Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §45.1.72.pr-45.1.72.3

不可分な給付を目的とする約束と不履行時の金銭評価

7419 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

本チャンクは、分割不可能な事物や作為を目的とする約束(スティプラティオ)の不可分性を論じ、不履行時の金銭評価や期限・遅滞の発生時期について解説している。

[IDEM libro uicensimo ad edictum. ] §45.1.72.prStipulationes non diuiduntur earum rerum, quae diuisionem non recipiunt, ueluti uiae itineris actus aquae ductus ceterarumque seruitutium.
[同著、告示注解第20巻] 分割を受け入れない事物、例えば、道路(ウーイア)、歩道(イテル)、車道(アクトゥス)、導水(アクアエ・ドゥクトゥス)およびその他の地役権の約束は分割されない。
idem puto et si quis faciendum aliquid stipulatus sit, ut puta fundum tradi uel fossam fodiri uel insulam fabricari, uel operas uel quid his simile: horum enim diuisio corrumpit stipulationem.
私は、誰かが何かをなすこと(作為)を約定した場合にも同様であると考える。 例えば、土地が引き渡されること、堀が掘られること、建物(インスラ)が建設されること、あるいは労役、またはこれらに類似することなどである。 なぜなら、これらを分割することは、約束を無効にするからである。
§45.1.72.1Celsus tamen libro trigensimo octauo digestorum refert Tuberonem existimasse, ubi quid fieri stipulemur, si non fuerit factum, pecuniam dari oportere ideoque etiam in hoc genere diuidi stipulationem: secundum quem Celsus ait posse dici iusta aestimatione facti dandam esse petitionem.
しかしケルススは『学説集』第38巻において、ツベロが次のように考えていたと伝えている。 すなわち、私たちが何かをなすことを約定し、それがなされなかった場合、金銭が支払われるべきであり、したがってこの種類(の約束)においても約束は分割される、と。 このツベロの意見に従って、ケルススは、行為の正当な評価額に基づいて請求権が与えられるべきであると言うことができる、と述べている。
§45.1.72.2Si quis ita stipulatus sit: 'si ante kalendas Martias primas opus perfectum non erit, tum quanti id opus erit, tantam pecuniam dari?', diem promissionis cedere non ex quo locatum est opus, sed post kalendas Martias, quia nec conueniri ante kalendas Martias reus promittendi poterat.
もし誰かが次のように約定したならば、「もし最初の3月1日までに工事が完成しなかったならば、そのとき、その工事がいくらの価値になるかに応じて、それだけの金銭が支払われるか? 」、約束による債権の発生期日は、工事が発注(請負)された時からではなく、3月1日の後から始まる。 なぜなら、約束した債務者は3月1日前には訴えられ得なかったからである。
§45.1.72.3Plane si 'insulam fulciri' quis stipulatus sit, non est exspectandum, ut insula ruat, sic deinde agi possit: nec 'insulam fieri', ut tantum temporis praetereat, quanto insula fabricari possit: sed ubi iam coepit mora faciendae insulae fieri, tunc agetur diesque obligationi cedit.
明らかに、もし誰かが「建物が補強されること」を約定したならば、建物が崩壊して、その後にようやく提訴できるようになるのを待つべきではない。 また「建物が建てられること」を約定した場合には、建物が建設され得るほどの時間がただ経過するのを待つべきでもない。 そうではなく、建物を建設することへの遅滞が生じ始めたときに、そのとき提訴され、義務の履行期日が到来するのである。

語釈・文法注

  1. §45.1.72.prfaciendum aliquid — stipulatus sit の目的語であり、動形容詞 faciendum が代名詞 aliquid を修飾して「なされるべき何か」あるいは「何かをすること」を表している。
  2. §45.1.72.2diem promissionis cedere — 権利(ここでは約束による債権)の発生時期が到来することを意味する法的な慣用表現 dies cedit の対格不定詞構造における主語と動詞。
  3. §45.1.72.3nec 'insulam fieri' — 前半の si 'insulam fulciri' quis stipulatus sit, non est exspectandum からの省略を引き継いでおり、「また、もし誰かが『建物が建てられること』を約定したならば、(…するのを)待つべきではない」という二重の省略構造を形成している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §45.1.72.pr-45.1.72.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:45.1.72.pr-45.1.72.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。