Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §46.8.18.pr

追認保証の問答契約における一部不追認と訴権

7849 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

代理人が本人の追認を保証する問答契約において、追認が一部なされなかった場合の効力範囲と、損害の都度の訴権行使の可否を、未発生損害の問答契約との比較から論じる。

[POMPONIUS libro uicensimo sexto ad Sabinum. ] §46.8.18.prSi procurator ratam rem dominum heredemue eius habiturum cauerit et unus ex heredibus domini ratum habeat, alter non habeat, sine dubio committetur stipulatio pro ea parte, pro qua ratum non habebitur, quia in id committitur, quod stipulatoris intersit.
[ポンポニウス、『サビヌス註』第26巻] もし代理人が、本人またはその相続人が追認するであろうことを保証し、本人の相続人の一人が追認し、他の一人が追認しないならば、疑いなく、追認されないであろうその部分について問答契約が成就する。 なぜなら、問答契約は約束者の利益となる限度において成就するからである。
nam et si ipse dominus pro parte ratum habuerit, pro parte non habuerit, non ultra quam in partem committetur stipulatio, quia in id committitur, quod intersit agentis.
なぜなら、たとえ本人自身が一部について追認し、一部について追認しなかったとしても、問答契約は一部を超えて成就することはないからである。 なぜなら、問答契約は当事者の利益となる限度において成就するからである。
et ideo saepius ex ea stipulatione agi potest, prout intersit agentis, quod litigat, quod consumit, quod aduocat, quod damnatus soluit, sicut in stipulatione damni infecti accidere potest, ut is qui stipulatus sit subinde agat: cauet enim 'si quid ibi ruet scindetur fodietur aedificabitur'.
それゆえ、その問答契約に基づいて、当事者が訴訟を行うこと、費用を支出すること、弁護士を招くこと、敗訴して支払うことといったその利益に応じて、度々訴えを提起することができる。 これは、未発生損害の問答契約において、約束した者がその都度訴えを提起できるのと同じである。 なぜなら、そこでは「もしそこで何かが崩壊し、裂け、掘り起こされ、建設されるならば」と保証されているからである。
finge ergo subinde damnum dari: non erit dubium, quin agere possit: nam si toto damno computato tunc agendum est, propemodum non ante aget, quam dies stipulationis praeterierit, intra quem si damnum datum sit, stipulatione cautum erit: quod uerum non est.
したがって、損害がその都度生じると仮定せよ。 彼が訴えを提起できることに疑いはない。 なぜなら、もしすべての損害が合算された上で初めて訴えが提起されるべきであるとするなら、彼は、問答契約の期間が経過する前には、ほとんど訴えを提起することができないことになるからである。 その期間内に損害が発生したならば、問答契約によって保証されるのであるが、そのようなことは正しくないからである。

語釈・文法注

  1. §46.8.18.prcommittetur stipulatio — 動詞 committere はここでは「条件が成就する」「効力が発生する(違約金条項等が発動する)」の意で用いられており、主語の stipulatio とともに「問答契約に基づく請求権が発生する」ことを意味する。
  2. §46.8.18.prquod stipulatoris intersit — 非人称動詞 interest の属格支配(stipulatoris)であり、「約束者(保証を要求した被告側の当事者)の利益(関心)のある範囲」を示す。次の文の quod intersit agentis における agentis も同様に interest の支配する属格。
  3. §46.8.18.prquod litigat, quod consumit, quod aduocat, quod damnatus soluit — 関係代名詞 quod を伴う名詞節が並列されており、先行する agentis(および stipulatoris)の「利益(損害)」の具体的な内容(訴訟費用、弁護士費用、敗訴による出費など)を説明している。
  4. §46.8.18.prpropemodum non ante aget, quam dies stipulationis praeterierit — 相関関係 non ante ... quam(〜するまでは…しない、すなわち〜して初めて…する)に propemodum(ほとんど)が加わった構文。関係代名詞の継続用法を伴う dies が先行詞であり、「もし通算されて初めて提訴できるなら、問答契約の期間が経過する前にはほとんど提訴できない(しかしそれでは保証の意味がない)」という反論の論理を構成する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §46.8.18.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.8.18.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。