[IDEM libro uicensimo septimo digestorum. ] §46.3.71.prCum decem mihi aut Titio dari stipulatus quinque accipiam, reliquum promissor recte Titio dabit.
[同著者、学説彙纂第27巻] 私が10を私またはティティウスに支払うよう約定した上で、そのうち5を受け取った場合、約束者は残額を正当にティティウスに支払うであろう。
§46.3.71.1Si fideiussor procuratori creditoris soluit et creditor post tempus, quo liberari fideiussor poterit, ratum habuit, tamen quia fideiussor, cum adhuc ex causa fideiussionis teneretur, soluit, nec repetere potest nec minus agere aduersus reum mandati potest, quam si tum praesenti dedisset.
もし保証人が債権者の代理人に弁済し、債権者が、保証人が解放され得たであろう時の後にそれを追認したとしても、保証人は、保証の根拠に基づいて未だ義務を負わされている間に弁済したのであるから、支払ったものの返還を請求することはできず、また、委任の主債務者に対して、そのとき目の前にいる債権者本人に支払った場合を下回ることなく、委任に基づく訴えを提起することができる。
§46.3.71.2Item si ignorans creditor procuratori suo solutum seruo debitoris filioue acceptum fecerit, postea autem rescierit et ratum habuerit, confirmatur solutio et quod acceptum latum sit, nullius momenti est: et contra, si ratum non habuerit, quod acceptum fecerit, confirmatur.
同様に、もし債権者が、自己の代理人に弁済されたことを知らずに、債務者の奴隷または息子に対して弁済完了の記帳をした場合、その後にそれを知って追認したならば、代理人への弁済が有効となり、弁済完了の記帳がなされたことは無効となる。 これとは反対に、もし追認しなかったならば、彼がした弁済完了の記帳が有効となる。
§46.3.71.3Sed si ignorans solutum litem contestatus est, si pendente iudicio ratum habuit, absolui oportet illum, cum quo actum est, si ratum non habuit, condemnari.
しかし、もし支払われたことを知らずに訴訟係属に至った場合、訴訟の係属中に追認したならば、訴えられた被告は免責されるべきであり、追認しなかったならば、有罪とされるべきである。