Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §43.22.1.pr-43.22.1.11

泉や井戸の利用と修復に関する特禁令

7124 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアーヌスは、泉、井戸、池などの活水を利用・修復するための法務官の特禁令について解説し、それが雨水による貯水槽には適用されないこと、および修復の許容範囲などを規定している。

[ULPIANUS libro septuagensimo ad edictum. ]
[ウルピアーヌス執筆、告示注解第七十巻] 法務官は言う。
§43.22.1.prPraetor ait: 'Uti de eo fonte, quo de agitur, hoc anno aqua nec ui nec clam nec precario ab illo usus es, quo minus ita utaris, uim fieri ueto.
「問題となっているその泉から、あなたが今年において、あの人から暴力によってでもなく、隠れてでもなく、使用貸借によってでもなく水を利用したその方法に従って、あなたがそのように利用することを妨げるような、暴力を振るうことを私は禁じる。
de lacu puteo piscina item interdicam'.
池、井戸、貯水池についても同様に私は特禁令を発する。
§43.22.1.1Hoc interdictum proponitur ei, qui fontana aqua uti prohibetur: seruitutes enim non tantum aquae ducendae esse solent, uerum etiam hauriendae, et sicut discretae sunt seruitutes ductus aquae et haustus aquae, ita interdicta separatim redduntur.
」この特禁令は、泉の水を利用することを妨げられている者に提供される。 なぜなら、地役権は水を引くためのものだけでなく、水を汲むためのものもあるのが常であり、通水地役権と汲水地役権が区別されているのと同様に、特禁令も別個に与えられるからである。
§43.22.1.2Hoc autem interdictum locum habet, si quis uti prohibeatur aqua, hoc est siue haurire prohibeatur siue etiam pecus ad aquam appellere.
もっとも、この特禁令は、誰かが水を利用することを妨げられた場合に適用される。 すなわち、水を汲むことを妨げられた場合、あるいは家畜を水飲場へ追っていくことを妨げられた場合である。
§43.22.1.3Et eadem sunt hic dicenda, quae ad personam attinent, quaecumque in superioribus interdictis diximus.
そして、人に関して、私たちが以前の特禁令に関して述べたのと同様のことが、ここでも言われなければならない。
§43.22.1.4Hoc interdictum de cisterna non competit: nam cisterna non habet perpetuam causam nec uiuam aquam.
この特禁令は、貯水槽については認められない。 なぜなら、貯水槽は永続的な原因も活水も持たないからである。
ex quo apparet in his omnibus exigendum, ut uiua aqua sit: cisternae autem imbribus concipiuntur.
このことから、これらすべてにおいて、活水であることが要求されるということが明らかである。 これに対して、貯水槽は雨水によって満たされるのである。
denique constat interdictum cessare, si lacus piscina puteus uiuam aquam non habeat.
したがって、池、貯水池、井戸が活水を持たない場合には、特禁令は適用されないことが確定している。
§43.22.1.5Plane si quis ire ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet.
明らかに、もし誰かが水を汲みに行くことを妨げられた場合にも、同様に特禁令が十分に機能する。
§43.22.1.6Deinde ait praetor: 'Quo minus fontem, quo de agitur, purges reficias, ut aquam coercere utique ea possis, dum ne aliter utaris, atque uti hoc anno non ui non clam non precario ab illo usus es, uim fieri ueto'.
次いで、法務官は言う。 「問題となっている泉を、あなたが掃除し修復することを妨げるような、暴力を振るうことを私は禁じる。 それは、あなたがそれによっていずれにせよ水を堰き止めることができるようにするためであるが、ただし、あなたが今年において、あの人から暴力によってでもなく、隠れてでもなく、使用貸借によってでもなく利用したその方法とは異なる方法で利用しない限りにおいてである。
§43.22.1.7Hoc interdictum eandem habet utilitatem, quam habet interdictum de riuis reficiendis: nisi enim purgare et reficere fontem licuerit, nullus usus eius erit.
」この特禁令は、水路修復に関する特禁令が持つものと同じ有用性を有している。 なぜなら、泉を掃除し修復することが許されなければ、それを利用することはまったくできないからである。
§43.22.1.8Purgandus autem et reficiendus est ad aquam coercendam, ut uti quis aqua possit, dummodo non aliter utatur, quam sic uti hoc anno usus est.
ところで、人が水を利用できるように、水を堰き止めるために泉は掃除され、修復されなければならない。 ただし、彼が今年において利用した方法とは異なる方法で利用しないことを条件とする。
§43.22.1.9Coercere aquam est continere sic, ne diffluat, ne dilabatur, dummodo non permittatur cui nouas quaerere uel aperire: hic enim innouat aliquid praeter id, quam praecedenti anno usus est.
水を堰き止めとは、水が流れ去ったり逸れたりしないように、このように引き留めることである。 ただし、誰に対しても、新しい水源を探索したり開鑿したりすることは許可されないという条件のもとである。 なぜなら、これをすることは、前年に利用した以上の何かを新しく導入することになるからである。
§43.22.1.10Sed et de lacu puteo piscina reficiendis purgandis interdictum competit.
しかし、池、井戸、貯水池の修復および掃除に関しても、特禁令は認められる。
§43.22.1.11Et omnibus personis dabitur, quibus permittitur interdictum de aqua aestiua.
そして、夏季の水に関する特禁令が許されているすべての者に、この特禁令は与えられるであろう。

語釈・文法注

  1. §43.22.1.pruti — ここでの uti は動詞 utor の不定法ではなく、比較の副詞 ut(〜のように、〜の方法で)の古風・公式な同義語である。従属節 uti ... usus es(あなたが利用したその方法で)を導き、主節の ita utaris(そのように利用する)と相関している。
  2. §43.22.1.1aquae ducendae — 属格名詞 aquae に一致する動形容詞(gerundiuus)の女性単数属格形であり、全体として地役権の名詞 seruitutes を修飾する(水を引くための地役権)。直後の hauriendae(汲むための)も同様に属格 aquae が省略された動形容詞である。
  3. §43.22.1.4exigendum — 非人称動形容詞の対格中性単数形であり、esse が省略されて対格不定詞句(exigendum esse)を形成し、apparet の主語として機能している(「要求されるべきであるということが明らかである」)。接続法を伴う名詞節 ut uiua aqua sit が、この exigendum の実質的な内容(何が要求されるか)を示している。
  4. §43.22.1.6atque uti — atque は aliter(異なって)の後に置かれて「〜とは異なる」という比較の基準を導入する。uti は pr.節と同様、副詞 ut(〜のように)の古い綴りである。
  5. §43.22.1.9cui — 不定代名詞 quis の与格単数陽性形。dummodo(ただし〜である限り)などの小辞の後では、不定代名詞 aliquis の ali- が脱落して quis となる。「誰に対しても(許可されない)」という意味。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §43.22.1.pr-43.22.1.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.22.1.pr-43.22.1.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。