[IDEM libro sexagensimo secundo ad edictum. ]
[同著者、告示注解第六十二巻] 法務官は言う。
§42.5.9.prPraetor ait: 'Si quis, cum in possessione bonorum esset, quod eo nomine fructus ceperit, ei, ad quem ea res pertinet, non restituat: siue, quod impensae sine dolo malo fecerit, ei non praestabitur: siue dolo malo eius deterior causa possessionis facta esse dicetur, de ea re iudicium in factum dabo'.
「誰かが、財産の占有中であったときに、その名目で収取した収益を、その物が属する者に返還しない場合、あるいは、悪意なく支出した費用が彼に給付されない場合、あるいは、彼の悪意により占有の状態が悪化させられたと言われる場合、私はその事について事実に基づく訴訟を与える。
§42.5.9.1Quod de fructibus ait, etiam de ceteris, quaecumque ex re debitoris peruenerunt, intellegendum est.
」収益について法務官が言うことは、債務者の物から生じたその他の全ての事柄についても理解されるべきである。
et sane debuit hoc ita esse: quid enim, si ex compromisso uel alio casu poenam consecutus est? nam eam poenam, quam consecutus est, praestare debet.
そして、実にこのようにあるべきであった。 なぜなら、仲裁合意またはその他の事由から違約金を獲得した場合はどうなるのか。 というのも、彼が獲得したその違約金を、彼は引き渡さなければならないからである。
§42.5.9.2Quod ait praetor 'siue quod impensae nomine sine dolo fecit, ei non praestabitur', hoc eo spectat, ut, si quid ipse erogauit creditor, si modo sine dolo malo erogauit, hoc ei praestetur: sufficit igitur sine dolo erogasse, etiamsi nihil profuit erogatio eius rei debitori.
法務官が「あるいは、費用という名目で悪意なく支出したものが彼に給付されない場合」と言うのは、もし債権者自身が何かを支出したならば、それが悪意なき支出であった限りにおいて、これが彼に給付されるようにすることを目指している。 したがって、その支出が債務者に何ら利益をもたらさなかったとしても、悪意なく支出したことで十分である。
H §42.5.9.3is uerbis 'ad quem ea res pertinet' etiam curator bonis distrahendis datus continebitur et ipse debitor, si contigerit, ne bona eius ueneant.
「その物が属する者」というこれらの言葉には、財産売却のために選定された財産管理人や、債務者自身の財産が売却されないことになった場合には債務者自身も含まれる。
et ipsi itaque creditori aduersus hos dabitur actio, quos enumerauimus, siue quid in fructibus percipiendis erogauit siue in familia alenda curandaue praediis fulciendis uel reficiendis uel damno infecto promittendo uel seruo noxali iudicio defenso, si modo non magis eum expedit dedere quam retinere: quod si dedere expedit, consequens erit repetere eum non debere.
したがって、債権者自身に対しても、我々が列挙したこれらの者に対して、収益を収取するために支出したか、あるいは奴隷を養い世話するため、土地を支持し修繕するため、未発生の損害の保証をするため、あるいはノクサ訴訟において奴隷を弁護するために(ただし、その奴隷を引き渡すことよりも保持することの方が有益である場合に限る。 もし引き渡すことが有益であるならば、彼はそれを請求すべきではないということになる)支出した場合には、訴訟が与えられるであろう。
§42.5.9.4Generaliter etiam dicendum est, quidquid impendit in rem, si modo sine dolo malo impendit, repetere eum posse: nam negotiorum gestorum agere non magis potest quam si socius commune aedificium fulsit, quia hic quoque creditor commune, non alienum negotium gessisse uidetur.
一般的に、彼がその物のために費やしたものは何であれ、悪意なく費やした限りにおいて、彼がそれを請求できると言うべきである。 というのも、彼は事務管理の訴えを提起することはできないからであり、それは共有者が共有建物を支えた場合と同様である。 なぜなら、この場合にも、債権者は他人の事務ではなく、共通の事務を処理したとみなされるからである。
§42.5.9.5Est praeterea quaesitum, si deteriora praedia facta fuerint sine dolo malo creditoris uel iura eorum amissa uel aedificia diruta uel exusta, item familiae pecorumque acta cura non sit aut possessio alii tradita, sine dolo tamen malo, an teneatur.
さらに、もし債権者の悪意なしに土地が悪化させられたか、あるいはそれらの権利が失われたか、あるいは建物が破壊され、もしくは焼失したか、同様に奴隷や家畜の世話がなされなかったか、あるいは占有が他人に移転されたが、しかし悪意はなかった場合、彼が責任を負うかどうかが問われた。
et apparet eum non teneri, quia dolo malo caret, eritque melior eius condicio quam in pignore creditoris, qui non tantum dolum malum, uerum culpam quoque debet.
そして、彼は悪意を欠いているため、責任を負わないことは明らかである。 そして彼の法的地位は、悪意だけでなく過失に対しても責任を負う質権債権者よりも良好なものとなるであろう。
eadem causa est curatoris bonorum: nam et is tenetur ut creditores.
財産管理人の場合も同様である。 なぜなら彼も債権者たちと同様に責任を負うからである。
§42.5.9.6In eum quoque, qui neque locauit fructum praedii neque uendidit, in factum actionem dat praetor et in hoc condemnabitur, quanto minus propter hoc perceptum est, quia neque uendidit neque locauit.
土地の収益を賃貸も売却もしなかった者に対しても、法務官は事実に基づく訴訟を与え、彼は、売却も賃貸もしなかったことによって収取された額がどれだけ少なくなったかの限度で有罪とされるであろう。
ceterum si tantum perceptum est, quantum perciperetur, si locatus uel distractus fructus esset, nihil ei imputabitur.
しかし、もし収益が賃貸または売却されていた場合に収取されたであろうと同額が収取されていたならば、彼には何ら責任は帰せられない。
praestat autem per id tantum temporis, quo in possessionem fuit uel ipse uel iussu eius alius, quoad inde de possessione discessum est: nam neque hoc imputatur creditori, cur in possessionem non uenerit, neque illud, cur de possessione decesserit, cum uoluntarium et suum potius negotium creditor gerat.
しかし、彼は、彼自身または彼の命令による他の者が占有中であった期間、すなわちそこから占有を離脱するまでの期間についてのみ責任を負う。 なぜなら、債権者がなぜ占有を開始しなかったか、あるいはなぜ占有を離脱したかということは、債権者が任意に、むしろ自身の事務を処理しているのであるから、債権者の責任とはされないからである。
aestimatio autem fit, quantum interest eius qui experitur. H
そして、その評価は、訴えを提起する者の利益に応じてなされる。
§42.5.9.7ae actiones neque temporariae sunt et tam heredibus quam in heredes dabuntur ceterosque successores.
これらの訴訟は期限付きのものではなく、相続人に対しても相続人に対しても、またその他の承継人に対しても与えられる。
§42.5.9.8Si possessionis causa deterior facta esse dicetur dolo eius, qui in possessionem missus sit, actio in eum ex dolo datur, quae neque post annum neque in heredes ceterosque successores dabitur, cum ex delicto oriatur poenaeque nomine concipiatur,
もし占有の状態が、占有を許された者の悪意によって悪化させられたと言われるならば、その者に対して悪意に基づく訴訟が与えられるが、これは1年経過後は与えられず、相続人やその他の承継人に対しても与えられない。 なぜなら、不法行為から生じ、罰則の名目で構成されているからである。