Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §43.24.15.pr-43.24.15.12

폭력·은밀 고시의 피고적격과 기간제한 및 손해평가

9271개 구절 중 7142번째 · 라틴어

요약

이 단편은 소의 제기 상대방, 1년 제척기간의 기산 및 예외, 원고의 '이해관계(손해액)'에 대한 금전적 평가 기준, 과실의 고려 등 '폭력 또는 은밀'에 관한 인터딕툼의 구체적 운용에 관하여 규정한다.

[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum. ] §43.24.15.prSemper aduersus possessorem operis hoc interdictum competit, idcircoque, si quilibet inscio uel etiam inuito me opus in fundo meo fecerit, interdicto locus erit.
[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum.] 이 인터딕툼은 항상 공사의 점유자에 대해 인정된다. 그러므로 누구든지 내가 알지 못하는 사이에 또는 나의 의사에 반하여 나의 토지에 공사를 행하였다면, 인터딕툼이 적용될 여지가 있을 것이다.
§43.24.15.1Is, cui fundum pastinandum locaueras, lapides sustulit et in uicini proiecit praedium.
귀하가 토지를 개간하도록 임대한 상대방이, 돌을 제거하여 이웃의 토지에 던져 넣었다.
ait Labeo te ui aut clam non teneri, nisi iussu tuo id factum sit: ego puto conductorem teneri, locatorem autem non alias, nisi aut patientiam praestare possit aut aliquam actionem habeat, quam praestet: ceterum teneri non oportere.
라베오는, 귀하의 명령에 의해 그것이 행해진 것이 아니라면, 귀하가 '폭력 또는 은밀에 의한' 책임을 지지 않는다고 말한다. 나는 임차인이 책임을 지고, 임대인은 수인을 제공할 수 있거나 또는 양도할 수 있는 어떤 소권을 가지고 있는 경우가 아니라면 책임이 없으며, 그렇지 않다면 책임이 인정되어서는 안 된다고 생각한다.
§43.24.15.2Si in sepulchro alieno terra congesta fuerit iussu meo, agendum esse quod ui aut clam mecum Labeo scribit.
만일 타인의 묘지에 나의 명령으로 흙이 쌓였다면, 라베오는 나에 대하여 '폭력 또는 은밀에 의한 것'으로 소를 제기해야 한다고 쓴다.
et si communi consilio plurium id factum sit, licere uel cum uno uel cum singulis experiri: opus enim, quod a pluribus pro indiuiso factum est, singulos in solidum obligare.
그리고 만일 그것이 복수인의 공동 계획에 의해 행해졌다면, 단 한 사람과 혹은 각자와 다투는 것이 허용된다. 왜냐하면 복수인에 의해 불가분적으로 행해진 공사는 각자에게 연대하여 의무를 지우기 때문이다.
si tamen proprio quis eorum consilio hoc fecerit, cum omnibus esse agendum, scilicet in solidum: itaque alter conuentus alterum non liberabit, quin immo perceptio ab altero: superiore etenim casu alterius conuentio alterum liberat.
그러나 만일 그들 중 각자가 자신만의 계획으로 이를 행하였다면, 전원에 대하여, 물론 연대하여 소가 제기되어야 한다. 따라서 일방이 소송을 당하더라도 타방을 해방하지 못하며, 오히려 타방으로부터의 만족에 의해서 해방된다. 왜냐하면 전자의 경우에는 일방에 대한 소 제기가 타방을 해방하기 때문이다.
praeterea sepulchri quoque uiolati agi potest.
나아가 묘지 침해에 대해서도 소를 제기할 수 있다.
§43.24.15.3Hoc interdictum in heredem ceterosque successores datur in id quod ad eos peruenit.
이 인터딕툼은 상속인 및 그 밖의 승계인에 대하여, 그들에게 도달한 이익의 한도에서 부여된다.
§43.24.15.4Et post annum non competit.
그리고 1년이 지난 후에는 인정되지 않는다.
annus autem cedere incipit, ex quo id opus factum perfectum est aut fieri desiit, licet perfectum non sit: alioquin si a principio operis coepti annum quis numeret, necesse est cum his, qui opus tardissime facerent, saepius agi.
그러나 1년은 그 공사가 완성되었을 때, 혹은 완성되지 않았더라도 행해지기를 멈춘 때로부터 진행하기 시작한다. 그렇지 않고 만일 공사가 개시된 당초부터 1년을 계산한다면, 공사를 매우 더디게 행하는 자들에 대하여 더 빈번하게 소를 제기해야만 할 것이다.
§43.24.15.5Sed si is sit locus, in quo opus factum est, qui facile non adiretur, ut puta in sepulchro ui aut clam factum est uel in abdito alio loco, sed et si sub terra fieret opus uel sub aqua, uel cloaca aliquid factum sit, etiam post annum causa cognita competit interdictum de eo quod factum est: nam causa cognita annuam exceptionem remittendam, hoc est magna et iusta causa ignorantiae interueniente.
그러나 만일 공사가 행해진 장소가 쉽게 접근할 수 없는 곳인 경우, 예컨대 묘지 안에 '폭력 또는 은밀에 의해' 행해졌거나 혹은 다른 숨겨진 장소인 경우, 나아가 지하 또는 수중에서 공사가 행해졌거나 하수도에서 무언가 행해진 경우에는, 1년이 지난 후라도 사건 심리를 거쳐 행해진 것에 대하여 인터딕툼이 인정된다. 왜냐하면 사건 심리를 거쳐 1년의 항변은 면제되어야 하기 때문이며, 이는 무지에 대한 중대하고 정당한 이유가 개입된 경우이다.
§43.24.15.6Si quis rei publicae causa afuisset, deinde reuersus interdicto quod ui aut clam uti uellet, uerius est non excludi anno eum, sed reuersum annum habere.
만일 누군가가 공무로 인해 부재중이었다가, 그 후 귀환하여 '폭력 또는 은밀에 의한' 인터딕툼을 사용하고자 한다면, 그가 1년에 의해 배제되는 것이 아니라, 귀환한 때로부터 1년을 갖는다고 보는 것이 더 옳다.
nam et si minor uiginti quinque annis rei publicae causa abesse coepisset, deinde maior effectus sit, dum abest rei publicae causa, futurum, ut ex quo redit annus ei computetur, non ex quo impleuit uicensimum quintum annum: et ita diuus Pius et deinceps omnes principes rescripserunt.
왜냐하면 비록 25세 미만의 자가 공무로 부재하기 시작하였고, 공무로 부재하는 동안 성년이 되었더라도, 그가 귀환한 때로부터 1년이 계산되는 것이지, 그가 25세를 채운 때로부터 계산되는 것이 아니기 때문이다. 그리고 신군 피우스와 그 후의 모든 황제들이 이와 같이 칙답하였다.
§43.24.15.7Hoc interdicto tanti lis aestimatur, quanti actoris interest id opus factum esse.
이 인터딕툼에서는 소송물이, 그 공사가 행해진 것에 대하여 원고가 가지는 이해관계의 액수만큼 평가된다.
officio autem iudicis ita oportere fieri restitutionem iudicandum est, ut in omni causa eadem condicio sit actoris, quae futura esset, si id opus, de quo actum est, neque ui neque clam factum esset.
그러나 법관의 직무에 있어서는, 모든 경우에 있어서 소송의 대상이 된 그 공사가 폭력으로도 은밀로도 행해지지 않았더라면 존재했을 상태와 원고의 상태가 동일하게 되도록, 원상회복이 이루어져야 한다고 판결해야 한다.
§43.24.15.8Ergo nonnumquam etiam dominii ratio habenda est, ut puta si propter hoc opus, quod factum est, seruitutes amittantur aut usus fructus intereat.
그러므로 때로는 소유권도 고려되어야 한다. 예컨대 행해진 이 공사 때문에 지역권이 상실되거나 혹은 용익권이 소멸하는 경우 등이다.
quod non tantum tunc eueniet, cum quis opus aedificauerit, uerum etiam si diruisse opus proponatur et deteriorem condicionem fecisse uel seruitutium uel usus fructus uel ipsius proprietatis.
이는 누군가가 공사를 건축했을 때뿐만 아니라, 공사를 파괴하여 지역권, 용익권 혹은 소유권 자체의 상태를 악화시킨 것으로 상정되는 경우에도 발생할 것이다.
§43.24.15.9Sed quod interfuit, aut per iusiurandum, quod in litem actor iurauerit, aut, si iurare non possit, iudicis officio aestimandum est.
그러나 그 이해관계는, 원고가 소송에서 선서한 선서에 의하거나, 선서할 수 없는 경우에는 법관의 직무에 의해 평가되어야 한다.
§43.24.15.10Eum autem, qui dolo malo fecerit, quo minus possit restituere, perinde habendum, ac si posset.
그러나 원상회복을 할 수 없게 하려고 악의로 행한 자에 대해서는, 회복할 수 있는 자와 마찬가지로 취급해야 한다.
§43.24.15.11Culpam quoque in hoc interdicto uenire erit probandum: quae tamen arbitrio iudicis aestimanda erit.
과실 또한 이 인터딕툼의 대상이 된다는 점이 증명되어야 할 것이다. 그러나 이는 법관의 재량에 의해 평가되어야 한다.
§43.24.15.12Quia autem hoc interdictum id quod interest continet, si quis alia actione fuerit consecutus id quod interfuit opus non esse factum, consequens erit dicere ex interdicto nihil eum consequi oportere.
그러나 이 인터딕툼은 이해관계를 포함하므로, 만일 누군가가 다른 소권에 의해 그 공사가 행해지지 않는 것에 대한 이해관계를 이미 얻었다면, 그가 인터딕툼으로부터는 아무것도 얻지 못해야 한다고 말하는 것이 타당할 것이다.

어휘·문법 주석

  1. §43.24.15.1locatorem autem non alias, nisi aut patientiam praestare possit aut aliquam actionem habeat, quam praestet — 임대인(locator) 책임의 조건을 나타내는 문맥. 접속법 현재형 `possit` 및 `habeat`는 조건절 `nisi` 내에서 가정을 표현하며, 이에 이어지는 관계절 `quam praestet` 안의 `praestet`(접속법 현재)는 양도·제공할 수 있는 소권이라는 제한 또는 목적을 기술한다.
  2. §43.24.15.2perceptio ab altero — 동사 `liberabit`가 생략됨. 앞선 `alter alterum non liberabit`에 터잡아, `quin immo perceptio ab altero [liberabit]`(오히려 타방으로부터의 만족(변제)의 수령이 타방을 해방할 것이다)로 보충하여 해석한다. 이는 공동 계획의 경우(superiore casu)에는 제소(conuentio/litis contestatio)만으로 면책 효과가 생기는 반면, 각자 계획의 경우에는 실제 회수(perceptio)가 필요하다는 대조를 완성한다.
  3. §43.24.15.7quanti actoris interest id opus factum esse — 비인칭 동사 `interest`의 구문. `quanti`는 평가의 속격(가격의 속격)이고, `actoris`는 이해관계의 주체를 나타내는 속격이며, 대격 부정사구 `id opus factum esse`가 `interest`의 실질적인 주어('그 공사가 행해진 것, 즉 원상회복되지 않은 채로 있는 것이 원고에게 얼마만큼의 이해관계가 있는가')를 구성한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §43.24.15.pr-43.24.15.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.24.15.pr-43.24.15.12

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.