Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §43.24.5.pr-43.24.5.14

隠密工事の認定と告知要件および禁令の適用関係者

7131 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアーヌスが、「隠密による工事」の具体的な認定類型を整理し、告知の手続きやその対象者、および「暴力または隠密によるもの」の禁令がどのような関係者(相続人や代理人など)に対して、また誰の名義において適用されるかを論じている。

[ULPIANUS libro septuagensimo ad edictum. ] §43.24.5.prAut qui aliter fecit, quam denuntiauit: uel qui decepto facit eo, ad quem pertinuit non facere: uel consulto tum denuntiat aduersario, cum eum scit non posse prohibere: uel tam sero pronuntiat, ut uenire prohibiturus, prius quam fiat, non possit.
[ULPIANUS libro septuagensimo ad edictum.] あるいは、通告したのとは異なる方法で行った者、あるいは、行わないことが利害に関係する相手を欺いて行う者、あるいは、相手方が阻止できないことを知りつつ、故意にその時に通告する者、あるいは、阻止しようとして来る者が、事の行われる前に到着することができないほど遅く告知する者。
et haec ita Labeonem probare Aristo ait.
そしてアリストーは、ラベオーがこれらをそのように承認していると述べる。
§43.24.5.1Si quis se denuntiauerit opus facturum, non semper non uidetur clam fecisse, si post denuntiationem fecerit: debebit enim (et ita Labeo) et diem et horam denuntiatione conplecti et ubi et quod opus futurum sit: neque perfusorie aut obscure dicere aut denuntiare: neque tam artare aduersarium, ut intra diem occurrere ad prohibendum non possit.
もし誰かが自分が工事を行う旨を通告したとしても、通告の後に工事を行ったからといって、常に「隠密に行った」と見なされないわけではない。 なぜなら(ラベオーもそのように言うが)、通告において日と時間、さらにどこで、どのような工事が行われるかを包含しなければならず、また、うわべだけで、あるいは曖昧に語ったり通告したりしてはならず、相手方を、阻止するために一日以内に駆けつけることができないほど時間的に追い詰めてはならないからである。
§43.24.5.2Et si forte non sit, cui denuntietur, neque dolo malo factum sit ne sit, amicis denique aut procuratori aut ad domum denuntiandum est.
そして、もし偶然にも通告すべき相手がおらず、またいないことが悪意によるものでないならば、結局のところ、友人たち、または代理人、あるいは家に通告されなければならない。
§43.24.5.3Sed et Seruius recte ait sufficere feminae, uiro notum facere opus se facturum: uel denique sciente eo facere: quamquam etiam illud sufficiat celandi animum non habere.
しかしセルウィウスは正しくも、女性にとっては、夫に自分が工事を行うつもりであることを知らせることで十分である、あるいは、結局のところ彼が知っている状態で行うことで十分であると述べる。 もっとも、隠匿する意図を持たないことだけでも十分であるが。
§43.24.5.4Item ait, si quis in publico municipii uelit facere, sufficere ei, si curatori rei publicae denuntiet.
また彼(セルウィウス)は、もし誰かがムニキピウムの公有地で工事を行おうとする場合、公共財産の管理人に通告すれば十分であると述べる。
§43.24.5.5Si quis, dum putat locum tuum esse, qui est meus, celandi tui, non mei causa fecerit, mihi interdictum competere.
もし誰かが、私の土地であるものをあなたの土地であると思い込みながら、私ではなくあなたを隠匿する目的で行った場合、私に禁令が認められる。
§43.24.5.6Idem dicit et si serui mei uel procuratoris celandi causa factum sit, mihi interdictum competere.
彼は、私の奴隷または代理人を隠匿する目的で行われた場合にも、私に禁令が認められると、同じことを述べる。
§43.24.5.7Si quis, cum non denuntiasset opus se facturum eique denuntiatum esset ne faceret, fecerit, utilius puto probandum ui eum fecisse.
もし誰かが、自分が工事を行う旨を通告しておらず、かつ彼に行うなと通告されていたにもかかわらずそれを行った場合、彼が暴力によって行ったと認める方がより有益であると私は考える。
§43.24.5.8Haec uerba 'quod ui aut clam factum est' ait Mucius ita esse 'quod tu aut tuorum quis aut tuo iussu factum est'.
「暴力または隠密によって行われたこと」というこれら文言について、ムキウスは「あなた、またはあなたの身内の誰か、あるいはあなたの命令によって行われたこと」という意味であると述べる。
§43.24.5.9Labeo autem ait plures personas contineri his uerbis.
しかしラベオーは、より多くの人物がこれらの文言に含まれると述べる。
nam ecce primum heredes eorum, quos enumerat Mucius, contineri putat.
なぜなら、見よ、まず彼はムキウスが列挙した者たちの相続人が含まれると考えるからである。
§43.24.5.10Idem ait et aduersus procuratorem tutorem curatorem municipumue syndicum alieno nomine interdici posse.
彼はまた、代理人、後見人、保佐人、あるいはムニキピウムの代表者に対しても、他人の名義において禁令を提起できると述べる。
§43.24.5.11Si quid seruus meus fecit, non ob id mecum actio est, sed si id meo nomine aut suo fecit: nam si tuum seruum mercennarium habuero, quidquid ab eo factum fuerit meo nomine, ob id non tecum, sed mecum, cuius iussu aut nomine id opus a seruo tuo factum fuerit, agendum erit hoc interdicto.
もし私の奴隷が何かを行った場合、そのことによって私に対して訴訟が起こされるのではなく、彼がそれを私の名義で、あるいは自分の名義で行った場合に限られる。 というのも、もし私があなたの奴隷を雇い人として雇っていた場合、その奴隷によって私の名義で行われたいかなることも、そのことに関してあなたとではなく、あなたの奴隷によってその工事がその命令または名義において行われた当人である私と、この禁令に基づいて争わなければならないからである。
§43.24.5.12Similiter quod iussu cuius factum erit, ob id non cum eo, sed cuius nomine iusserit, haec actio est.
同様に、誰かの命令によって行われたことについては、その命令を下した者とではなく、その者が誰の名義において命令したか、その名義の主に対してこの訴訟が起こされる。
nam si procurator tutor curator duumuir municipii, quod eius nomine ageret, cuius negotium procuraret, fieri iusserit, ob id agendum erit cum eo, cuius nomine factum quid erit, non cum eo, qui ita iusserit.
なぜなら、もし代理人、後見人、保佐人、ムニキピウムの二人官が、自分がその事務を処理している者の名義で行動しつつ、工事を行うよう命じた場合、そのことについては、その名義において何かが行われたその本人と争うべきであり、そのように命じた当人と争うべきではないからである。
et si tibi mandauero, ut opus fieri iuberes et in ea re mihi parueris, mecum, inquit, non tecum erit actio.
そして、もし私があなたに工事を行うよう命じることを委任し、あなたがその件で私に従ったなら、訴訟はあなたに対してではなく私に対して起こされるであろう、と彼は言う。
§43.24.5.13Et cum interdictum sic sit scriptum 'quod ui aut clam factum est', non ita 'quod ui aut clam fecisti', latius porrigi quam ad has personas, quas supra numerauimus, Labeo putat.
そして、禁令が「暴力または隠密によって行われたこと」と書かれており、「あなたが暴力または隠密によって行ったこと」とは書かれていないため、ラベオーは、この禁令が我々が上に列挙した人物たちよりも広く適用されると考えている。
§43.24.5.14Et hoc iure utimur, ut, siue ego fecissem siue fieri iussi, interdicto quod ui aut clam tenear.
そして我々はこの法を用いており、それは、私が行ったのであれ、あるいは行わせるよう命じたのであれ、私が「暴力または隠密に関する」禁令の責任を負うということである。

語釈・文法注

  1. §43.24.5.prdecepto facit eo — decepto... eo は奪格独立(ablative absolute)で、eo がその意味上の主語。後ろの ad quem pertinuit non facere は eo を修飾する関係節である。pertinere ad... は「〜に関係する」「〜の利益(義務)となる」を意味し、non facere(行わないこと)が主語。全体で「それ(工事)を行わないことが利益に関係する者を欺いて行う」の意。
  2. §43.24.5.3opus se facturum — 女性(feminae)が主語であり、対格不定詞句における代名詞 se も彼女を指すため、文法的には未来能動分詞は女性形 facturam になるはずだが、テキストでは男性形(または定型としての中性形) facturum が用いられている。これは、法律文書において男性・一般形を標準(masculine-default)とする言語的慣行、あるいは語彙 opus(中性)への引きずられ、もしくは伝承過程での写本の揺れを示している。
  3. §43.24.5.5celandi tui — tui は人称(または再帰)代名詞の単数属格であり、動名詞(gerund) celandi の属格目的語として機能している。代名詞の属格を伴う動名詞(または動形容詞)は、代名詞の数や性にかかわらず中性単数属格形(-ndi)をとるというラテン語文法上の特殊な慣行(動形容詞の変則的一致)を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §43.24.5.pr-43.24.5.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.24.5.pr-43.24.5.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。