[IDEM libro octagensimo ad edictum. ] §46.3.58.prSi quis offerenti se negotiis alienis bona fide soluerit, quando liberetur? et ait Iulianus, cum dominus ratum habuerit, tunc liberari.
[같은 이, 고시 주석 제80권] 만일 누군가가 타인의 사무에 자진해 나선 자에게 선의로 변제하였다면, 그는 언제 면책되는가? 율리아누스는 본인이 추인하였을 때 비로소 면책된다고 말한다.
idem ait, antequam dominus haberet ratum, an condici ex ea causa possit? et ait interesse, qua mente solutio facta esset, utrum ut statim debitor liberetur an uero cum dominus ratum habuisset: priore casu confestim posse condici procuratori et tunc demum extingui condictionem, cum dominus ratum habuisset, posteriore tunc demum nasci condictionem, cum dominus ratum non habuisset.
같은 이는 본인이 추인하기 전에 그 사유에 기초하여 반환청구를 할 수 있는가에 대해, 변제가 어떠한 의도로 행해졌는가, 즉 채무자가 즉시 면책되도록 하기 위함인가 아니면 본인이 추인하였을 때 면책되도록 하기 위함인가에 따라 차이가 있다고 말한다. 전자의 경우 즉시 대리인에게 반환청구를 할 수 있으며 본인이 추인하였을 때 비로소 반환청구권이 소멸하고, 후자의 경우 본인이 추인하지 않았을 때 비로소 반환청구권이 발생한다.
§46.3.58.1Si creditor, cuius ignorantis procuratori solutum est, adrogandum se dederit, siue ratum habuit pater, rata solutio est, siue non habuit, repetere debitor potest.
채권자가 (자신이 모르는 사이에 그의 대리인에게 변제가 행해졌는데) 스스로를 양자로 주었을 때, 만일 가부가 이를 추인하였다면 변제는 유효하며, 추인하지 않았다면 채무자는 반환을 청구할 수 있다.
§46.3.58.2Et si duo rei stipulandi sunt, quorum alterius absentis procuratori datum, antequam is ratum haberet, interim alteri solutum est, in pendenti est posterior solutio ac prior: quippe incertum est, debitum an indebitum exegerit.
그리고 만일 두 명의 공동문답약정자가 있고, 그중 부재중인 한쪽의 대리인에게 지급이 이루어졌는데 그가 이를 추인하기 전에, 그사이에 다른 쪽에게 변제가 행해졌다면, 뒤의 변제와 앞의 변제 모두 미확정 상태에 있게 된다. 왜냐하면 채무를 징수하였는지 아니면 비채를 징수하였는지 불확실하기 때문이다.