[GAIUS libro tertio de uerborum obligationibus. ] §45.3.28.prSi ex re domini domino aut fructuario seruus stipulatus fuerit, domino quidem adquiri obligationem Iulianus scripsit, solui autem fructuario posse, quasi quolibet adiecto.
[ガイウス、口頭債務に関する第3巻] 主人の財産から、主人または使用収益権者のために奴隷が約束させた場合、債務は主人に対して獲得されるが、使用収益権者に対しては、あたかも任意の第三者が追加されたかのように支払われ得るにすぎない、とユリアヌスは書いている。
§45.3.28.1Si seruus communis ex re unius stipulatus erit, magis placuit utrique adquiri, sed eum, cuius ex re facta est stipulatio, cum socio communi diuidundo aut societatis iudicium de parte reciperanda recte acturum: idemque esse dicendum et si ex operis suis alteri ex dominis seruus adquirit.
共有の奴隷が、主人らの一方の財産から約束させた場合、双方に対して獲得されるとする方がより承認されている。 しかし、その財産から約束がなされたところの主人は、回収すべき持分について、共有相手に対して、共有物分割訴訟または組合訴訟を正当に提起することになる。 そして、奴隷が自己の労役から主人らの一方に対して獲得する場合にも、同じことが言われるべきである。
§45.3.28.2Si ipsi domini singuli eadem decem seruo communi dari fuerint stipulati et semel responsum secutum fuerit, duo rei stipulandi erunt, cum placeat dominum seruo dari stipulari posse.
もし、主人たちが個々に、同じ十を共有の奴隷に与えるべきことを約束させ、一度の回答がそれに続いたならば、彼らは二人の連帯債権者となる。 なぜなら、主人は奴隷に与えられることを約束させることができる、とされているからである。
§45.3.28.3Sicuti uni nominatim stipulando ei soli adquirit, ita placet et si rem emat nomine unius ex dominis, ei soli seruum adquirere.
名指しで一方のために約束させることでその者だけに獲得するのと同様に、主人らの一方の名義で物を買い受ける場合にも、奴隷はその者だけに獲得する、ということが承認されている。
item si credat pecuniam, ut uni ex dominis solueretur, uel quodlibet aliud negotium gerat, posse eum nominatim exprimere, ut uni ex dominis restituatur aut soluatur.
同様に、もし彼が主人らの一方に支払われるように金を貸し付けるか、あるいは他のどのような取引を行うにしても、主人らの一方に返還されるか、または支払われるべきことを名指しで表明することができる。
§45.3.28.4Illud quaesitum est, an heredi futuro seruus hereditarius stipulari possit.
相続財産に属する奴隷が、将来の相続人のために約束させることができるか、という点が問われた。
Proculus negauit, quia is eo tempore extraneus est.
プロクルスは、その者がその時点では第三者であるという理由で否定した。
Cassius respondit posse, quia qui postea heres extiterit, uideretur ex mortis tempore defuncto successisse: quae ratio illo argumento commendatur, quod heredis familia ex mortis tempore funesta facta intellegitur, licet post aliquod tempus heres extiterit: manifestum igitur est serui stipulationem ei adquiri.
カッシウスはできると答えた。 なぜなら、後に相続人となる者は、死亡の時から被相続人に承継したとみなされるからである。 この論拠は、たとえある時間の経過後に相続人が現れるとしても、相続人の家族は死亡の時から死によって汚されたとみなされるという論拠によって支持される。 したがって、奴隷の約定は彼に対して獲得されることは明白である。