Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §43.32.1.pr-43.32.1.6

賃料完済後の家財搬出と引き払い告示

7186 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、住居の賃借人が賃料を完済した後に家財(奴隷を含む)を搬出する権利を保護する『引き払いに関する告示(interdictum de migrando)』の適用条件と限界について論じている。

[ULPIANUS libro septuagensimo tertio ad edictum. ]
[ウルピアヌス『告示注解』第七十三巻] 法務官は言う。
§43.32.1.prPraetor ait: 'Si is homo, quo de agitur, non est ex his rebus, de quibus inter te et actorem conuenit, ut, quae in eam habitationem qua de agitur introducta importata ibi nata factaue essent, ea pignori tibi pro mercede eius habitationis essent, siue ex his rebus est et ea merces tibi soluta eoue nomine satisfactum est aut per te stat, quo minus soluatur: ita, quo minus ei, qui eum pignoris nomine induxit, inde abducere liceat, uim fieri ueto'.
「もし、問題となっているその者が、あなたと原告との間で、問題となっているその住居に搬入され、持ち込まれ、そこで生まれ、あるいはそこで作られたものが、その住居の賃料のためにあなたに対する質権となる旨の合意がなされた事柄に属さないか、あるいは、もし彼がこれらの事柄に属しており、かつその賃料があなたに支払われたか、その名目で弁済がなされたか、あるいは支払われないことについてあなたに責任があるならば、そのようにして、彼を質権の名目で搬入した者が、そこから連れ出すことが許されるのを妨げるために、暴力が振るわれることを私は禁ずる。
§43.32.1.1Hoc interdictum proponitur inquilino, qui soluta pensione uult migrare: nam colono non competit.
」この告示は、賃料を支払って立ち退こうとする住居賃借人に対して提示される。 なぜなら、小作農には認められないからである。
§43.32.1.2Cui rei etiam extra ordinem subueniri potest: ergo infrequens est hoc interdictum.
このことについては非常手続によっても救済されうる。 したがって、この告示はあまり用いられない。
§43.32.1.3Si tamen gratuitam quis habitationem habeat, hoc interdictum utile ei competet.
しかし、もし誰かが無償の住居を有している場合には、この告示の有用告示が彼に認められる。
§43.32.1.4Si pensio nondum debeatur, ait Labeo interdictum hoc cessare, nisi paratus sit eam pensionem soluere.
もし賃料がまだ支払期に達していないならば、ラベオは、その賃料を支払う準備ができていない限り、この告示は適用されないと言う。
proinde si semenstrem soluit, sexmenstris debeatur, inutiliter interdicet, nisi soluerit et sequentis sexmenstris, ita tamen, si conuentio specialis facta est in conductione domus, ut non liceat ante finitum annum uel certum tempus migrare.
したがって、もし彼が半年分を支払い、もう半年分が支払われるべきである場合、次の半年分をも支払わない限り、彼は無効に告示を求めることになる。 ただしそれは、1年が終了するか、あるいは特定の時期が来る前に立ち退くことは許されないという特別な合意が住居の賃貸借においてなされていた場合に限る。
idem est et si quis in plures annos conduxerit et nondum praeterierit tempus.
誰かが複数年にわたって賃借し、その期間がまだ経過していない場合も同様である。
nam cum in uniuersam conductionem pignora sunt obligata, consequens erit dicere interdicto locum non fore, nisi liberata fuerint.
なぜなら、賃貸借全体に対して質物が拘束されている以上、それらが解放されない限り、告示の適用はないと言うべきだからである。
§43.32.1.5Illud notandum est praetorem hic non exegisse, ut in bonis fuerit conductoris, nec ut esset pignori res illata, sed si pignoris nomine inducta sit.
次の点に注意すべきである。 法務官はここで、持ち込まれた物が賃借人の財産に属していたこと、あるいはそれが質権となっていたことを求めてはおらず、ただ、質権の名目で搬入されたことを求めている。
proinde et si aliena sint et si talia, quae pignoris nomine teneri non potuerint, pignoris tamen nomine introducta sint, interdicto hoc locus erit: quod si nec pignoris nomine inducta sint, nec retineri poterunt a locatore.
したがって、たとえそれらが他人の物であり、あるいは質権の名目で留置されえないような物であったとしても、それらが質権の名目で搬入されたのであるならば、この告示が適用される。 しかし、もし質権の名目で搬入されたのでもないならば、それらは賃貸人によって留置されることもできない。
§43.32.1.6Hoc interdictum perpetuum est et in successores et successoribus dabitur.
この告示は永久的であり、相続人に対しても、相続人に対しても与えられる。

語釈・文法注

  1. 43.32.1.prut, quae in eam habitationem qua de agitur introducta importata ibi nata factaue essent, ea pignori tibi pro mercede eius habitationis essent — 動詞 conuenit(合意された)の内容を表す名詞節(ut 節)。その内部の quae... essent(関係節)の先行詞が主節の de quibus の quibus(=his rebus)であり、ut 節内の ea は関係代名詞の先行詞の役割を実質的に受けている。
  2. 43.32.1.prper te stat, quo minus soluatur — per aliquem stat, quo minus(接続法)は、「〜されないのは誰々のせいである(阻害要因がその人にある)」を意味する法学および古典期のラテン語の慣用表現。ここでは、賃借人が賃料を支払わない原因が賃貸人側にあることを指す。
  3. 43.32.1.4inutiliter interdicet — 動詞 interdicere(告示を求める)が自動詞的に使われており、inutiliter は「実効性なく」「不当に」を意味する。賃料全体が完済されるか担保が解放されない限り、告示の請求は実を結ばないことを示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §43.32.1.pr-43.32.1.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.32.1.pr-43.32.1.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。