2.1furti, quia occidit, Aquilia tenetur — 動詞 `tenetur`(義務を負う、責任を負う)にかかる二つの訴えの格関係を示している。`furti` は責任や罪名を表す「属格」であり、`Aquilia` は `actione`(訴え)または `lege`(法律)が省略された「奪格」で、手段や根拠を示している。
  2. §47.1.2.3noxae fuerit deditus — 名詞 `noxa`(不法行為、害)は、動詞 `dedere`(引き渡す)の受動形と結びついて「目的・結果の与格」として機能し、加害者である奴隷を被害者に引き渡すことで所有主が個人責任を免れる「加害者引渡(ノクサの引渡)」という法慣用語句を構成している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §47.1.2.pr-47.1.2.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:47.1.2.pr-47.1.2.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。