[SCAEUOLA libro quinto responsorum.
[スカエウォラ、解答録第5巻。
] §46.3.102.prCreditor oblatam a debitore pecuniam ut alia die accepturus distulit: mox pecunia, qua illa res publica utebatur, quasi aerosa iussu praesidis sublata est: item pupillaris pecunia, ut possit idoneis nominibus credi seruata, ita interempta est: quaesitum est, cuius detrimentum esset.
] 債権者は、債務者から提供された金銭を、後日受け取るつもりで、受け取りを延期した。 その後まもなく、その都市で使われていた貨幣が、総督の命令によって、粗悪な銅貨であるという理由で廃止された。 同様に、適当な貸付先に貸し付けることができるように保管されていた被後見人の金銭も、そのようにして失われた。 誰の損失となるかが問われた。
respondi secundum ea quae proponerentur nec creditoris nec tutoris detrimentum esse.
私は、提示された事実関係によれば、債権者の損失でも後見人の損失でもない、と回答した。
§46.3.102.1Cum de sorte debita constaret, de usura litigatum esset, nouissime ex appellatione pronuntiatum est solutas quidem usuras non repeti, in futurum uero non deberi: quaero, pecunia data utrum usuris cedere deberet, quod petitor defenderet, an uero sorti proficeret.
負われている元本については確実であったが、利息について訴訟がなされ、最終的に上訴により、支払済みの利息は返還請求されないが、将来については利息は負われない、との判決が下された。 支払われた金銭が、原告が主張するように利息に充当されるべきか、それとも元本に充当されるべきか、を私は尋ねる。
respondi, si qui dabat, in sortem se dare dixisset, usuris non debere proficere.
私は、もし支払った者が元本に対して支払うと述べていたのであれば、利息に充当されるべきではない、と回答した。
§46.3.102.2Valerius Lucii Titii seruus scripsit: 'accepi a Mario Marino ex summa maiore tot aureos': quaero, an haec summa in proximum annum ei accepto ferri debeat, cum superioris anni sit reliquator.
ルキウス・ティティウスの奴隷ウァレリウスは「私はマリウス・マリヌスから、より大きな総額のうちから、これこれのアウレウス金貨を受け取った」と書いた。 彼は前年の残債務者であるが、この金額は彼に対して直近の年のために受領したものとして算入されるべきか、を私は尋ねる。
respondi uideri in primam quamque summam liberationem proficere.
私は、最初の最も古い債務額への免責に充当されるとみなされる、と回答した。
§46.3.102.3Titius mutuam pecuniam accepit et quincunces usuras spopondit easque paucis annis soluit: postea nullo pacto interueniente per errorem et ignorantiam semisses usuras soluit: quaero, an patefacto errore id, quod amplius usurarum nomine solutum esset quam in stipulatum deductum, sortem minueret.
ティティウスは消費貸借の金銭を受け取り、5分の利息を約束し、それを数年間支払った。 その後、新たな合意が成立しなかったにもかかわらず、錯誤と無知により、6分の利息を支払った。 錯誤が明らかになったとき、問答契約に盛り込まれた額よりも利息の名目で多く支払われた額が、元本を減少させるか、を私は尋ねる。
respondit, si errore plus in usuris soluisset quam deberet, habendam rationem in sortem eius quod amplius solutum est.
彼は、もし錯誤により利息において負うべき額より多く支払ったのであれば、余計に支払われた額について元本への充当を考慮すべきである、と回答した。