Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §43.19.1.pr-43.19.1.12

私道通行権の占有保護に関する禁止命令

7103 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、私的な通歩路、通畜路、通車路の占有保護に関する政務官の禁止命令について、その要件(1年以内の使用および不法でない態様)や、迂回・代理使用・無償借用に関わる諸事例を解説する。

[ULPIANUS libro septuagensimo ad edictum.
[ウルピアヌス、告示注解第70巻。
]
] 政務官は言う。
§43.19.1.prPraetor ait: 'Quo itinere actuque priuato, quo de agitur, uel uia hoc anno nec ui nec clam nec precario ab illo usus es, quo minus ita utaris, uim fieri ueto'.
「係争中の私的な通歩路(iter)、通畜路(actus)または通車路(uia)について、今年、あなたが彼から武力によらず、隠密によらず、無償の借用によらずに使用したものであるなら、あなたがそのように使用することを妨げるような、いかなる暴行も加えられることを私は禁じる。
§43.19.1.1Hoc interdictum prohibitorium est, pertinens ad tuendas rusticas tantummodo seruitutes.
」この占有保全命令は禁止命令であり、農村地役権のみを保護することに関わるものである。
§43.19.1.2Hoc interdicto praetor non inquirit, utrum habuit iure seruitutem impositam an non, sed hoc tantum, an itinere actuque hoc anno usus sit non ui non clam non precario, et tuetur eum, licet eo tempore, quo interdictum redditur, usus non sit.
この占有保全命令によって、政務官は、法的に地役権が設定されていたかどうかではなく、ただ、今年において、武力によらず、隠密によらず、無償借用によらずに通歩路や通畜路を使用したかどうかだけを吟味し、たとえ占有保全命令が発付されるその時に使用していなかったとしても、その者を保護する。
siue igitur habuit ius uiae siue non habuit, in ea condicione est, ut ad tuitionem praetoris pertineat, si modo anno usus est uel modico tempore, id est non minus quam triginta diebus.
したがって、通車路の権利を有していたにせよ有していなかったにせよ、その者が少なくとも年間にあるいは適度な期間(すなわち、30日以上)使用していたならば、政務官の保護に属する状況にある。
neque ad praesens tempus refertur usus, quia plerumque itineribus uel uia non semper utimur, nisi cum usus exegerit ita.
また、使用は現在の時点に言及されるものではない。 なぜなら、多くの場合、私たちは通歩路や通車路を、使用の必要性がそれを要求したとき以外は、常に使用するわけではないからである。
§43.19.1.3Annui temporis spatio conclusit usum.
(政務官は)使用を1年の期間に制限した。
annum ex die interdicti retrorsum computare debemus.
私たちは、その1年を占有保全命令の(発付の)日から遡って計算しなければならない。
§43.19.1.4Si quis hoc interdicto utatur, sufficit alterutrum probare uel iter uel actum in usu habuisse.
誰かがこの占有保全命令を用いる場合、通歩路か通畜路のいずれか一方を使用していたことを証明すれば十分である。
§43.19.1.5Iulianus ait, quoad usque ingressus est, eo usque ei interdictum competere: quod uerum est.
ユリアヌスは、入っていった限度において、その限度において彼に占有保全命令が認められると言っており、これは正しい。
§43.19.1.6Uiuianus recte ait eum, qui propter incommoditatem riui aut propterea, quia uia publica interrupta erat, per proximi uicini agrum iter fecerit, quamuis id frequenter fecit, non uideri omnino usum, itaque inutile esse interdictum, non quasi precario usum, sed quasi nec usum.
ウィウィアヌスは正しく次のように述べている。 川の不便さのため、あるいは公道が遮断されていたために、最も近い隣人の土地を通って通行した者は、たとえそれを頻繁に行ったとしても、まったく使用したとはみなされず、したがって占有保全命令は無効であり、それは無償借用によって使用したからではなく、使用しなかったからである、と。
ergo secundum hoc neutro usus uidetur: multo enim minus illo usus est, per quem non iuit propter incommoditatem riui aut propterea, quia uia praerupta erat.
したがってこれに従えば、彼はどちらも使用したとはみなされない。 なぜなら、川の不便さのため、あるいは道が険しかったために、彼が通行しなかった本来の道については、なおさら使用していないからである。
idem erit dicendum et si non erat uia publica, sed iter priuatum: nam et hic eadem quaestio est.
公道ではなく私的な通歩路であった場合にも同じことが言われるべきである。 なぜなら、ここでも同様の問いが生じるからである。
§43.19.1.7Is, cuius colonus aut hospes aut quis alius iter ad fundum fecit, usus uidetur itinere uel actu uel uia, et idcirco interdictum habebit: et haec ita Pedius scribit et adicit etiamsi ignorauit, cuius fundus esset, per quem iret, retinere eum seruitutem.
小作人や客、あるいはその他の誰かがその農地への通行を行った者は、通歩路、通畜路、または通車路を使用したとみなされ、それゆえに占有保全命令を有する。 そして、ペディウスはこのように書いており、自分が通行しているのが誰の土地であるかを知らなかったとしても、彼は地役権を保持すると付け加えている。
§43.19.1.8Si quis autem, cum putaret fundum ad se pertinere, suo nomine iter fecerit amicus meus, utique sibi, non mihi interdictum adquisisse intellegitur.
しかし、もし私の友人が、農地が自分に属していると考え、自分の名前で通行した場合、彼は私ではなく、確かに自分自身のために占有保全命令を取得したと理解される。
§43.19.1.9Si quis propter inundationem usus non sit itinere actuque hoc anno, cum superiore usus sit, potest repetita die hoc interdicto uti per in integrum restitutionem ex illa parte 'si qua mihi iusta causa esse uidebitur'.
もし誰かが洪水のせいで、前年には使用していたにもかかわらず、今年においては通歩路や通畜路を使用しなかった場合、(発付の)日を遡って、「私に正当な原因があると思われる場合」というあの箇所に基づく原状回復によって、この占有保全命令を用いることができる。
sed et si per uim hoc ei contigerit, in integrum eum restitui oportere Marcellus probat.
しかし、もしこれが暴行によって彼に生じた場合であっても、彼が原状回復されるべきであることをマルケルスは認めている。
praeterea et aliis casibus interdictum repetita die competit, ex quibus in integrum quis restitutionem impetrare solet.
さらに、通常人が原状回復を得るような他の場合にも、日を遡っての占有保全命令が認められる。
§43.19.1.10Praeterea sciendum est, si dilatione data aduersario futurum est, ut causa interdicti mei deterior fiat, aequissimum esse repetita die reddi interdictum.
さらに知っておくべきこととして、相手方に猶予が与えられたために私の占有保全命令の訴えが不利な状況になる場合には、日を遡って占有保全命令が発付されることが極めて公平である。
§43.19.1.11Si tibi fundum precario concessero, cui uia debebatur, deinde tu a domino fundi precario rogaueris, ut ea uia ad eum fundum utaris: an noceat tibi exceptio, si aduersus eum uelis interdicere, a quo precario uiam rogasti? et magis est, ut noceat, idque colligi potest ex eo, quod Iulianus scribit in specie huiusmodi.
もし私があなたに、通車路が負わされていた農地を無償借用で譲渡し、その後、あなたがその農地の所有者に、その農地のためにその通車路を使用できるように無償借用で願い出た場合、あなたがその無償借用で通車路を願い出た相手に対して占有保全命令を申し立てようとするとき、抗弁はあなたに不利に働くであろうか。 不利に働くと考えるのがより正しく、それはユリアヌスがこの種の事例について書いていることから推論され得る。
quaerit enim, si ego tibi fundum precario dedero, cui uia debebatur, et tu rogaueris precario, ut ea uia utaris: nihilo minus utile interdictum mihi esse, quia, sicuti me precarium rei meae non tenet, ita nec per te precario possidere intellegor: quotiens enim colonus meus aut is, cui precario fundum dedi, uia utitur, ego ire intellegor, propter quod et recte dico me itinere usum.
というのも、彼が問うところによれば、もし私があなたに通車路が負わされていた農地を無償借用で与え、あなたがその通車路を使用することを無償借用で願い出た場合であっても、私には依然として有用な占有保全命令が認められる。 なぜなら、私自身の物に対する無償借用が私を拘束しないのと同様に、あなたを通じて私が無償借用で占有しているとは理解されないからである。 すなわち、私の小作人、あるいは私が農地を無償借用で与えた者が通車路を使用するときはいつでも、私が通行していると理解され、それゆえに私は自分が通歩路を使用したと正しく主張できるのである。
quae ratio, inquit, efficit, ut et, si ego uiam precario rogauero et tibi fundum precario dedero, quamuis hac mente ieris, quasi fundo meo deberetur, inutile esset interdictum et precario eo itinere usus esse uidear, non immerito: non enim opinio tua, sed mea quaerenda est.
この理由によって、と彼は言う、もし私が通車路を無償借用で願い出て、あなたに農地を無償借用で与えた場合、たとえあなたが、あたかも私の農地に(地役権が)負わされているかのような意図で通行したとしても、占有保全命令は無効であり、私がその通歩路を無償借用で使用したとみなされることになる。 これは当然である。 なぜなら、あなたの考えではなく、私の考えが問われるべきだからである。
tu tamen, credo, poteris interdicto uti, etsi de hoc nihil scribat Iulianus.
もっとも、ユリアヌスはこのことについて何も書いていないが、あなたは占有保全命令を使用することができるだろうと私は信じる。
§43.19.1.12Si quis supra dicto tempore anni non ui non clam non precario itinere usus sit, uerum postea non sit usus, sed clam precarioue, uidendum est, an ei noceat.
もし誰かが、上記の1年の期間において、武力によらず、隠密によらず、無償借用によらずに通歩路を使用したが、その後は使用せず、あるいは隠密に、もしくは無償借用で使用した場合、それが彼に不利に働くかどうかを見るべきである。
et magis est, ut nihil ei noceat, quod attinet ad interdictum:
そして、占有保全命令に関する限りにおいて、彼に全く不利に働かないと考えるのがより正しい。

語釈・文法注

  1. §43.19.1.prquo minus ita utaris, uim fieri ueto — 動詞 ueto(禁じる)および対格不定詞構文の名詞句 uim fieri(暴力が加えられること)に続き、関係副詞的接続詞 quo minus が「あなたがそのように使用することを妨げるような」という妨害・禁止の副詞節を導く。utaris(使用する)の主語は対話相手の二人称(被発付者)である。
  2. §43.19.1.6multo enim minus illo usus est — illo は、川の不便や公道の遮断のために迂回する前に、本来通るはずであった元の「道」(公道または私道)を指す奪格。迂回通行した以上、本来の道については「なおさら(multo minus)使用したとはみなされない」ことを示す比較文脈での奪格である。
  3. §43.19.1.7retinere eum seruitutem — 動詞 adicit(付け加える)の目的語となる対格不定詞構文。不定詞 retinere(保持する)に対する主格的主格としての代名詞対格 eum は、地役権の本来の主体(Is)を指し、対格 seruitutem(地役権)が目的語である。
  4. §43.19.1.11sicuti me precarium rei meae non tenet — 接続詞 sicuti が導く比較節。me は tenet の目的語対格。直訳すると「私自身の物についての無償借用(precarium)が私を拘束しないのと同様に」となり、自己の所有物に対して重ねて無償借用関係を結ぶことは法的に成立しないことを表している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §43.19.1.pr-43.19.1.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:43.19.1.pr-43.19.1.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。