[IDEM libro octauo ad Plautium. ]
[同上、プラウティウス註釈第8巻] 私は遺言によって私の家令を自由にするよう命じ、彼にペクリウムを遺贈した。
§46.3.62.prDispensatorem meum testamento liberum esse iussi et peculium ei legaui: is post mortem meam a debitoribus pecunias exegit: an heres meus retinere ex peculio eius quod exegit possit, quaeritur.
彼は私の死後に債務者たちから金銭を徴収した。 私の相続人が、彼が徴収した分を彼のペクリウムから留置できるかが問われる。
et si quidem post aditam hereditatem exegerit pecuniam, dubitari non debet, quin de peculio eo nomine retineri nihil debeat, quia liber factus incipit debere, si liberantur solutione debitores.
そして、もし彼が相続承任の後に金銭を徴収したのであれば、その名目においてペクリウムから何ら留置されるべきではないことは疑われるべきではない。 なぜなら、もし債務者たちがその支払いによって免責されるのであれば、自由となった彼は債務を負い始めるからである。
cum uero ante aditam hereditatem pecuniam accepit dispensator, si quidem liberantur debitores ipsa solutione, non est dubium, quin de peculio id retinendum sit, quia incipit debere hic heredi quasi negotiorum gestorum uel mandati actione.
しかし、家令が相続承任の前に金銭を受け取った場合、もし債務者たちがその支払い自体によって免責されるのであれば、それがペクリウムから留置されるべきであることは疑いがない。 なぜなら、この者は相続人に対して、いわば事務管理または委任の訴えによって債務を負い始めるからである。
si uero non liberantur, illa quaestio est: cum negotium meum gerens a debitoribus meis acceperis, deinde ego ratum non habuero et mox agere uelim negotiorum gestorum actione, an utiliter agam, si caueam te indemnem futurum.
しかし、もし彼らが免責されないのであれば、次の点が問題となる。 「あなたが私の事務を管理して私の債務者たちから受け取り、その後に私がそれを追認せず、そしてやがて私が事務管理の訴えによって訴えようとする場合、もし私が、あなたが損害を被らないようにすることを保証するならば、私は有効に訴えることができるか」。
quod quidem ego non puto: nam sublata est negotiorum gestorum actio eo, quod ratum non habui: et per hoc debitor mihi constituitur.
これを私は認めない。 なぜなら、私が追認しなかったというまさにそのことによって、事務管理の訴えは消滅し、これによって債務者が私に対する債務者として留まるからである。