Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §44.5.2.pr-44.5.2.2

家子の宣誓賭博売買解放の対価に関する抗弁

7282 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

家子が立てた宣誓が父に及ぼす効果、賭博のために売却された物の追奪に関する抗弁、および奴隷の解放の対価の約束と自由を過重にする約束との区別について論じる。

[PAULUS libro septuagensimo primo ad edictum. ] §44.5.2.prSi filio familias delatum sit iusiurandum et iurauerit patrem suum dare non oportere, danda est patri exceptio.
[パウルス『告示注解』第71巻] もし家子に宣誓が委ねられ、彼が「自分の父は支払うべきではない」と宣誓したならば、父に抗弁が与えられなければならない。
§44.5.2.1Si in alea rem uendam, ut ludam, et euicta re conueniar, exceptione summouebitur emptor.
もし私が賭博において、プレイするために物を売り、その物が追奪されたことによって訴えられたならば、買主は抗弁によって退けられる。
§44.5.2.2Si seruus promittat domino pecuniam, ut manumittatur, cum alias non esset manumissurus dominus, eamque liber factus spondeat: dicitur non obstare exceptionem patrono, si eam petat: non enim onerandae libertatis causa haec pecunia promissa est.
もし奴隷が、解放されるために主人に金を約束し(これ以外の状況であれば主人が解放するつもりがなかったときに)、かつ自由の身となった後に彼がその金を約束したならば、パトローヌスがその金を請求するとしても、抗弁は彼の妨げにはならないと言われる。 なぜなら、この金は解放を過重にする目的で約束されたのではないからである。
alioquin iniquum est, dominum et seruo carere et pretio eius.
そうでなければ、主人が奴隷と(その奴隷の)代価の両方を失うのは不当である。
totiens ergo onerandae libertatis causa pecunia uidetur promitti, quotiens sua sponte dominus manumisit et propterea uelit libertum pecuniam promittere, ut non exigat eam, sed ut libertus eum timeat et obtemperet ei.
したがって、主人が自らの意志で解放し、それゆえに、金を取り立てるためではなく、解放自由人が自分を恐れて服従するようにするために解放自由人が金を約束することを望む場合に限り、金は解放を過重にする目的で約束されたとみなされるのである。

語釈・文法注

  1. 44.5.2.1uendam — uendam は他動詞 uendere(売る)の接続法現在能動態1人称単数であり、後半の conueniar(接続法現在受動態1人称単数)と主語が一致する。条件節 si の中で接続法現在が用いられている。
  2. 44.5.2.2dominum et seruo carere et pretio eius — 非人称表現 iniquum est の主語となる対格不定詞構文。対格 dominum が不定詞 carere(欠く、失う)の意味上の主語であり、carere は奪格を支配するため、seruo と pretio が奪格で置かれている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §44.5.2.pr-44.5.2.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:44.5.2.pr-44.5.2.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。