[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum. ]
次に法務官は言う。
§43.30.3.prDeinde ait praetor: 'Si Lucius Titius in potestate Lucii Titii est, quo minus eum Lucio Titio ducere liceat, uim 'fieri ueto'.
「もしルキウス・ティティウスがルキウス・ティティウスの支配下にあるならば、ルキウス・ティティウスが彼を連れ去ることを妨げるために、暴力を振るうことを禁ずる。
§43.30.3.1Superiora interdicta exhibitoria sunt, hoc est pertinent ad exhibitionem liberorum ceterorumque, de quibus supra diximus: hoc autem interdictum pertinet ad ductionem, ut ducere quis possit eos, in quos habet ius ductionis.
」前述の告示は、引き渡しを命じるものである。 すなわち、それらは我々が上に述べた、子供たちやその他の者たちの引き渡しに関するものである。 これに対して、本告示は連れ去ることに関するものであり、誰かが自分が連れ去る権利を有している者たちを連れ去ることができるようにするためのものである。
itaque prius interdictum, quod est de liberis exhibendis, praeparatorium est huius interdicti: quo magis enim quis duci possit, exhibendus fuit.
したがって、前者の子供の引き渡しに関する告示は、本告示の予備的なものである。 なぜなら、誰かがよりよく連れ去られうるためには、予め引き渡されていなければならなかったからである。
§43.30.3.2Ex iisdem causis hoc interdictum tribuendum est, ex quibus causis de exhibendis liberis competere diximus: itaque quaecumque ibi diximus, eadem hic quoque dicta accipienda sunt.
この告示は、我々が子供を引き渡すことに関して認められると述べたのと同じ理由に基づいて与えられるべきである。 したがって、そこで我々が述べたことはすべて、ここでも同様に述べられたものと受け取られるべきである。
§43.30.3.3Hoc autem interdictum competit non aduersus ipsum filium, quem quis ducere uult, sed utique esse debet is qui eum interdicto defendat: ceterum cessat interdictum, et succedere poterit notio praetoris, ut apud eum disceptetur, utrum quis in potestate sit an non sit.
しかし、この告示は、連れ去ることを欲している当の息子自身に対して認められるものではなく、何としても、告示において彼を擁護する者がいなければならない。 そうでなければ告示は行われず、法務官の審理がこれに取って代わり、誰かが権限下にあるかないかが、法務官の前で争われることになる。
§43.30.3.4Iulianus ait, quotiens id interdictum mouetur de filio ducendo uel cognitio et is de quo agitur impubes est, alias differri oportere rem in tempus pubertatis, alias repraesentari: idque ex persona eorum, inter quos controuersia erit, et ex genere causae constituendum est.
ユリアーヌスは言う。 息子の連れ去りに関する告示が提起されるか、あるいは審理が行われ、その対象となっている者が未成年である場合、ある場合にはその件を成年期まで延期すべきであり、別の場合には直ちに行われるべきである。 そして、これは争いのある当事者たちの人格と、事件の性質から決定されるべきである。
nam si is, qui se patrem dicit, auctoritatis prudentiae fidei exploratae esset, usque in diem litis impuberem apud se habebit: is uero, qui controuersiam facit, humilis calumniator notae nequitiae, repraesentanda cognitio est.
というのも、もし自分を父親であると主張する者が、確かな権威、知慮、信義を有しているならば、訴訟の日まで未成年者を自分の手元に置くであろう。 これに対し、争いを起こす者が、不道徳なことで知られる身分の低い誣告者であれば、審理は直ちに行われなければならない。
item si is, qui impuberem negat in aliena potestate esse, uir omnibus modis probatus, tutor uel testamento uel a praetore datus pupillum, quem in diem litis apud se habuit, tuetur, is uero, qui patrem se dicit, suspectus est quasi calumniator, differri litem non oportebit.
同様に、もし未成年者が他人の支配下にないことを否定する者が、あらゆる点で証明された人物であり、遺言または法務官によって指定された後見人として、訴訟の日まで自分の手元に置いていた被後見人を擁護しているのに対し、自分を父親であると言う者が誣告者として疑わしい場合、訴訟を延期すべきではない。
si uero utraque persona suspecta est aut tamquam infirma aut tamquam turpis, non erit alienum, inquit, disponi, apud quem interim puer educeretur et controuersiam in tempus pubertatis differri, ne per collusionem uel imperitiam alterutrius contendentium aut alienae potestati pater familias addicatur aut filius alienus patris familiae loco constituatur.
しかし、もし両当事者が、信頼できない者として、あるいは不名誉な者として疑わしい場合は、その間、少年を誰のもとで育てるかを定め、争いを成年期まで延期することは不当ではない、と彼は言う。 それは、当事者のいずれかの通謀または未熟さのために、家父長が他人の支配に服せしめられたり、他人の息子が家父長の地位に置かれたりしないためである。
§43.30.3.5Etiamsi maxime autem probet filium pater in sua potestate esse, tamen causa cognita mater in retinendo eo potior erit, idque decretis diui Pii quibusdam continetur: optinuit enim mater ob nequitiam patris, ut sine deminutione patriae potestatis apud eam filius moretur.
しかし、たとえ父親が息子が自分の支配下にあることをこの上なく証明したとしても、事情聴取の上で、その息子を留め置くことに関しては母親が優先される。 そして、このことは神君ピウスのいくつかの勅達に含まれている。 なぜなら、父親の不道徳のために、父親の権限が減少することなしに、息子が母親のもとにとどまることが、母親によって勝ち取られたからである。
§43.30.3.6In hoc interdicto, donec res iudicetur, feminam, praetextatum eumque, qui proxime praetextati aetatem accedet, interim apud matrem familias deponi praetor iubet.
この告示においては、判決が下されるまでの間、法務官は、女性、プレテクスタを着用した少年、およびプレテクスタの年齢に極めて近い者を、さしあたり、家母に預けるよう命じる。
proxime aetatem praetextati accedere eum dicimus, qui puberem aetatem nunc ingressus est.
我々が、プレテクスタの年齢に極めて近いと言うのは、今や成年期に入ったばかりの者のことである。
cum audis matrem familias, accipe notae auctoritatis feminam.
あなたが「家母」と聞くときには、確かな権威ある女性と理解せよ。