[IDEM libro octagensimo ad edictum. ]
[同人『告示註釈』第80巻] 他人の事務に自ら進み出た者に対して、善意で弁済した者は、いつ解放されるか。
§46.3.58.prSi quis offerenti se negotiis alienis bona fide soluerit, quando liberetur? et ait Iulianus, cum dominus ratum habuerit, tunc liberari.
ユリアヌスは、本人が追認した時に、その時に解放されると言う。
idem ait, antequam dominus haberet ratum, an condici ex ea causa possit? et ait interesse, qua mente solutio facta esset, utrum ut statim debitor liberetur an uero cum dominus ratum habuisset: priore casu confestim posse condici procuratori et tunc demum extingui condictionem, cum dominus ratum habuisset, posteriore tunc demum nasci condictionem, cum dominus ratum non habuisset.
同じく彼(ユリアヌス)は、本人が追認する前に、その原因に基づいて返還請求をなしうるか、と問い、弁済がどのような意図でなされたか、すなわち、直ちに債務者が解放されるためか、あるいは本人が追認した時に初めて解放されるためか、によって異なると言う。 前者の場合には、直ちに代理人に対して返還請求をすることができ、本人が追認した時に初めて返還請求権が消滅する。 後者の場合には、本人が追認しなかった時に初めて返還請求権が生じる。
§46.3.58.1Si creditor, cuius ignorantis procuratori solutum est, adrogandum se dederit, siue ratum habuit pater, rata solutio est, siue non habuit, repetere debitor potest.
債権者が、自身の知らない間にその代理人に弁済がなされたのであるが、自らを養子にする手続きをとった場合、もし家父が追認したならば、弁済は有効であり、もし追認しなかったならば、債務者は返還を求めることができる。
§46.3.58.2Et si duo rei stipulandi sunt, quorum alterius absentis procuratori datum, antequam is ratum haberet, interim alteri solutum est, in pendenti est posterior solutio ac prior: quippe incertum est, debitum an indebitum exegerit.
また、もし二人の共同問答契約者がおり、そのうちの一人の不在者の代理人に支払いがなされ、彼がこれを追認する前に、その間に他方の者へ弁済がなされた場合、後の方の弁済も前の方の弁済も未確定の状態にある。 なぜなら、債務を徴収したのか、それとも非債を徴収したのかが不確定だからである。