Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §46.3.14.pr-46.3.14.8

追認条件付弁済と各種の後見人に対する弁済

7669 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

追認を条件とする支払いにおける不当利得返還請求権の発生要件、ならびに名誉後見人、罷免された後見人、保佐人、被後見人に対する、あるいはこれらによる支払いの有効性と法律上の効果について論じている。

[ULPIANUS libro trigensimo ad Sabinum. ] §46.3.14.prQuod si forte quis ita soluat, ut, nisi ratum habeatur, condicat: si dominus solutionem ratam non habuerit, condictio ei qui soluit competit.
[ULPIANUS libro trigensimo ad Sabinum.] もし、ある人が、追認されない場合には不当利得の返還を請求するという条件で支払ったとすれば、もし本人がその支払いを追認しなかった場合、支払った者に返還請求権(コディクティオ)が認められる。
§46.3.14.1Sunt quidam tutores, qui honorarii appellantur: sunt qui rei notitiae gratia dantur: sunt qui ad hoc dantur, ut gerant, et hoc uel pater adicit, ut unus puta gerat, uel uoluntate tutorum uni committitur gestus, uel praetor ita decernit.
後見人には、名誉後見人と呼ばれる者たちがおり、また事情を知るために与えられる者たちもおり、管理を行うために与えられる者たちもいる。 そして、この管理を行うことについては、例えば一人が管理するようにと父が書き添えるか、あるいは後見人たちの合意によって一人の管理に委ねられるか、あるいは法務官がそのように決定する。
dico igitur, cuicumque ex tutoribus fuerat solutum etsi honorariis (nam et ad hos periculum pertinet), recte solui, nisi interdicta eis fuerit a praetore administratio: nam si interdicta est, non recte soluitur.
したがって、私は、後見人の誰に対して支払われたとしても、たとえ名誉後見人(なぜなら彼らにも危険が及ぶからである)であっても、法務官によって管理が禁止されていない限り、正当に支払われたことになると言う。 なぜなら、もし禁止されているならば、正当に支払われたことにならないからである。
idem dico et si quis sciens suspectis postulatis soluat: nam iis interim uidetur interdicta administratio.
同様のことが、誰かが、後見人が不適格であるとして罷免申し立てがなされていることを知りながら支払う場合にも言える。 なぜなら、彼らには当面の間、管理が禁止されているとみなされるからである。
§46.3.14.2Quod si remoto soluit, ei soluit, qui tutor esse desierat, et ideo non liberabitur.
しかし、もし罷免された者に支払ったならば、後見人であることをやめた者に支払ったのであり、したがって債務を免れることはない。
§46.3.14.3Quid ergo, si ei soluit, in cuius locum curator erat constituendus, ut puta relegato in perpetuum uel ad tempus? dico, si ante soluit, quam substitueretur curator, oportere liberari.
では、例えば永久に、あるいは一時的に流刑に処された者のように、その代わりに保佐人が選任されるべきであった者に支払った場合はどうなるか。 私は、保佐人が補充選任される前に支払ったのであれば、債務を免れるべきであると言う。
§46.3.14.4Sed et si afuturo rei publicae causa soluit, recte soluit: quin immo et si absenti, si modo non est alius in locum eius substitutus.
しかし、公務のために不在となる予定の者に支払った場合も、正当に支払われたことになる。 いやむしろ、不在の者であっても、その代わりに他の者が補充選任されていない限り、同様である。
§46.3.14.5Siue autem legitimi sunt siue testamentarii siue ex inquisitione dati, recte uel uni soluitur.
また、法定後見人であれ、遺言後見人であれ、調査に基づいて選任された後見人であれ、そのうちの一人に支払われれば正当である。
§46.3.14.6Ei, qui notitiae gratia datus est an recte soluatur, uidendum est, quia ad instruendos contutores datur.
事情を知るために与えられた者に対して正当に支払われるかどうかについては、検討されなければならない。 なぜなら、彼は共同後見人たちに情報を提供するために与えられているからである。
sed cum tutor sit, nisi prohibitum fuerit ei solui, puto liberationem contingere.
しかし、彼も後見人である以上、彼への支払いが禁止されていない限り、債務免除が生じると私は考える。
§46.3.14.7Curatori quoque furiosi recte soluitur, item curatori sibi non sufficientis uel per aetatem uel per aliam iustam causam.
狂人の保佐人に対しても正当に支払われ、同様に、年齢やその他の正当な理由によって自己を管理するに十分でない者の保佐人に対しても同様である。
sed et pupilli curatori recte solui constat.
しかし、被後見人の保佐人に対しても正当に支払われることは、確立された法である。
§46.3.14.8Pupillum sine tutoris auctoritate nec soluere posse palam est: sed si dederit nummos, non fient accipientis uindicarique poterunt.
被後見人は後見人の権能付与(アウクトーリタース)がなければ、支払うことすらできないことは明らかである。 しかし、もし彼が金銭を渡したとしても、それらは受け取った者の所有物とはならず、所有権返還請求(ウェインディカーティオ)をされうる。
plane si fuerint consumpti, liberabitur.
明らかに、もしそれらが消費されたならば、彼は債務を免れる。

語釈・文法注

  1. 46.3.14.prut, nisi ratum habeatur, condicat — 接続法現在形 condicat を導く ut 節は、支払いのあり方を限定する目的・結果的(または合意による条件を示す)緊密な名詞節(「〜という条件で」)として機能している。その内部に条件節 nisi ratum habeatur(受動態接続法現在)が挿入されている。
  2. 46.3.14.1suspectis postulatis — 動詞 postulare(罷免を申し立てる、告発する)と形容詞/分詞 suspectus(不適格な、疑わしい)の組み合わせから派生した法律用語で、名詞的に「不適格後見人として告発された人々」を表す複数与格。soluat の間接目的語として機能している。
  3. 46.3.14.6Ei, qui notitiae gratia datus est an recte soluatur, uidendum est — 文頭の指示代名詞 Ei は、関係節 qui... datus est によって修飾された上で、続く間接疑問節 an recte soluatur の主要動詞 soluatur に対する与格(間接目的語)として先取り的に提示されている。主節の述語は uidendum est であり、間接疑問節全体がその実質的な主語を構成している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §46.3.14.pr-46.3.14.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.3.14.pr-46.3.14.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。