[SCAEUOLA libro uicensimo septimo digestorum. ]
[スケアウォラ『学説彙纂』第27巻] ある父親が娘のために持参金を約し、かつ彼自身が自分の娘と彼女の全扶養家族を養うという合意を交わしていた。
§44.4.17.prPater pro filia dotem promiserat et pactus erat, ut ipse aleret filiam suam eiusque omnes: idem homo rusticanus genero scripsit quasi usuras praeteritas ex dotis promissione: quaesitum est, cum ipse filiam suam exhibuerit et maritus nullam impensam fecerit, an ex chirographo ex stipulatu agenti genero exceptio obstare debeat.
同じ男は、田舎者であったが、持参金の約定から生じた過去の利息であるかのようにして[支払う旨を]自筆証書で婿に書き送った。 父親自身が娘を扶養し、夫は何の費用も負担しなかったのであるから、自筆証書に基づき問答契約による訴えを提起する婿に対して、抗弁が妨げとなるべきかが問われた。
respondit, si, ut proponatur, pater, cum exhiberet, per errorem promisisset, locum fore doli mali exceptioni.
[スケアウォラは]答えた。 もし提示された事実の通り、父親が(娘を)扶養していたにもかかわらず錯誤によって(支払いを)約束していたのであれば、悪意の抗弁が認められる余地がある。
§44.4.17.1Auus nepotibus ex filia legauit singulis centena et adiecit haec uerba: 'Ignoscite, nam potueram uobis amplius relinquere, nisi me Fronto pater uester male accepisset, cui dederam mutua quindecim, quae ab eo recipere non potui: postremo hostes, qui mihi fere omnem substantiam abstulerunt'.
祖父が娘方の孫たちにそれぞれ10万(セステルティウス)を遺贈し、次の言葉を書き加えた。 「許しておくれ。 もっと多くを君たちに残すことができたのだが、君たちの父親フロントが私をひどくあしらわなかったなら。 私は彼に1万5千を貸したが、彼からそれを取り戻すことができなかった。 そして最後に、私からほとんどすべての財産を奪い去った敵のせいだ」。
quaesitum est, an, si aui heres ab his nepotibus patris sui heredibus petat quindecim, contra uoluntatem defuncti facere uideatur et doli mali exceptione summoueatur.
祖父の相続人が、これらの孫たち(彼らの父親の相続人である)に対して(貸付金)1万5千を請求した場合、被相続人の意思に反して行動しているとみなされ、悪意の抗弁によって退けられるべきかが問われた。
respondit exceptionem obstaturam.
[スケアウォラは]抗弁が妨げとなるであろうと答えた。
§44.4.17.2Ex quadrante heres scriptus a coherede ex dodrante instituto emit portionem certa quantitate, ex qua aliquam summam in nominibus ex kalendario uti daret, stipulanti spopondit: defuncto uenditore hereditatis falsum testamentum Septicius accusare coepit et hereditatem ab emptore petit et ne quid ex ea minueret, impetrauit: quaesitum est, cognitione falsi pendente an heredes ex stipulatu petentes doli exceptione summouentur.
4分の1の相続分を指定された共同相続人が、4分の3の相続分を指定された共同相続人から、その持分を一定の金額で購入し、その購入価格のうち、金利台帳に基づく金銭債権から一定額を支払うことを、問答契約をもって問いかける者(売り手)に対して約束した。 相続財産の売り手が死亡した後、セプティキウスがその遺言を偽造であると告発し始め、買い手から相続財産を請求し、また相続財産から何も減少させないようにとの命令を勝ち得た。 偽造の審理が係属している間、問答契約に基づいて(購入代金を)請求する売り手の相続人たちが、悪意の抗弁によって退けられるかどうかが問われた。
respondit heredes uenditoris, si ante euentum cognitionis pergant petere, exceptione doli mali posse summoueri.
[スケアウォラは]売り手の相続人たちは、審理の結果が出る前に請求を進めるのであれば、悪意の抗弁によって退けられうると答えた。
§44.4.17.3Marito et filio communi ex parte dimidia scriptis heredibus filiam suam ex priore matrimonio ita heredem instituit: 'Maeuia filia mea ex sex unciis heres mihi esto, si cum coheredibus tuis parem rationem feceris pro mea portione in diem mortis meae eius actus, qui pendet ex tutela tua, quam Titius pater meus, auus tuus administrauit'.
夫と彼らの間の共通の息子を2分の1の持分で相続人に指定した上で、(ある女性が)前夫との間の娘を次のように相続人に指定した。 「私の娘マエウィアは、私の共同相続人たちに対して、私の父であなたの祖父であるティティウスが管理したあなたの後見に由来する事務の、私の死の日までの私の持分に関する決算を清算するならば、6アンス(2分の1)の持分で私の相続人たるべし」。
quaesitum est, an, quia sub condicione instituta filia esset, si omitteret hereditatem, uti saluam tutelae actionem haberet, legata sibi a matre data consequi possit.
娘は条件付きで相続人に指定されていたため、後見の訴えを損なわずに維持するために相続を放棄した場合、母親から自分に与えられた遺贈物を受け取ることができるかが問われた。
respondit secundum ea quae proponerentur eam, de qua quaereretur, contra uoluntatem petere et ideo exceptionem doli obstaturam.
[スケアウォラは]提示された事実に照らせば、問題となっている彼女は(遺言者の)意思に反して請求することになるため、それゆえに悪意の抗弁が妨げとなるであろうと答えた。