Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §43.27.1.pr-43.27.1.9

隣地へ張り出す樹木の伐採と法務官の禁止命令

7173 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

本チャンクは、隣地から張り出している樹木に関する法務官の禁止命令について論じている。樹木が建物に張り出している場合と耕地に張り出している場合の取り扱いの違い、およびこの禁止命令の請求権者について説明している。

[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum.
[ウルピアヌス、『告示注解』第71巻。
]
] 法務官は言う。
§43.27.1.prAit praetor: 'Quae arbor ex aedibus tuis in aedes illius impendet, si per te stat, quo minus eam adimas, tunc, quo minus illi eam arborem adimere sibique habere liceat, uim fieri ueto'.
「汝の建物から他人の建物へと張り出している樹木について、汝に起因する事由によって汝がそれを取り除かないのであれば、その場合には、その他人がその樹木を取り除いて自らのものとすることを妨げるように暴力を振るうことを余は禁じる。
§43.27.1.1Hoc interdictum prohibitorium est.
」この禁止命令は禁止的(prohibitorium)である。
§43.27.1.2Si arbor aedibus alienis impendeat, utrum totam arborem iubeat praetor adimi an uero id solum, quod superexcurrit, quaeritur.
樹木が他人の建物に張り出している場合、法務官は樹木全体を取り除くよう命じているのか、それとも突き出ている部分だけを取り除くよう命じているのかが問われる。
et Rutilius ait a stirpe excidendam idque plerisque uidetur uerius: et nisi adimet dominus arborem, Labeo ait permitti ei, cui arbor officeret, ut si uellet succideret eam lignaque tolleret.
そして、ルティリウスは根元から伐採されるべきであると言い、多くの者にとってもこれがより正しいと思われる。 そして、もし所有者が樹木を取り除かないならば、ラベオは、その樹木が邪魔になっている者に対し、もし彼が望むならそれを伐採してその木材を持ち去ることが許されると言う。
§43.27.1.3Arboris appellatione etiam uites continentur.
樹木という呼称には、葡萄の木も含まれる。
§43.27.1.4Non solum autem domino aedium, sed etiam ei qui usumfructum habet competit hoc interdictum, quia et ipsius interest arborem istam non impendere.
しかし、この禁止命令は建物の所有者だけでなく、用益権を有する者にも認められる。 なぜなら、その樹木が張り出していないことは彼自身にとっても利益となるからである。
§43.27.1.5Praeterea probandum est, si arbor communibus aedibus impendeat, singulos dominos habere hoc interdictum et quidem in solidum, quia et seruitutium uindicationem singuli habeant.
さらに、樹木が共有の建物に張り出している場合、個々の所有者がこの禁止命令を有し、しかも全部について(in solidum)有すると認められるべきである。 なぜなら、個々の者が地役権の返還請求(uindicationem)をも有するからである。
§43.27.1.6Ait praetor: 'si per te stat, quo minus eam adimas, quo minus illi eam arborem adimere liceat, uim fieri ueto'.
法務官は言う。 「汝に起因する事由によって汝がそれを取り除かないのであれば、その他人がその樹木を取り除くことが許されることを妨げるように暴力を振るうことを余は禁じる。
prius itaque tibi datur adimendi facultas: si tu non facias, tunc uicino prohibet uim fieri adimere uolenti.
」したがって、まず汝に除去する権能が与えられる。 もし汝がそれを行わないなら、その時、法務官は、除去することを望む隣人に対して暴力が振るわれることを禁じるのである。
§43.27.1.7Deinde ait praetor: 'Quae arbor ex agro tuo in agrum illius impendet, si per te stat, quo minus pedes quindecim a terra eam altius coerceas, tunc, quo minus illi ita coercere lignaque sibi habere liceat, uim fieri ueto'.
次に、法務官は言う。 「汝の耕地から他人の耕地へと張り出している樹木について、地上から15フィートより高い位置で汝がそれを剪定することを、汝に起因する事由によって怠るのであれば、その場合には、その他人がそのように剪定し、その木材を自らのものとすることを妨げるように暴力を振るうことを余は禁じる。
§43.27.1.8Quod ait praetor, et lex duodecim tabularum efficere uoluit, ut quindecim pedes altius rami arboris circumcidantur: et hoc idcirco effectum est, ne umbra arboris uicino praedio noceret.
」法務官が言うことは、十二表法もまた、樹木の枝が地上15フィートより高い位置で切り落とされることを意図していた。 そして、これがなされたのは、樹木の影が隣の土地を害さないためである。
§43.27.1.9Differentia duorum capitum interdicti haec est: si quidem arbor aedibus impendeat, succidi eam praecipitur, si uero agro impendeat, tantum usque ad quindecim pedes a terra coerceri.
禁止命令の二つの条項の相違は次の通りである。 すなわち、もし樹木が建物に張り出しているならば、それは伐採されるよう命じられるが、もし耕地に張り出しているならば、地上から15フィートまでのみ剪定されるべきとされるのである。

語釈・文法注

  1. §43.27.1.prsi per te stat, quo minus eam adimas — “per aliquem stat, quo minus...”は、「〜が原因で...しない」「〜のせいで...が妨げられる」を意味するラテン語の慣用表現である。ここでは、条件節“si”を伴い、「汝に起因する事由によって、汝がそれ(樹木)を取り除かないのであれば」という不作為の帰責性を表している。
  2. §43.27.1.2ut si uellet succideret eam lignaque tolleret — この“ut”節は、先行する非人称の受動態動詞“permitti”(許される)の内容を具体的に規定する名詞節(接続法過去“succideret”および“tolleret”を伴う)である。また、節内に条件節“si uellet”(もし彼が望むなら)が挿入されている。
  3. §43.27.1.5singulos dominos habere hoc interdictum et quidem in solidum — “in solidum”は、法学用語で「全体の(あるいは、全部について)」を意味する。共有建物(communes aedes)の一部についてのみではなく、個々の所有者(singulos dominos)がそれぞれ単独で、この禁止命令の全効力を発揮させることができる(全部について権利を行使できる)ことを示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §43.27.1.pr-43.27.1.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.27.1.pr-43.27.1.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。