Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §43.24.11.pr-43.24.11.7

우물 오염과 상 철거 및 관계자의 책임 귀속

9271개 구절 중 7137번째 · 라틴어

요약

이웃 우물 오염, 자치도시 상의 철거, 묘지 장식물 도난 등 구체적 사례를 통해 '폭력 또는 은비 고시'의 적용 범위와 시제 해석을 밝히고, 후견인의 명령 및 노예 복종에 따른 책임 귀속 문제를 설명한다.

[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum. ] §43.24.11.prIs qui in puteum uicini aliquid effuderit, ut hoc facto aquam corrumperet, ait Labeo interdicto quod ui aut clam eum teneri: portio enim agri uidetur aqua uiua, quemadmodum si quid operis in aqua fecisset.
[울피아누스, 고시론 제71권] 이웃의 우물에 무언가를 쏟아부어 그 행위로 물을 오염시킨 자에 대하여, 라베오는 '폭력 또는 은비' 고시에 의해 그가 책임을 진다고 말한다. 왜냐하면 흐르는 물은 토지의 일부로 간주되며, 이는 물속에 어떤 공작물을 만든 경우와 마찬가지이기 때문이다.
§43.24.11.1Quaesitum est, si statuam in municipio ex loco publico quis sustulerit uel ui uel clam, an hoc interdicto teneatur.
자치도시의 공공장소에서 누군가 폭력 또는 은비로 상을 제거한 경우, 이 고시에 의해 책임을 지는지에 대해 질문이 제기되었다.
et exstat Cassii sententia eum, cuius statua in loco publico in municipio posita sit, quod ui aut clam agere posse, quia interfuerit eius eam non tolli: municipes autem etiam furti acturos, quia res eorum sit quasi publicata: si tamen deciderit, ipsi eam detrahunt: et haec sententia uera est.
그리고 자치도시의 공공장소에 자신의 상이 세워진 자는 그 상이 제거되지 않는 것에 이익을 가졌으므로 '폭력 또는 은비' 고시를 제기할 수 있다는 카시우스의 견해가 존재한다. 반면, 시민들은 또한 절도 소송을 제기할 것인데, 왜냐하면 그 물건은 그들의 것이고 말하자면 공유화된 것이기 때문이다. 그러나 만약 상이 넘어졌다면, 그들 자신이 그것을 철거한다. 그리고 이 견해는 옳다.
§43.24.11.2Si quis de monumento statuam sustulerit, an ei, ad quem ius sepulchri pertineret, agere permittitur? et placet et in his interdicto locum esse.
누군가 무덤에서 상을 제거한 경우, 묘지권을 가진 자에게 소 제기가 허용되는가? 이러한 경우에도 고시의 적용 여지가 있다는 점에 동의가 이루어졌다.
et sane dicendum est, si qua sepulchri ornandi causa adposita sint, sepulchri esse uideri.
그리고 당연히 묘지를 장식할 목적으로 설치된 모든 것은 묘지의 일부로 보아야 한다고 말해야 한다.
idem est, et si ostium auellat uel effringat.
문을 떼어내거나 부수어 버린 경우에도 마찬가지이다.
§43.24.11.3Si quis in uineas meas uenerit et inde ridicas abstulerit, hoc interdicto tenebitur.
누군가 나의 포도원에 들어와 거기서 지주를 가져갔다면, 그는 이 고시에 의해 책임을 질 것이다.
§43.24.11.4Quod ait praetor: 'quod ui aut clam factum est', ad quod tempus referatur, uideamus, utrum ad praeteritum an ad praesens.
법무관이 말한 "폭력 또는 은비로 행해진 것"이 어느 시점을 가리키는지, 과거인지 아니면 현재인지 살펴보자.
quae species apud Iulianum exposita est: ait enim in hoc interdicto praesentis temporis significationem accipi debere.
이 사례는 율리아누스에게 설명되어 있다. 즉, 그는 이 고시에서 현재 시제의 의미가 수용되어야 한다고 말한다.
si tamen, inquit, ex opere damnum datum fuerit aut dominus aut is, cuius fundo nocitum erit, sua impensa id sustulerit, utilius probari, quod Iulianus temptat, ut et damnum sarciatur et impendia restituantur.
그러나 공작물로 인해 손해가 발생했거나, 소유자 또는 토지에 해를 입은 자가 자신의 비용으로 그것을 제거했다면, 손해도 보전되고 비용도 반환되도록 하는 율리아누스의 주장이 더 유용하다고 인정된다고 그는 말한다.
§43.24.11.5Interdictum complectitur id, quodcumque aut ui aut clam factum est.
고시는 폭력 또는 은비로 행해진 모든 것을 포괄한다.
sed interdum euenit, ut quid et ui et clam fiat, partim et partim, in eodem opere.
그러나 때로는 동일한 공작물에서 일부는 폭력으로, 일부는 은비로, 즉 두 가지가 모두 발생하는 경우가 있다.
ut puta cum prohiberem, fundamenta posuisti: postea cum conuenissem, ne reliquum opus fieret, absente et ignorante me reliquum opus perfecisti: uel contra fundamenta clam iecisti, deinde cetera prohibente me aedificasti.
예를 들어 내가 금지하고 있음에도 그대가 기초를 놓았고, 그 후 남은 공작물이 시행되지 않도록 내가 경고했음에도 내가 부재하고 모르는 사이에 그대가 남은 공작물을 완성한 경우이다. 혹은 반대로 기초를 은밀히 다진 후, 내가 금지하는 와중에 그대가 나머지를 건축한 경우이다.
hoc iure utimur, ut et si ui et clam factum sit, interdictum hoc sufficiat.
우리는 폭력과 은비로 행해진 경우라 할지라도 이 고시 하나로 충분하다는 법을 적용한다.
§43.24.11.6Si tutoris iussu aut curatoris factum sit, cum placeat, quod Cassius probat, ex dolo tutoris uel curatoris pupillum uel furiosum non teneri, eueniet, ut in ipsum tutorem curatoremque aut utilis actio competat aut etiam utile interdictum.
만약 후견인이나 보좌인의 명령에 의해 행해진 경우, 카시우스가 승인하듯이 후견인이나 보좌인의 기망으로 인해 피후견인이나 정신병자가 책임을 지지 않는다는 점이 인정되므로, 후견인과 보좌인 본인에 대하여 유용 소송이나 유용 고시가 경쟁적으로 성립하게 된다.
certe ad patientiam tollendi operis utique tenebuntur pupillus et furiosus et ad noxam.
물론 피후견인과 정신병자는 공작물의 제거를 인용할 의무를 당연히 지며, 가해 책임에 대해서도 그러하다.
§43.24.11.7An ignoscitur seruo, qui obtemperauit tutori aut curatori? nam ad quaedam, quae non habent atrocitatem facinoris uel sceleris, ignoscitur seruis, si uel dominis uel his, qui uice dominorum sunt, obtemperauerint.
후견인이나 보좌인에게 복종한 노예는 면책되는가? 왜냐하면 범죄나 악행의 잔혹성을 갖지 않는 특정 행위들에 대해서는, 노예가 주인이나 주인의 대리인에게 복종한 경우 면책되기 때문이다.
quod et in hoc casu admittendum est.
이 점은 이 사건에서도 인정되어야 한다.

어휘·문법 주석

  1. §43.24.11.1deciderit — 동사 decido(쓰러지다, 떨어지다)의 완료 능동태 접속법(또는 미래완료 직설법) 3인칭 단수이다. 또 다른 동사 decido(결정하다, 화해하다)로 해석할 여지도 있으나, 앞뒤 문맥(상(像)의 처리)으로 볼 때 상이 받침대에서 '넘어진' 상황을 가리키며, 이 경우 시민들(자치도시) 자신이 그것을 제거함을 뜻한다.
  2. §43.24.11.4utilius probari, quod Iulianus temptat — utilius는 형용사의 비교급 중성 단수로, 대격과 부정사 구문에서 probari(인정되다)의 서술어로 기능한다. quod Iulianus temptat은 율리아누스가 주장하거나 시도한 견해를 가리키는 관계절로, 전체 구문상 probari의 실질적인 주어가 된다.
  3. §43.24.11.6ad patientiam tollendi operis — ad patientiam는 tenebuntur(책임을 지다, 의무를 지다)에 걸려 특정 의무의 대상을 나타낸다. tollendi operis는 속격 형동사(동형용사) 구문으로 patientiam(용인, 인용)을 수식하며, 피후견인이나 정신병자가 '공작물이 철거되는 것을 수용할 의무'를 지고 있음을 나타낸다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §43.24.11.pr-43.24.11.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.24.11.pr-43.24.11.7

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.