Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §46.1.21.pr-46.1.21.5

相続や身分変動に伴う保証債務の存続と混同

7569 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

相続や奴隷解放、当事者間の相続に伴う債務の混同など、様々な状況下における保証人債務の存続、消滅、および債権者への訴権移転に関する法的解釈を論じる。

[AFRICANUS libro septimo quaestionum. ] §46.1.21.preres a debitore hereditario fideiussorem accepit, deinde hereditatem ex Trebelliano restituit: fideiussoris obligationem in suo statu manere ait idemque in hac causa seruandum, quod seruaretur, cum heres, contra quem emancipatus filius bonorum possessionem accepit, fideiussorem accepit.
[アフリカヌス、学問集第七巻] 相続人が相続債務者から保証人を立てさせた後、トレベリアヌス信託統治元老院議決に基づき相続財産を返還した。 保証人の債務はその状態のまま留まると彼は言う。 そして、このケースにおいても、解放された息子が相続人に対抗して遺産占有を取得したときにその相続人が保証人を立てさせた場合に守られるであろうルールと同じものが守られるべきである。
ideoque in utraque specie transeunt actiones.
したがって、両方のケースにおいて訴権は移転する。
§46.1.21.1Non est nouum, ut fideiussor duabus obligationibus eiusdem pecuniae nomine teneatur: nam si in diem acceptus mox pure accipiatur, ex utraque obligatur, et si fideiussor confideiussori heres exstiterit, idem erit.
同一の金銭の名目において保証人が二つの債務によって拘束されることは、新しいことではない。 なぜなら、もし期限付きで引き受けられた保証人が、まもなく無条件で引き受けられるならば、彼は両方の債務から義務を負うからであり、また、保証人が共同保証人の相続人となった場合も、同様のことが生じるからである。
§46.1.21.2Seruo tuo pecuniam credidi: eum tu manumisisti: deinde eundem fideiussorem accepi.
私はあなたの奴隷に金を貸した。 あなたが彼を解放した。 その後、私はその同じ者を保証人として受け取った。
si quidem in eam obligationem fideiubeat, quae aduersus te intra annum sit, obligari eum ait: sin uero in naturalem suam, potius ut nihil agatur: non enim intellegi posse, ut quis pro se fideiubendo obligetur.
もし彼が、あなたに対して一年以内に存続するその債務について保証するのであれば、彼は義務を負うと彼は言う。 しかし、もし彼が自分自身の自然債務について保証するのであれば、むしろ何の効果もないとされる。 なぜなら、何者かが自分自身のために保証をすることによって義務を負うということは、理解され得ないからである。
quod si hic seruus manumissus fideiussori suo heres existat, durare causam fideiussionis putauit et tamen nihilo minus naturalem obligationem mansuram, ut, si obligatio ciuilis pereat, solutum repetere non possit.
だが、もしこの解放された奴隷が自分の保証人の相続人となるならば、保証の根拠は存続すると彼は考えた。 そしてそれでもなお、自然債務は留まり、その結果、もし市民法上の債務が消滅しても、支払われたものの返還を請求することはできない。
nec his contrarium esse, quod, cum reus fideiussori heres existat, fideiussoria obligatio tollatur, quia tunc duplex obligatio ciuilis cum eodem esse non potest.
主債務者が保証人の相続人となるときに保証債務が消滅することは、これに矛盾しない。 なぜなら、その場合には、同一人物との間に二重の市民法上の債務が存在することはできないからである。
retro quoque si fideiussor seruo manumisso heres exstiterit, eadem aduersus eum obligatio manet, quamuis et naturaliter teneatur nec pro se quis fideiubere possit.
逆の場合も同様に、もし保証人が解放された奴隷の相続人となったならば、彼に対する同一の債務が留まる。 彼が自然法上も義務を負っており、かつ何者も自分自身のために保証をすることはできないとしてもである。
§46.1.21.3Quod si stipulator reum heredem instituerit, omnimodo fideiussoris obligationem peremit, siue ciuilis siue tantum naturalis in reum fuisset, quoniam quidem nemo potest apud eundem pro ipso obligatus esse.
だが、もし誓約者が主債務者を相続人に指定したならば、主債務者に対する債務が市民法上のものであったか、あるいは単に自然法上のものであったかにかかわらず、いかなる場合でも保証人の債務を消滅させる。 なぜなら、何者も、同一の人物のもとで、その者自身のために義務を負うことはできないからである。
quod si idem stipulator fideiussorem heredem scripserit, procul dubio solam fideiussoris obligationem peremit.
だが、もし同一の誓約者が保証人を相続人に指定したならば、疑いなく保証人の債務のみを消滅させる。
argumentum rei, quod, si possessio rerum debitoris data sit creditori, aeque dicendum est fideiussorem manere obligatum.
このことの論拠は、もし債務者の財産の占有が債権者に与えられたならば、同様に保証人は義務を負ったままであると言わねばならないということである。
§46.1.21.4Cum et tu et Titius eiusdem pecuniae rei essetis, eum, qui pro te fideiussit, posse et pro Titio fideiubere respondit, quamuis eandem pecuniam eidem debiturus sit: nec tamen inanem eam creditori futuram: nonnullis enim casibus emolumentum habituram, ueluti si ei, pro quo ante fideiussisset, heres existat: tunc enim confusa prima obligatione posteriorem duraturam.
あなたとティティウスの両方が同一の金銭の主債務者であったときに、あなたの為に保証した者が、ティティウスの為にも保証することができる、と彼は回答した。 彼が同一の金銭を同一の債権者に対して負うことになるとしてもである。 そして、それが債権者にとって無意味になるわけではない。 なぜなら、いくつかのケースにおいては実益を持つからである。 例えば、彼が以前にそのために保証していた者の相続人となる場合がそうである。 なぜなら、その場合、最初の債務が混同によって消滅しても、後の債務が存続するからである。
§46.1.21.5Cum fideiussor reo stipulandi heres exstiterit, quaeritur, an, quasi ipse a se exegerit, habeat aduersus reum mandati actionem.
保証人が誓約受諾者の相続人となった場合、あたかも彼自身が自分自身から取り立てたかのようにして、主債務者に対して委任訴権を有するかが問われる。
respondit, cum reus obligatus maneat, non posse intellegi ipsum a se fideiussorem pecuniam exegisse: itaque ex stipulatu potius quam mandati agere debebit.
彼は回答した。 主債務者が義務を負ったままである以上、保証人が自分自身から金銭を取り立てたと理解することはできない。 したがって、彼は委任に基づくよりも、むしろ誓約に基づいて訴えを提起すべきである。

語釈・文法注

  1. 46.1.21.pridemque in hac causa seruandum, quod seruaretur — `seruandum` の後には `esse` が省略されている。関係節 `quod seruaretur` における接続法未完了 `seruaretur` は、「(仮にそのような事例が生じたならば)守られるであろうルール」という潜在的あるいは仮定的な状況を表している。
  2. 46.1.21.2quae aduersus te intra annum sit — `aduersus te`(あなたに対する)および `intra annum`(一年以内の)は、主人が解放した奴隷のペクリウム(特有財産)等に関して負う、解放後一年間に限定された市民法上の責任(消滅時効を伴う訴権)を指している。
  3. 46.1.21.2nec his contrarium esse, quod... tollatur — `quod` 節(`quod... tollatur`)は名詞節であり、非人称表現 `nec contrarium esse`(矛盾しない)の実質的な主語として機能している。
  4. 46.1.21.5quasi ipse a se exegerit — `quasi`(あたかも〜であるかのように)に導かれる従属節の中で、接続法完了 `exegerit` が使われており、仮定的な比較(反実仮想的な状況)を表している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §46.1.21.pr-46.1.21.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.1.21.pr-46.1.21.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。