Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §43.24.1.pr-43.24.1.11

暴力または隠密による工事の現状回復特禁令

7127 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアーヌスは、土地において暴力または隠密によりなされた工事の現状回復を命じる法務官の告示(インターディクトゥム)を提示し、何が「暴力による行為」とみなされるかについての法学者たちの様々な見解を整理している。

[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum. ] §43.24.1.prPraetor ait: 'Quod ui aut clam factum est, qua de re agitur, id cum experiendi potestas est, restituas'.
告示において法務官は言う。 「暴力または隠密によってなされたことで、現に争われていることについて、訴訟を提起する機会があるときに、あなたはそれを現状回復せよ。
§43.24.1.1Hoc interdictum restitutorium est et per hoc occursum est calliditati eorum, qui ui aut clam quaedam moliuntur: iubentur enim ea restituere.
」このインターディクトゥム(告示)は現状回復的なものであり、これによって、暴力または隠密に物事を企てる者たちの狡猾さに対処されている。 なぜなら、彼らはそれらを現状回復するよう命じられるからである。
§43.24.1.2Et parui refert, utrum ius habuerit faciendo, an non: siue enim ius habuit siue non, tamen tenetur interdicto, propter quod ui aut clam fecit: tueri enim ius suum debuit, non iniuriam comminisci.
そして、それを行うにあたって権利を有していたか否かはほとんど重要ではない。 権利を有していたにせよ有していなかったにせよ、暴力または隠密で行ったことのゆえに、やはりこのインターディクトゥムによって拘束される。 なぜなら、自らの権利は擁護されるべきであって、不法な手段を案出するべきではないからである。
§43.24.1.3Denique est quaesitum, an hoc interdicto utenti exceptionem possit obicere: 'quod non iure meo receperim'.
最後に、このインターディクトゥムを使用する者に対して、「私は自らの権利によらずに(占有を)取り戻したのではない」という抗弁を主張できるかが問われた。
et magis est, ne possit: nam aduersus uim uel quod clam factum est nulla iusta exceptione se tueri potest.
そして、主張できないとする見解のほうが優れている。 なぜなら、暴力または隠密になされた行為に対しては、いかなる正当な抗弁によっても自らを防衛することはできないからである。
§43.24.1.4Hoc interdictum ad ea sola opera pertinet, quaecumque in solo ui aut clam fiunt.
このインターディクトゥムは、土地において暴力または隠密によって行われる工事にのみ適用される。
§43.24.1.5Quid sit ui factum uel clam factum, uideamus.
何が暴力による行為であり、何が隠密による行為であるかを見てみよう。
ui factum uideri Quintus Mucius scripsit, si quis contra quam prohiberetur fecerit: et mihi uidetur plena esse Quinti Mucii definitio.
クィントゥス・ムキウスは、禁止されているにもかかわらず行った場合、暴力によってなされたとみなされると書いている。 そして、私にはクィントゥス・ムキウスの定義は十分であると思われる。
§43.24.1.6Sed et si quis iactu uel minimi lapilli prohibitus facere perseuerauit facere, hunc quoque ui fecisse uideri Pedius et Pomponius scribunt, eoque iure utimur.
しかし、たとえ最小の小石を投げられることによって禁止されたにもかかわらず、行うことを執拗に続けた場合も、この者は暴力によって行ったとみなされるとペディウスとポンポニウスは書いており、我々はこの法を用いている。
§43.24.1.7Sed et si contra testationem denuntiationemque fecerit, idem esse Cascellius et Trebatius putant: quod uerum est.
また、証人喚問や通告に反して行った場合も同様であるとカスケッリウスとトレバティウスは考えており、これは正しい。
§43.24.1.8Sed et Aristo ait eum quoque ui facere, qui, cum sciret se prohibitum iri, per uim molitus est, ne prohiberi possit.
さらにアリストーは、自分が禁止されるであろうと知りつつ、禁止されることがないように暴力によって工事を遂行した者も、暴力によって行っていると言う。
§43.24.1.9Item Labeo dicit, si quem facientem prohibuero isque destiterit in praesentiarum rursusque postea facere coeperit, ui eum uideri fecisse, nisi permissu meo facere coeperit uel qua alia iusta causa accedente.
同様にラベオーは、行っている者を私が禁止し、その者がさしあたり止め、その後再び行い始めた場合、私の許可を得て、または他の正当な理由が加わって行い始めたのでない限り、その者は暴力によって行ったとみなされると言う。
§43.24.1.10Si quis tamen inbecillitate impeditur uel etiam, ne offenderet uel te uel eum, qui te magni faciebat, ideo non uenerit ad prohibendum, non uidebitur aduersarius ui fecisse: et ita Labeo scribit.
しかし、もし誰かが病弱のために妨げられたり、あるいは、あなた、もしくはあなたを重んじている者を怒らせないために、そのために禁止しに来なかった場合、相手方が暴力によって行ったとはみなされない。 ラベオーもそのように書いている。
§43.24.1.11Idem ait et si te uolentem ad prohibendum uenire deterruerit aliquis (armis forte) sine ullo dolo malo meo ac propter hoc non ueneris, non uideri me uim fecisse,
同様に彼(ラベオー)は、禁止しに来ようとするあなたを、誰か他の者が(おそらく武器によって)私の悪意なしに威嚇し、そのためあなたが来なかった場合、私が暴力を働いたとはみなされない、と言う。

語釈・文法注

  1. 43.24.1.prqua de re agitur — 関係代名詞 qua の先行詞は、関係節全体のなかに含まれる res(事柄・目的物)である。この表現は公式な裁判文言で「問題となっている対象について」を挿入的に明示する定型表現である。
  2. 43.24.1.2propter quod ui aut clam fecit — 関係代名詞 quod は中性単数で、先行詞となる代名詞 id が省略された「propter id quod...(彼が暴力または隠密で行ったことのゆえに)」という関係節構造を形成している。interdictum ではなく、行った行為そのものを指す。
  3. 43.24.1.3et magis est, ne possit — magis est に ne 節が接続する非人称構文で、法的な議論において「〜でないとする(本件では抗弁を提起できないとする)見解のほうが優勢である、より妥当である」という学説的判断を表す。
  4. 43.24.1.5contra quam prohiberetur — contra quam は相関副詞的に働き、「〜することに反して」という意味の接続詞として機能する。prohiberetur は接続法過去で、一般論としての仮定条件や反事実的なニュアンスを伴う。
  5. 43.24.1.11non uideri me uim fecisse — 非人称動詞 uideri に導かれる対格不定詞構文(ACI)であり、me が意味上の主語、uim fecisse が不定詞。me(工事を行っている本人)の「悪意(dolus malus)」が介在しない第三者の独自の威嚇行為について、工事主自身の暴力とはみなされないことを示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §43.24.1.pr-43.24.1.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.24.1.pr-43.24.1.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。