Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §43.24.15.pr-43.24.15.12

暴力・隠密告示の被告適格と期間制限および損害評価

7142 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

占有訴権の請求対象者や除斥期間(1年)の特則、および原告の「関心(損害額)」の金銭的評価基準、過失の考慮など「暴力または隠密」の訴権の具体的運用について規定している。

[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum. ] §43.24.15.prSemper aduersus possessorem operis hoc interdictum competit, idcircoque, si quilibet inscio uel etiam inuito me opus in fundo meo fecerit, interdicto locus erit.
[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum.] このインターディクトゥムは、常に工事の占有者に対して認められる。 したがって、もし誰であれ私の知らないうちに、あるいは私の意思に反して、私の土地に工事を行ったならば、インターディクトゥムの余地がある。
§43.24.15.1Is, cui fundum pastinandum locaueras, lapides sustulit et in uicini proiecit praedium.
あなたが土地を掘り返すために賃貸した相手が、石を取り除いて隣人の土地に投げ入れた。
ait Labeo te ui aut clam non teneri, nisi iussu tuo id factum sit: ego puto conductorem teneri, locatorem autem non alias, nisi aut patientiam praestare possit aut aliquam actionem habeat, quam praestet: ceterum teneri non oportere.
ラベオーは、あなたの命令によってそれがなされたのでない限り、あなたは「暴力または隠密」の責任を負うことはないと言う。 私は、借主(請負人)が責任を負い、貸主は、自ら容認を提供できるか、または譲渡できる何らかの訴権を有している場合でなければ責任を負わず、それ以外は責任を負うべきではないと考える。
§43.24.15.2Si in sepulchro alieno terra congesta fuerit iussu meo, agendum esse quod ui aut clam mecum Labeo scribit.
もし他人の墓に私の命令で土が積み上げられた場合、ラベオーは私に対して「暴力または隠密」で訴えるべきだと書いている。
et si communi consilio plurium id factum sit, licere uel cum uno uel cum singulis experiri: opus enim, quod a pluribus pro indiuiso factum est, singulos in solidum obligare.
そして、もしそれが複数人の共同の計画でなされた場合、一人のみと、あるいは各自と争うことが許される。 なぜなら、複数人によって不可分になされた工事は、各自に連帯して義務を負わせるからである。
si tamen proprio quis eorum consilio hoc fecerit, cum omnibus esse agendum, scilicet in solidum: itaque alter conuentus alterum non liberabit, quin immo perceptio ab altero: superiore etenim casu alterius conuentio alterum liberat.
しかし、もし彼らのうちの各人が、自己の独自の計画でこれを行ったならば、全員に対して、もちろん連帯して、訴えが提起されなければならない。 したがって、一方が訴えられたとしても他方を免責することはなく、むしろ他方からの満足によって免責される。 なぜなら、前者のケースにおいては、一方への提訴が他方を免責するからである。
praeterea sepulchri quoque uiolati agi potest.
さらに、墓侵害についても訴えを提起することができる。
§43.24.15.3Hoc interdictum in heredem ceterosque successores datur in id quod ad eos peruenit.
このインターディクトゥムは、相続人およびその他の承継人に対して、彼らに至った利益の限度で与えられる。
§43.24.15.4Et post annum non competit.
そして、1年を過ぎると認められない。
annus autem cedere incipit, ex quo id opus factum perfectum est aut fieri desiit, licet perfectum non sit: alioquin si a principio operis coepti annum quis numeret, necesse est cum his, qui opus tardissime facerent, saepius agi.
しかし、1年は、工事が完成した時、あるいは完成していなくても行われなくなった時から進行し始める。 さもなければ、工事が開始された当初から1年を数えるなら、工事を非常に遅く行う者たちに対して、何度も訴えを提起しなければならなくなる。
§43.24.15.5Sed si is sit locus, in quo opus factum est, qui facile non adiretur, ut puta in sepulchro ui aut clam factum est uel in abdito alio loco, sed et si sub terra fieret opus uel sub aqua, uel cloaca aliquid factum sit, etiam post annum causa cognita competit interdictum de eo quod factum est: nam causa cognita annuam exceptionem remittendam, hoc est magna et iusta causa ignorantiae interueniente.
しかし、もし工事が行われた場所が、容易に立ち入れない場所である場合、例えば墓の中に「暴力または隠密」で行われた場合、あるいは他の隠れた場所で行われた場合、さらには地下や水中、または下水道で何かが行われた場合には、1年を過ぎた後であっても、事情を審理した上で、行われたことについてインターディクトゥムが認められる。 なぜなら、事情を審理した上で、1年の除斥期間は免除されるべきだからであり、これは、無知についての重大かつ正当な理由が介在している場合である。
§43.24.15.6Si quis rei publicae causa afuisset, deinde reuersus interdicto quod ui aut clam uti uellet, uerius est non excludi anno eum, sed reuersum annum habere.
もし誰かが公務のために不在であり、その後帰還して「暴力または隠密」のインターディクトゥムを使用したい場合、彼が1年によって除斥されるのではなく、帰還してから1年を有するとするのが、より正しい。
nam et si minor uiginti quinque annis rei publicae causa abesse coepisset, deinde maior effectus sit, dum abest rei publicae causa, futurum, ut ex quo redit annus ei computetur, non ex quo impleuit uicensimum quintum annum: et ita diuus Pius et deinceps omnes principes rescripserunt.
なぜなら、たとえ25歳未満の者が公務のために不在になり始め、公務のために不在である間に25歳に達したとしても、彼が戻った時から1年が計算されるのであり、25歳を満たした時からではないからである。 そして、神君ピウスおよびその後のすべての皇帝がそのように勅答した。
§43.24.15.7Hoc interdicto tanti lis aestimatur, quanti actoris interest id opus factum esse.
このインターディクトゥムにおいては、訴訟額は、その工事がなされたままであることが原告にとってどれほどの関心があるかによって評価される。
officio autem iudicis ita oportere fieri restitutionem iudicandum est, ut in omni causa eadem condicio sit actoris, quae futura esset, si id opus, de quo actum est, neque ui neque clam factum esset.
しかし、裁判官の職務においては、すべてのケースにおいて、もし訴訟の対象となっているその工事が暴力によっても隠密によっても行われなかったとしたらそうであったであろう状況と、原告の状況が同じになるように、原状回復が行われるべきであると判断されなければならない。
§43.24.15.8Ergo nonnumquam etiam dominii ratio habenda est, ut puta si propter hoc opus, quod factum est, seruitutes amittantur aut usus fructus intereat.
したがって、時には所有権の考慮もなされなければならない。 例えば、この行われた工事のために、地役権が失われるか、あるいは用益権が消滅する場合などである。
quod non tantum tunc eueniet, cum quis opus aedificauerit, uerum etiam si diruisse opus proponatur et deteriorem condicionem fecisse uel seruitutium uel usus fructus uel ipsius proprietatis.
これは、誰かが工事を建築した場合だけでなく、工事を破壊して、地役権、用益権、あるいは所有権自体の状況を悪化させたことが提示される場合にも生じる。
§43.24.15.9Sed quod interfuit, aut per iusiurandum, quod in litem actor iurauerit, aut, si iurare non possit, iudicis officio aestimandum est.
しかし、その関心は、原告が訴訟において宣誓した誓いによるか、あるいは宣誓できない場合には、裁判官の職務によって評価されなければならない。
§43.24.15.10Eum autem, qui dolo malo fecerit, quo minus possit restituere, perinde habendum, ac si posset.
しかし、原状回復を不可能にするために悪意をもって行った者については、回復できる場合と同様に扱わなければならない。
§43.24.15.11Culpam quoque in hoc interdicto uenire erit probandum: quae tamen arbitrio iudicis aestimanda erit.
過失もまた、このインターディクトゥムにおいて対象となることが証明されなければならない。 しかし、これは裁判官の判断によって評価されなければならない。
§43.24.15.12Quia autem hoc interdictum id quod interest continet, si quis alia actione fuerit consecutus id quod interfuit opus non esse factum, consequens erit dicere ex interdicto nihil eum consequi oportere.
しかし、このインターディクトゥムは「関心」を含むため、もし誰かが別の訴権によって、その工事が行われないことについての関心をすでに得ているならば、彼がこのインターディクトゥムから何も得るべきではないと言うのが妥当であろう。

語釈・文法注

  1. §43.24.15.1locatorem autem non alias, nisi aut patientiam praestare possit aut aliquam actionem habeat, quam praestet — 貸主(locator)の責任の条件を示す文脈。接続法現在形 `possit` および `habeat` は条件節 `nisi` 内で仮定を表現し、それに続く `quam praestet` の関係節中の `praestet`(接続法現在)は、譲渡・提供しうる訴権という限定または目的を記述している。
  2. §43.24.15.2perceptio ab altero — 動詞 `liberabit` の省略。先行する `alter alterum non liberabit` に基づき、`quin immo perceptio ab altero [liberabit]`(いやむしろ、他方からの満足(弁済)の受領が他方を免責するであろう)と補う。これは、共同の計画のケース(superiore casu)では提訴(conuentio/litis contestatio)だけで免責効が生じるのに対し、各自の計画のケースでは実際の回収(perceptio)が必要であるという対比を完成させる。
  3. §43.24.15.7quanti actoris interest id opus factum esse — 非人称動詞 `interest` の構文。`quanti` は評価の属格(価格の属格)、`actoris` は関心の主体を表す属格、そして対格不定詞句 `id opus factum esse` が `interest` の実質的な主語(「その工事がなされたこと、すなわち原状回復されないことが、原告にとってどれだけの関心事であるか」)を構成する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §43.24.15.pr-43.24.15.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.24.15.pr-43.24.15.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。