[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum. ] §43.24.11.prIs qui in puteum uicini aliquid effuderit, ut hoc facto aquam corrumperet, ait Labeo interdicto quod ui aut clam eum teneri: portio enim agri uidetur aqua uiua, quemadmodum si quid operis in aqua fecisset.
[ウルピアヌス、告示註釈第71巻] 隣人の井戸に何かを流し込み、その行為によって水を汚染した者は、「暴力的または隠密に行われたことに関する」告示によって責任を負うとラベオーは言う。 なぜなら、湧き水は土地の一部とみなされるからであり、これは水の中に何らかの工作物を造った場合と同様である。
§43.24.11.1Quaesitum est, si statuam in municipio ex loco publico quis sustulerit uel ui uel clam, an hoc interdicto teneatur.
自治都市において、公共の場所から何者かが暴力的または隠密に像を撤去した場合、この告示によって責任を負うかどうかが問われた。
et exstat Cassii sententia eum, cuius statua in loco publico in municipio posita sit, quod ui aut clam agere posse, quia interfuerit eius eam non tolli: municipes autem etiam furti acturos, quia res eorum sit quasi publicata: si tamen deciderit, ipsi eam detrahunt: et haec sententia uera est.
そして、自治都市の公共の場所に像を設置された者は、「暴力的または隠密に行われたことに関する」告示を申し立てることができるというカッシウスの意見が存在する。 なぜなら、その像が撤去されないことにその者は利益を有していたからである。 しかし、市民たちもまた窃盗の訴えを提起することになる。 なぜなら、その物は彼らのものであり、いわば公有化されているからである。 もっとも、もし像が倒れた場合には、彼ら自身がそれを撤去する。 そして、この意見は正しい。
§43.24.11.2Si quis de monumento statuam sustulerit, an ei, ad quem ius sepulchri pertineret, agere permittitur? et placet et in his interdicto locum esse.
もし何者かが墓から像を撤去した場合、墓地権が属する者に対して、申し立てを行うことが許されるか。 このような場合にも告示の適用が認められるとされる。
et sane dicendum est, si qua sepulchri ornandi causa adposita sint, sepulchri esse uideri.
そして当然、墓を装飾する目的で設置されたものはすべて、墓の一部とみなされるべきであると言わねばならない。
idem est, et si ostium auellat uel effringat.
扉を引き剥がしたり、打ち壊したりした場合も同様である。
§43.24.11.3Si quis in uineas meas uenerit et inde ridicas abstulerit, hoc interdicto tenebitur.
もし何者かが私の葡萄園に入り、そこから葡萄棚の支柱を持ち去った場合、この告示によって責任を負う。
§43.24.11.4Quod ait praetor: 'quod ui aut clam factum est', ad quod tempus referatur, uideamus, utrum ad praeteritum an ad praesens.
法務官が「暴力的または隠密に行われたこと」と言うのが、どの時点を指すのかを見てみよう。 過去か、それとも現在か。
quae species apud Iulianum exposita est: ait enim in hoc interdicto praesentis temporis significationem accipi debere.
この事例はユリアヌスにおいて説明されている。 すなわち、この告示においては、現在時制の意味が受け入れられるべきであると彼は言う。
si tamen, inquit, ex opere damnum datum fuerit aut dominus aut is, cuius fundo nocitum erit, sua impensa id sustulerit, utilius probari, quod Iulianus temptat, ut et damnum sarciatur et impendia restituantur.
しかし、もし工作物によって損害が与えられたか、あるいは所有者もしくはその土地に害を被った者が、自らの費用でそれを撤去したならば、ユリアヌスが企図していること、すなわち損害が補償され、かつ費用が返還されるということが、より有用なものとして認められる、と彼は言う。
§43.24.11.5Interdictum complectitur id, quodcumque aut ui aut clam factum est.
告示は、暴力的または隠密に行われたあらゆることを包含する。
sed interdum euenit, ut quid et ui et clam fiat, partim et partim, in eodem opere.
しかし、時には、同一の工作物において、一部は暴力的に、一部は隠密にというように、両方が行われることがある。
ut puta cum prohiberem, fundamenta posuisti: postea cum conuenissem, ne reliquum opus fieret, absente et ignorante me reliquum opus perfecisti: uel contra fundamenta clam iecisti, deinde cetera prohibente me aedificasti.
例えば、私が禁止しているのにもかかわらずあなたが基礎を置き、その後、残りの工事が行われないように私が警告したのに、私が不在で知らない間にあなたが残りの工事を完成させた場合である。 あるいはその逆に、基礎を隠密に据え、その後、私が禁止する中で残りの部分を建築した場合である。
hoc iure utimur, ut et si ui et clam factum sit, interdictum hoc sufficiat.
我々が用いている法では、暴力的かつ隠密に行われた場合であっても、この告示で十分とされる。
§43.24.11.6Si tutoris iussu aut curatoris factum sit, cum placeat, quod Cassius probat, ex dolo tutoris uel curatoris pupillum uel furiosum non teneri, eueniet, ut in ipsum tutorem curatoremque aut utilis actio competat aut etiam utile interdictum.
もし後見人または保佐人の命令によって行われた場合、カッシウスが承認しているように、後見人または保佐人の悪意によって被後見人や精神病者が責任を負うことはないとされるため、後見人および保佐人自身に対して、有用訴訟または有用告示が競合することになる。
certe ad patientiam tollendi operis utique tenebuntur pupillus et furiosus et ad noxam.
もちろん、工作物の撤去を受忍することについては、被後見人および精神病者も当然に責任を負い、また、加害責任についても同様である。
§43.24.11.7An ignoscitur seruo, qui obtemperauit tutori aut curatori? nam ad quaedam, quae non habent atrocitatem facinoris uel sceleris, ignoscitur seruis, si uel dominis uel his, qui uice dominorum sunt, obtemperauerint.
後見人または保佐人に従った奴隷は免責されるであろうか。 なぜなら、悪行や犯罪の残虐性を有しない特定の行為については、奴隷が主人、または主人の代わりとなる者たちに従った場合、奴隷は免責されるからである。
quod et in hoc casu admittendum est.
このことは、本件においても認められるべきである。