Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §43.19.3.pr-43.19.3.16

通路や駆道の使用および修復に関する差止命令の要件

7105 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアーヌスは、通路や駆道に関する差止命令、およびその修復のための差止命令について、成立要件、当事者の適格、法務官告示の文言の法的解釈を論じる。

[ULPIANUS libro septuagensimo ad edictum.
[ウルピアーヌス、告示注解第70巻。
] §43.19.3.prInde etiam illud Labeo scribit: si, cum a me recte uia utebaris, fundum uendidero, per quem utebaris, deinde emptor te prohibuit: licet clam uidearis ab eo uti (nam qui prohibitus utitur, clam utitur), tamen interdictum tibi competere intra annum, quia hoc anno non ui non clam non precario usus es.
]\n\nそれゆえ、ラベオも次のように書いている。 もしあなたが私から適法に通路を使用していたときに、私がそのあなたの使用していた土地を売却し、その後に買主があなたの使用を禁止した場合、あなたが彼から密かに使用していると見なされる(なぜなら禁止されて使用する者は、密かに使用することになるからである)としても、この年にあなたが暴力によらず、密かによらず、使用貸借によらずに使用したのであるから、1年以内であればあなたには差止命令の申立権が認められる。
§43.19.3.1Item sciendum est non tantum eum clam uia uti, qui ipse prohibitus utitur, uerum eum quoque, per quem quis id ius retinebat, si eo prohibito, per quem retinebat, utatur.
\n\n同様に知っておくべきは、自ら禁止されて使用する者だけでなく、それを媒介としてその権利を保持していた者がおり、その保持の媒介となった者が禁止されているにもかかわらず使用する場合にも、密かに通路を使用していると見なされるということである。
plane si ignoraui prohibitum et perseuero uti, nihil mihi nocere dicendum est.
明らかに、もし私が禁止されたことを知らずに使用し続けたのであれば、私に不利益はないと言うべきである。
§43.19.3.2Si quis ab auctore meo ui aut clam aut precario usus est, recte a me uia uti prohibetur et interdictum ei inutile est, quia a me uidetur ui uel clam uel precario possidere, qui ab auctore meo uitiose possidet.
\n\nもし誰かが私の前主から暴力、密か、または使用貸借によって使用していたならば、彼は私から通路を使用することを適法に禁止され、彼に対する差止命令は効力をもたない。 なぜなら、私の前主から瑕疵を伴って占有している者は、私から暴力、密か、または使用貸借によって占有していると見なされるからである。
nam et Pedius scribit, si ui aut clam aut precario ab eo sit usus, in cuius locum hereditate uel emptione alioue quo iure successi, idem esse dicendum: cum enim successerit quis in locum eorum, aequum non est nos noceri hoc, quod aduersus eum non nocuit, in cuius locum successimus.
というのも、ペディウスもまた、私が相続、売買、あるいはその他の権利によって地位を承継した相手方から、暴力、密か、または使用貸借によって使用していた場合にも、同様のことが言われるべきであると書いているからである。 なぜなら、誰かが彼らの地位を承継した場合、私たちがその地位を承継した相手方に対して不利益とならなかった事柄によって、私たちが不利益を被ることは公平ではないからである。
§43.19.3.3In hoc interdicto examinatur, quanti eius interesset uia non prohiberi siue itinere.
\n\nこの差止命令においては、通路または道路を禁止されないことが、その者にとってどれほどの利益であったかが審査される。
§43.19.3.4Uti uidemur seruitutibus etiam per seruos uel colonos uel amicos uel etiam hospites et fere per eos omnes, qui nobis retinent seruitutes: sed enim per fructuarium quidem seruitus retinetur, per fructuarium autem interdictum hoc domino non competere Iulianus ait.
\n\n私たちは奴隷、小作人、友人、あるいは客を通じて、また概して私たちのために地役権を保持してくれるすべての人々を通じて地役権を使用していると見なされる。 しかし、用益権者を通じて地役権は保持されるものの、用益権者を通じたこの差止命令は所有者には認められないとユリアヌスは言っている。
§43.19.3.5Idem Iulianus scribit, si meus usus fructus in fundo tuo, proprietas uero tua fuerit et uterque nostrum per uicini fundum ierit, utile interdictum de itinere nos habere: et siue forte ab extraneo fructuarius prohibeatur, siue etiam a domino, sed et si dominus a fructuario, competet: nam et si quilibet prohibeat ire, interdictum aduersus eum competit.
\n\n同じくユリアヌスは次のように書いている。 もし私の用益権があなたの土地にあり、所有権はあなたのものであって、私たち双方が隣人の土地を通った場合、私たちは道路に関する有用差止命令を有する。 そして、用益権者が第三者から禁止された場合であれ、あるいは所有者から禁止された場合であれ、さらには所有者が用益権者から禁止された場合であれ、差止命令は認められる。 なぜなら、誰であれ行くことを禁止するならば、その者に対して差止命令が認められるからである。
§43.19.3.6Hoc interdictum et ei competit, qui donationis causa fundi uacuam possessionem adeptus est.
\n\nこの差止命令は、贈与を原因として土地の無占有の占有を取得した者にも認められる。
§43.19.3.7Si quis ex mandatu meo fundum emerit, aequissimum est mihi hoc interdictum dari 'ut ille usus est' qui mandatu meo emit.
\n\nもし誰かが私の委任によって土地を購入したならば、私の委任によって購入した者が「彼が使用した通りに」この差止命令が私に与えられることは、きわめて公平である。
§43.19.3.8Sed et si quis usum fructum emit uel usum uel cui legatus est et traditus, uti hoc interdicto poterit.
\n\nしかし、用益権もしくは使用権を購入した者、あるいはそれが遺贈され引き渡された者もまた、この差止命令を使用することができる。
§43.19.3.9Hoc amplius et is, cui dotis causa fundus traditus est, experiri hoc interdicto poterit.
\n\nこれに加えて、持参金を原因として土地を引き渡された者もまた、この差止命令によって争うことができる。
§43.19.3.10Et generaliter ex omnibus causis, quae instar habent uenditionis uel alterius contractus, dicendum est hoc interdicto locum fore.
\n\n...(以下同様)そして一般的に、売買やその他の契約に準じるすべての原因から、この差止命令の余地があると言うべきである。
§43.19.3.11Ait praetor: 'Quo itinere actuque hoc anno non ui non clam non precario ab alio usus es, quo minus id iter actumque, ut tibi ius esset, reficias, uim fieri ueto.
\n\n政務官は言う。 「この年にあなたが他者から暴力によらず、密かによらず、使用貸借によらずに使用した通路および駆道において、あなたが権利を有するようにその通路および駆道を修復することを妨げる暴力を振るうことを禁止する。
qui hoc interdicto uti uolet, is aduersario damni infecti, quod per eius uitium datum sit, caueat'.
この差止命令を使用しようとする者は、自己の瑕疵によって生じた未発生の損害について、相手方に担保を提供しなければならない。
§43.19.3.12Utilitas suasit hoc quoque interdictum proponere: namque consequens erat eum qui itinere utitur interdictum proponere, ut refici iter possit: quemadmodum enim alias uti potest itinere uel actu commode, quam si refecerit? corrupto enim itinere minus commode frui aut agi potest.
」\n\n公益上の必要性から、この差止命令をも提示することが促された。 なぜなら、通路を使用する者が、通路を修復できるように差止命令を提示されることは当然のことだからである。 なぜなら、修復することなしに、どうして他に通路や駆道を便利に使用することができるだろうか。 通路が損なわれれば、それほど便利に享受したり追い立てたりすることはできないからである。
§43.19.3.13Hoc autem a superiori distat, quod illo quidem interdicto omnes uti possunt, qui hoc anno usi sunt: hoc autem interdicto eum demum uti posse, qui hoc anno usus est et ius sibi esse reficiendi oporteat.
\n\nしかし、これは前のものとは次の点で異なっている。 すなわち、前の差止命令においては、この年に使用したすべての者が使用できるが、この差止命令においては、この年に使用し、かつ修復する権利が自分にあるべき者だけが使用できる。
ius autem esse uidetur ei, cui seruitus debetur.
そして、権利は地役権を負わされている者に対して認められる。
itaque qui hoc interdicto utitur, duas res debet docere, et hoc anno se usum et ei seruitutem competere: ceterum si desit alterutrum, deficit interdictum, nec immerito.
したがって、この差止命令を使用する者は、この年に自分が使用したことと、自分に地役権が認められることの二つのことを証明しなければならない。 しかし、もしどちらか一方が欠ければ、差止命令は効力を失うが、それは当然のことである。
qui enim uult ire agere, tantisper, quoad de seruitute constet, non debet de iure suo docere: quid enim perdit, qui eum patitur hoc facere, qui hoc anno fecit? enimuero qui uult reficere, aliquid noui facit neque debet ei in alieno permitti id moliri, nisi uere habet seruitutem.
なぜなら、行き、また追い立てることを望む者は、地役権について確定するまでの間、自己の権利について証明する必要はないからである。 なぜなら、この年にそれを行った者がそれを行うのを許容する者は、何を失うというのか。 しかし、修復することを望む者は、何か新しいことを行うのであり、彼に本当に地役権がない限り、他人の土地においてそれを企てることが許されるべきではないからである。
§43.19.3.14Fieri autem potest, ut qui ius eundi habeat et agendi, reficiendi ius non habeat, quia in seruitute constituenda cautum sit, ne ei reficiendi ius sit, aut sic, ut, si uelit reficere, usque ad certum modum reficiendi ius sit: merito ergo ad refectionem se praetor rettulit: 'ut tibi', inquit, 'ius est, reficias'.
\n\nしかし、行く権利や追い立てる権利を持つ者が、修復する権利を持たないということも起こり得る。 なぜなら、地役権を創設する際、彼に修復の権利がないように手当てされていたり、あるいは、もし修復を望むにしても一定の範囲内でのみ修復の権利があるように手当てされていたりすることがあるからである。 したがって、政務官が修復に言及したのはもっともなことである。 彼は「あなたに権利があるように、修復しなさい」と言った。
'uti ius est' hoc est sic uti per seruitutem impositam licet.
「権利がある通りに」とは、課された地役権によって許される通りに、ということである。
§43.19.3.15Reficere sic accipimus ad pristinam formam iter et actum reducere, hoc est ne quis dilatet aut producat aut deprimat aut exaggeret: aliud est enim reficere, longe aliud facere.
\n\n修復するとは、通路や駆道を元の形に戻すこと、すなわち、幅を広げたり、延ばしたり、低くしたり、盛り土をしたりしないことと私たちは解する。 なぜなら、修復することと、造ることは全く異なるからである。
§43.19.3.16Apud Labeonem quaeritur, si pontem quis nouum uelit facere uiae muniendae causa, an ei permittatur: et ait permittendum, quasi pars sit refectionis huiusmodi munitio.
\n\nラベオのところで、誰かが道路を整備するために新しい橋を造ることを望む場合、それが彼に許されるかどうかが問われている。 そして彼は、このような整備も修復の一部であるかのように、許されるべきであると言っている。
et ego puto ueram Labeonis sententiam, si modo sine hoc commeari non possit.
検察として、もしこれなしには通行が不可能であるならば、ラベオの意見は正しいと私も考える。

語釈・文法注

  1. 43.19.3.prlicet clam uidearis ab eo uti ..., tamen interdictum tibi competere — licetは接続法(uidearis)を伴い「たとえ〜だとしても」という譲歩節を形成する。tamen以下は主節で、対格不定詞句(interdictum... competere)が文全体の主動詞であるscribitの目的語として間接話法の中に置かれている。
  2. 43.19.3.2aequum non est nos noceri hoc — 非人称表現であるaequum non estに、対格と受動不定詞(nos noceri)が導かれている。自動詞であるnoceoは受動態では本来非人称的に(与格を伴って)用いられるが、ここでは対格主語(nos)を伴う対格不定詞構文(A.c.I.)の枠組みで、受動的に「私たちが害されること」を表現している。
  3. 43.19.3.11Quo itinere actuque ... quo minus ... reficias, uim fieri ueto — 法務官告示の文言。冒頭の関係代名詞Quoは先行詞(iter actumque)を関係節内に取り込む形での引き込み(attraction)を見せており、実質的に「この年にあなたが他者から…使用した通路および駆道において」となる。主節の禁止を意味する「uim fieri ueto」(暴力が振るわれることを禁じる)に対して、妨げることを意味する「quo minus ... reficias」(あなたが〜を修復するのを妨げるような)という接続法(reficias)を伴う名詞節/副詞節が掛かっている。
  4. 43.19.3.13tantisper, quoad de seruitute constet — 相関表現「tantisper, quoad」で「〜である間は、その間だけ」を意味する。quoad節の中の動詞constetは接続法現在であり、事実そのものというよりは、裁判等で「地役権について(存在が)確定するまでの間は」という想定される条件や期待を表している。
  5. 43.19.3.16quasi pars sit refectionis huiusmodi munitio — quasi(あたかも〜であるかのように)は接続法(sit)を伴い、仮定・擬制の節を導く。ラベオが、道路を整備すること(munitio)が本来の修復(refectio)の定義に実質的に含まれると見なした比喩的判断を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §43.19.3.pr-43.19.3.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.19.3.pr-43.19.3.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。