[PAULUS libro quarto quaestionum.
[パウルス、疑義集第4巻。
] §46.1.71.prGranius Antoninus pro Iulio Pollione et Iulio Rufo pecuniam mutuam accipientibus, ita ut duo rei eiusdem debiti fuerint, apud Aurelium Palmam mandator exstitit: Iulii bona ad fiscum uenerunt: similiter et creditori fiscus successerat.
] グラニウス・アントニヌスは、ユリウス・ポリオとユリウス・ルフスが消費貸借による金銭を受け取るにあたり、彼ら二人が同一の債務の連帯債務者となる形で、アウレリウス・パルマに対して委託者となった。 ユリウスたちの財産は国庫に帰属した。 同様に、国庫は債権者も承継していた。
mandator allegabat se liberatum iure confusionis, quia fiscus tam creditori quam debitori successerat.
委託者は、国庫が債権者と債務者の双方を承継したため、混同の法によって自分は解放されたと主張した。
et quidem si unus debitor fuisset, non dubitabam sicut fideiussorem, ita et mandatorem liberatum esse: quamuis enim iudicio conuento principali debitore mandator non liberetur, tamen ubi successit creditor debitori, ueluti solutionis iure sublata obligatione etiam mandator liberatur, uel quia non potest pro eodem apud eundem quis mandator esse.
そして実際、もし債務者が一人であったなら、保証人と同様に委託者も解放されたことに私は疑いを持たなかった。 というのも、主債務者が訴訟で請求されても委託者は解放されないが、それでも債権者が債務者を承継したときには、あたかも弁済の法によって債務が消滅したかのように委託者も解放されるからであり、あるいは、同一人のために同一人のもとで委託者になることは何人もできないからである。
sed cum duo rei promittendi sint et alteri heres extitit creditor, iusta dubitatio est, utrum alter quoque liberatus est, ac si soluta fuisset pecunia, an persona tantum exempta confusa obligatione.
しかし、二人の約束の債務者がおり、その一方の相続人に債権者がなった場合、金銭が弁済されたかのように他方も解放されるのか、それとも混同された債務によってその者の個性だけが除外されるのかは、正当な疑義である。
et puto aditione hereditatis confusione obligationis eximi personam: sed et accessiones ex eius persona liberari propter illam rationem, quia non possunt pro eodem apud eundem obligati esse, ut quemadmodum incipere alias non possunt, ita nec remaneant.
そして、相続の承認に際し、債務の混同によってその個性が除外されると私は考える。 しかし、その者の個性から生じる従たる債務も、同一人のために同一人のもとで拘束されることはできないというあの理由のために解放される。 これは、他の場合に彼らが開始することができないのと同様に、維持されることもないためである。
igitur alterum reum eiusdem pecuniae non liberari et per hoc nec fideiussorem uel mandatorem eius.
したがって、同一の金銭のもう一方の債務者は解放されず、それゆえにその者の保証人や委託者も解放されない。
plane quia is mandati iudicio eligere potest uel creditorem, competituram ei exceptionem doli mali, si coeperit conueniri.
明らかに、彼は委任の訴えにおいて債権者をも選択できるため、もし彼が請求され始めたなら、彼には悪意の抗弁が認められるであろう。
cum altero autem reo uel in solidum, si non fuerit societas, uel in partem, si socii fuerunt, posse creditorem agere.
しかし、もう一方の債務者に対しては、もし組合が存在しなかった場合は全額について、もし彼らが組合員であった場合は一部について、債権者は訴えを提起することができる。
quod si creditor fideiussori heres fuerit uel fideiussor creditori, puto conuenire confusione obligationis non liberari reum.
しかし、もし債権者が保証人の相続人となった場合、あるいは保証人が債権者の相続人となった場合、債務の混同によって主債務者は解放されないということに同意するのが妥当であると私は考える。
§46.1.71.1Si ponamus unum ex reis promittendi pactum esse, ne a se peteretur, deinde mandatorem soluisse: mandati iudicio conuenire potuit etiam eum, cum quo pactum est: non enim pactum creditoris tollit alienam actionem.
もし約束の債務者のうち一人が、自分に対して請求がなされないという合意を結び、その後に委託者が弁済したと仮定しよう。 委託者は委任の訴えによって、合意を結んだその者をも訴えることができた。 なぜなら、債権者の合意は、他人の訴えを消滅させないからである。
§46.1.71.2Placet mandatorem teneri etiam si faeneraturo creditori mandet pecuniam credere.
債権者が利息付きで貸し付けようとしているときに、彼に金銭を貸し付けるよう委託する場合であっても、委託者は義務を負うというのが通説である。