Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §44.1.11.pr

偽造文書による錯誤の履行と抗弁の排除

7200 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

偽造文書に基づいて履行してしまった者について、その後に偽造を証明して訴訟を起こす際に既判力等の抗弁で阻まれるかという問いに対し、錯誤による履行であれば抗弁は適用されないとモデスティヌスが回答する。

[IDEM libro tertio decimo responsorum. ]
[同著者、答弁集第十三巻] ある者が、文書を本物であるかのように認めて、裁判官の判決の後に(債務を)履行した。
§44.1.11.prQui adgnitis instrumentis, quasi uera essent, soluit post sententiam iudicis, quaero, si postea cognita rei ueritate et repertis falsis instrumentis accusare uelit et probare falsa esse instrumenta, ex quibus conueniebatur, cum instrumentis subscripserat ex praecepto siue interlocutione iudicis, an praescriptio ei opponi possit? cum et principalibus constitutionibus manifeste cauetur, etsi res iudicata esset ex falsis instrumentis, si postea falsa inueniantur, nec rei iudicatae praescriptionem opponi.
その者が、後に事の真実が判明し、偽の文書が発見されたとき、たとえ裁判官の命令または中間決定によって文書に署名していたとしても、それらに基づいて訴えられていた文書が偽りであることを告発し、証明したいと望むなら、彼に対して抗弁を対抗することができるか、と私は問う。 皇帝憲章においても、たとえ偽の文書に基づいて判決が下されていたとしても、後にそれらが偽りであると判明した場合には、既判力の抗弁も対抗されないと明確に規定されているのであるが。
Modestinus respondit ob hoc, quod per errorem solutio facta est uel cautio de soluendo interposita proponitur ex his instrumentis, quae nunc falsa dicuntur, praescriptioni locum non esse.
モデスティヌスは答弁した。 現在偽りであると言われているこれらの文書に基づき、錯誤によって履行がなされた、あるいは履行の保証がなされたことが示されている以上、抗弁の余地はない。

語釈・文法注

  1. §44.1.11.prQui ... soluit ... quaero ... an praescriptio ei opponi possit? — 関係代名詞 Qui で始まる節は一見文の主語に見えるが、主節の動詞は1人称単数の quaero(私は問う)であり、an 以下の間接疑問節の中の与格代名詞 ei が Qui 節の先行詞(実質的な指示対象)となっている。文脈上、「…した者がいるとして、彼に対して抗弁が対抗されうるかを問う」という変則的な文構造をなしている。
  2. §44.1.11.prcum instrumentis subscripserat — cum + 直説法過去完了(subscripserat)の形で、ここでは「〜したとしても」という譲歩、あるいは「〜していたとき」という時間・背景を表す。裁判官の命令による署名という事由があっても、文書の偽造判明による告発を妨げないことを示す文脈から、譲歩的に解釈される。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §44.1.11.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:44.1.11.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。