[ALFENUS libro secundo digestorum. ]
[アルフェーヌス『学説選集』第二巻] 奴隷は、すべての事において処罰を受けることなく主人の言いつけに従うことができるわけではない。
§44.7.20.prSeruus non in omnibus rebus sine poena domino dicto audiens esse solet, sicuti si dominus hominem occidere aut furtum alicui facere seruum iussisset.
たとえば、主人が奴隷に対して、人を殺すことや、誰かに対して窃盗を行うことを命じた場合がそうである。
quare quamuis domini iussu seruus piraticam fecisset, iudicium in eum post libertatem reddi oportet.
それゆえ、たとえ主人の命令によって奴隷が海賊行為を行ったとしても、自由の身となった後に、彼に対して訴訟が認められるべきである。
et quodcumque ui fecisset, quae uis a maleficio non abesset, ita oportet poenas eum pendere.
また、彼が暴力によって行ったいかなることも、その暴力が犯罪行為と紙一重である(犯罪性を伴う)ならば、同様に彼が罰を科されるべきである。
sed si aliqua rixa ex litibus et contentione nata esset aut aliqua uis iuris retinendi causa facta esset et ab his rebus facinus abesset, tum non conuenit praetorem, quod seruus iussu domini fecisset, de ea re in liberum iudicium dare.
しかし、もし何らかの喧嘩が訴訟や争いから生じたか、あるいは自己の権利を維持するために何らかの暴力が行われ、かつこれらの行為に犯罪性がなかったならば、その場合には、奴隷が主人の命令によって行ったことについて、法務官がその件に関して自由の身となった者に対して訴訟を認めることは適切ではない。