Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §42.5.9.pr-42.5.9.8

재산 점유자의 과실 반환과 비용 상환 및 훼손 책임

9271개 구절 중 6958번째 · 라틴어

요약

점유 중 수취한 수익의 반환 의무, 악의 없이 지출한 비용의 상환 청구, 그리고 악의에 의한 재산 훼손 책임에 관한 법무관의 고시를 해설하고, 이에 따른 여러 소송의 성립 요건과 소멸 시효를 다룬다.

[IDEM libro sexagensimo secundo ad edictum. ]
[동일인, 고시 주해 제62권] 법무관은 말한다.
§42.5.9.prPraetor ait: 'Si quis, cum in possessione bonorum esset, quod eo nomine fructus ceperit, ei, ad quem ea res pertinet, non restituat: siue, quod impensae sine dolo malo fecerit, ei non praestabitur: siue dolo malo eius deterior causa possessionis facta esse dicetur, de ea re iudicium in factum dabo'. §42.5.9.1Quod de fructibus ait, etiam de ceteris, quaecumque ex re debitoris peruenerunt, intellegendum est.
“만약 누군가가 재산을 점유하는 중에 그 명목으로 수취한 수익을 그것이 귀속되는 자에게 반환하지 않거나, 또는 그가 악의 없이 지출한 비용이 그에게 지급되지 않거나, 또는 그의 악의로 인하여 점유의 상태가 악화되었다고 주장되는 경우, 나는 그 일에 대하여 사실에 기초한 소를 제기할 수 있게 하겠다.” 수익에 대하여 법무관이 말하는 바는 채무자의 물건으로부터 유래한 다른 모든 것에 대해서도 이해되어야 한다.
et sane debuit hoc ita esse: quid enim, si ex compromisso uel alio casu poenam consecutus est? nam eam poenam, quam consecutus est, praestare debet.
그리고 진실로 그러해야 했다. 왜냐하면 만약 타협이나 다른 사정으로 위약금을 얻었다면 어떻게 되겠는가? 그가 얻은 그 위약금을 그는 인도해야 하기 때문이다.
§42.5.9.2Quod ait praetor 'siue quod impensae nomine sine dolo fecit, ei non praestabitur', hoc eo spectat, ut, si quid ipse erogauit creditor, si modo sine dolo malo erogauit, hoc ei praestetur: sufficit igitur sine dolo erogasse, etiamsi nihil profuit erogatio eius rei debitori.
법무관이 “또는 비용이라는 명목으로 악의 없이 지출한 것이 그에게 지급되지 않는 경우”라고 말한 것은, 만약 채권자 자신이 무언가를 지출했다면, 그것이 악의 없이 지출된 한, 이것이 그에게 지급되도록 하는 것을 목표로 한다. 따라서 그 지출이 채무자에게 아무런 이득이 되지 않았을지라도, 악의 없이 지출한 것으로 충분하다.
H §42.5.9.3is uerbis 'ad quem ea res pertinet' etiam curator bonis distrahendis datus continebitur et ipse debitor, si contigerit, ne bona eius ueneant.
“그 물건이 귀속되는 자”라는 이 단어들에는 재산 매각을 위해 임명된 재산관리인과, 만약 그의 재산이 매각되지 않게 되는 일이 일어난다면 채무자 본인도 포함될 것이다.
et ipsi itaque creditori aduersus hos dabitur actio, quos enumerauimus, siue quid in fructibus percipiendis erogauit siue in familia alenda curandaue praediis fulciendis uel reficiendis uel damno infecto promittendo uel seruo noxali iudicio defenso, si modo non magis eum expedit dedere quam retinere: quod si dedere expedit, consequens erit repetere eum non debere.
그러므로 채권자 본인에게도 우리가 열거한 이자들을 상대로, 만약 그가 수익을 수취하는 데 비용을 지출했거나, 노예를 부양하고 돌보는 데, 건물을 지탱하거나 수리하는 데, 발생하지 않은 손해에 대한 담보를 제공하는 데, 혹은 노사 소송에서 노예를 변호하는 데(다만 그 노예를 인도하는 것보다 보유하는 것이 더 유리한 경우에 한하며, 만약 인도하는 것이 유리다면 그가 비용을 청구해서는 안 된다는 결과가 된다) 지출했다면 소가 제기될 수 있다.
§42.5.9.4Generaliter etiam dicendum est, quidquid impendit in rem, si modo sine dolo malo impendit, repetere eum posse: nam negotiorum gestorum agere non magis potest quam si socius commune aedificium fulsit, quia hic quoque creditor commune, non alienum negotium gessisse uidetur.
일반적으로 그가 그 물건을 위해 지출한 것은 무엇이든, 악의 없이 지출한 한, 그가 이를 청구할 수 있다고 말해야 한다. 왜냐하면 그는 사무관리에 기한 소를 제기할 수 없기 때문인데, 이는 공유자가 공유 건물을 지탱한 경우와 마찬가지이다. 왜냐하면 이 경우에도 채권자는 타인의 사무가 아니라 공동의 사무를 처리한 것으로 간주되기 때문이다.
§42.5.9.5Est praeterea quaesitum, si deteriora praedia facta fuerint sine dolo malo creditoris uel iura eorum amissa uel aedificia diruta uel exusta, item familiae pecorumque acta cura non sit aut possessio alii tradita, sine dolo tamen malo, an teneatur.
나아가 만약 채권자의 악의 없이 토지가 악화되었거나 그 권리가 상실되었거나 건물이 파괴되거나 불타버렸고, 마찬가지로 노예와 가축의 관리가 소홀해졌거나 점유가 타인에게 이전되었으나, 악의는 없었던 경우, 그가 책임을 지는지가 문제 되었다.
et apparet eum non teneri, quia dolo malo caret, eritque melior eius condicio quam in pignore creditoris, qui non tantum dolum malum, uerum culpam quoque debet.
그리고 그는 악의가 없기 때문에 책임을 지지 않는다는 것이 명백하다. 그리고 그의 지위는 악의뿐만 아니라 과실에 대해서도 책임을 지는 질권채권자의 지위보다 나을 것이다.
eadem causa est curatoris bonorum: nam et is tenetur ut creditores.
재산관리인의 사정도 마찬가지이다. 왜냐하면 그 역시 채권자들과 같이 책임을 지기 때문이다.
§42.5.9.6In eum quoque, qui neque locauit fructum praedii neque uendidit, in factum actionem dat praetor et in hoc condemnabitur, quanto minus propter hoc perceptum est, quia neque uendidit neque locauit.
토지의 수익을 임대하지도 않고 매각하지도 않은 자에 대해서도 법무관은 사실에 기초한 소를 주며, 그는 이로 인하여 수취된 액수가 얼마나 적어졌는지의 한도에서 유죄 판결을 받을 것이다.
ceterum si tantum perceptum est, quantum perciperetur, si locatus uel distractus fructus esset, nihil ei imputabitur.
그러나 만약 수익이 임대되거나 매각되었을 경우에 수취되었을 만큼 수취되었다면, 그에게 아무런 책임도 돌아가지 않을 것이다.
praestat autem per id tantum temporis, quo in possessionem fuit uel ipse uel iussu eius alius, quoad inde de possessione discessum est: nam neque hoc imputatur creditori, cur in possessionem non uenerit, neque illud, cur de possessione decesserit, cum uoluntarium et suum potius negotium creditor gerat.
그러나 그는 자신 또는 그의 명령에 따른 다른 사람이 점유하고 있었던 기간 동안, 즉 거기서 점유를 이탈할 때까지만 책임을 진다. 왜냐하면 채권자가 왜 점유를 시작하지 않았는지, 또는 왜 점유를 이탈했는지는 채권자가 자발적으로, 오히려 자신의 사무를 처리하는 것이기 때문에 채권자에게 책임이 지워지지 않기 때문이다.
aestimatio autem fit, quantum interest eius qui experitur. H
그리고 평가는 소를 제기하는 자의 이익에 따라 이루어진다.
§42.5.9.7ae actiones neque temporariae sunt et tam heredibus quam in heredes dabuntur ceterosque successores.
이 소송들은 기한이 있는 것이 아니며, 상속인들에게도, 상속인들을 상대로도, 그리고 다른 승계인들을 상대로도 주어질 것이다.
§42.5.9.8Si possessionis causa deterior facta esse dicetur dolo eius, qui in possessionem missus sit, actio in eum ex dolo datur, quae neque post annum neque in heredes ceterosque successores dabitur, cum ex delicto oriatur poenaeque nomine concipiatur,
만약 점유를 허용받은 자의 악의로 인하여 점유의 상태가 악화되었다고 주장된다면, 그를 상대로 악의에 기한 소가 주어지는데, 이는 1년이 지난 후에는 주어지지 않고 상속인들이나 다른 승계인들을 상대로도 주어지지 않는다. 왜냐하면 불법행위로부터 발생하며 벌칙의 명목으로 구성되기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. 42.5.9.prquod impensae sine dolo malo fecerit — impensae는 fecerit의 목적어가 되는 대격 복수형 impensas의 변형이거나, quod와 결합하는 부분속격으로 볼 수 있다. 또는 §42.5.9.2에서 이 문장을 quod impensae nomine로 인용하는 것에 비추어 볼 때 nomine가 탈락한 것일 수 있다. 어떤 해설을 취하든 의미상으로는 '악의 없이 비용을 지출한 경우'가 된다.
  2. 42.5.9.3si modo non magis eum expedit dedere quam retinere — 비인칭 동사 expedit(~에게 유익하다)의 주어로 부정사 dedere(인도하는 것)와 retinere(보유하는 것)가 대치되어 있다. non magis A quam B는 'B만큼 A하지 않다'를 뜻하며, 전체적으로 '그를 인도하는 것이 보유하는 것보다 더 유익하지 않은(즉, 보유하는 것이 더 유익하거나 대등한) 한'이라는 조건을 나타낸다.
  3. 42.5.9.4non magis potest quam si — non magis ... quam si는 동등한 부정을 비유적으로 강조하는 비교 구문이다. 채권자가 사무관리(negotiorum gestio) 소송을 제기할 수 없는 이유를, 공유 건물을 수리한 공유자가 사무관리 소송을 제기할 수 없는 유사한 사례(자신의 공동 사무로 간주되기 때문)와 비교하여 동등하게 불가능함을 보여준다.
  4. 42.5.9.6quantum interest eius qui experitur — 이해관계를 나타내는 비인칭 동사 interest는 관련 주체를 속격(eius)으로 취한다. eius는 관계절 qui experitur의 선행사이며, experitur는 '소를 제기하다'를 뜻하는 디포넌트 동사 experior의 직설법 현재 3인칭 단수형이다. 전체적으로 원고가 입은 실질적인 금전적 이해관계(실현 가능한 이익 등 포함)를 가리킨다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §42.5.9.pr-42.5.9.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:42.5.9.pr-42.5.9.8

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.