Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §46.4.11.pr-46.4.11.3

用益権下の奴隷や特殊状況における口頭免除

7775 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、用益権などの権利下にある奴隷が債務免除(口頭免除)を媒介する効力と、相続開始前や主人が捕虜になった場合などの特殊状況における奴隷の債務免除の有効性について解説している。

[PAULUS libro duodecimo ad Sabinum. ]
[サビヌス註釈第12巻におけるパウルス] (債務から)主人を免れさせることは、獲得の一形態である。
§46.4.11.prSpecies adquirendi est liberare dominum obligatione: et ideo fructuarius quoque seruus liberare acceptum rogando fructuarium potest, quia ex re eius uidetur ei adquirere.
それゆえ、用益権の対象である奴隷もまた、口頭免除を請うことによって用益権者を免れさせることができる。 なぜなら、その(用益権者の)財産から彼(用益権者)のために獲得していると見なされるからである。
sed et si usum tantum habemus, idem fiet.
しかし、我々が使用権のみを有している場合であっても、同様のことが生じる。
idemque dicemus et in eo, qui bona fide nobis seruit, et in ceteris, qui nostro iuri subiecti sunt.
また、我々に善意で仕えている者、およびその他我々の権利に服している者たちについても、同様のことが言える。
§46.4.11.1Sed et si seruo quod ipse mihi promisit acceptum fecero, inutiles mihi erunt aduersus dominum honorariae actiones, quae de peculio uel in rem uerso dantur.
しかし、奴隷が自ら私に約束したことを、私がその奴隷に対して口頭免除した場合、ペクリウム(特有財産)について、あるいは(主人の)財産の増殖に転用されたことについて与えられる、主人に対する名誉法上の訴権は、私に対して無効となる。
§46.4.11.2Si seruus hereditarius ante aditam hereditatem acceptum roget, quod defunctus promisit, uerius puto contingere liberationem, ut per hoc hereditas ipsa liberetur.
相続の承認前に、相続財産に属する奴隷が、被相続人の約束したことについて口頭免除を請うならば、これによって相続財産自体が免除されるように、免除が成立すると考えるのがより正しい。
§46.4.11.3Sed et si dominus apud hostes sit, dicendum est iure postliminii confirmari acceptilationem: nam et stipulari ei, qui apud hostes est, seruus potest.
しかし、主人が敵の捕虜となっている場合であっても、復権法によって口頭免除が確定されると言うべきである。 なぜなら、奴隷は、敵の捕虜となっている者のためにも、約定をすることができるからである。

語釈・文法注

  1. §46.4.11.prSpecies adquirendi est liberare dominum obligatione — 不定詞句である `liberare dominum obligatione` (主人を義務から免れさせること)が主語であり、`species adquirendi`(獲得の一形態)が述語である。`adquirendi` は名詞 `species` を修飾する動名詞の属格である。
  2. §46.4.11.prliberare acceptum rogando fructuarium potest — 手段を表す奪格動名詞 `rogando` に、その同格的な目的語または内容として `acceptum` (受領されたこと)が伴う。「受け取ったかと問いかけることによって」、すなわち「口頭免除(債務免除)を請うことによって」という法律上の定型表現(acceptum rogare)を形成している。主語は `seruus`、目的語は `fructuarium` である。
  3. §46.4.11.prex re eius uidetur ei adquirere — 属格の代名詞 `eius` と与格の代名詞 `ei` は、ともに文脈上の用益権者(`fructuarius`)を指す。「用益権者の財産から、用益権者のために獲得する」という用益権奴隷の行為の帰属制限ルールを示している。
  4. §46.4.11.2ante aditam hereditatem — 前置詞 `ante` の後に受動完了分詞 `aditam` が名詞 `hereditatem` に一致する形で伴い、「相続財産が承認される前に」という名詞的動作の意味を表す支配的分詞構造(いわゆる ab urbe condita 構文)である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §46.4.11.pr-46.4.11.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.4.11.pr-46.4.11.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。