Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §42.5.17.pr-42.5.17.1

葬儀費用と持参金返還債権の優先権の範囲

6966 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

葬儀費用にかかる優先権が認められる範囲と、婚約解消時や婚姻適齢に達しない女子の引き取り時における持参金の優先権について論じられている。

[ULPIANUS libro sexagesimo tertio ad edictum. ] §42.5.17.prQuaesitum est, utrum ita demum priuilegium habet funeraria, si is cuius bona ueneunt funeratus sit, an etiam si proponas alium esse funeratum.
[ウルピアヌス、告示注解第六十三巻] 葬儀費用債権が優先権を有するのは、その財産が売却される者が埋葬された場合に限られるのか、それとも他の者が埋葬されたと仮定する場合でもそうなのか、という点が問われた。
et hoc iure utimur, ut quicumque sit funeratus, id est siue is, cuius de bonis agitur, siue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret, priuilegio locus sit paruique referre dicamus, qua actione hic sumptus repetatur, funeraria an familiae erciscundae an qua alia, dummodo sumptus funeris causa factus sit.
そして我々は次の法を用いている。 すなわち、誰が埋葬されたのであれ、――それがその財産が問題となっている者自身であれ、あるいは、彼が生存していれば葬儀訴権によって返還することを強制されるべきであった債務を彼が負っていた場合であれ――、優先権の余地があり、この費用がどの訴権によって回収されるか、すなわち葬儀訴権か、遺産分割訴権か、あるいはその他の訴権であるかは、ほとんど問題にならないと我々は言う。 ただし、費用が葬儀のために支出されたものである限り。
quacumque igitur actione ob funeris sumptum utatur, etiam funerariam ei competere.
したがって、葬儀費用のためにいかなる訴権を用いるにせよ、彼には葬儀訴権も認められる。
quare si in stipulatum funeris inpensa deducta est, dicendum est locum esse priuilegio.
それゆえ、もし葬儀の費用が問答契約の中に持ち込まれた場合であっても、優先権の余地があると言うべきである。
legio, si modo quis non abiciendi priuilegii causa stipulatus est.
ただし、誰かが優先権を放棄する目的で問答契約を結んだのでない限り。
§42.5.17.1Si sponsa dedit dotem et nuptiis renuntiatum est, tametsi ipsa dotem condicit, tamen aequum est hanc ad priuilegium admitti, licet nullum matrimonium contractum est: idem puto dicendum etiam, si minor duodecim annis in domum quasi uxor deducta sit, licet nondum uxor sit:
もし婚約者が持参金を与え、婚約が解消された場合、彼女自身は持参金の返還請求訴権を提起するとしても、いかなる婚姻も締結されなかったとはいえ、彼女が優先権にあずかることを認めるのが公平である。 同じことが、12歳未満の女子が妻として家に迎え入れられた場合にも言われるべきだと私は考える。 彼女がまだ妻ではないとしても。

語釈・文法注

  1. §42.5.17.prlegio — 写本上の誤記(dittography)と考えられる。直前の priuilegio の後半部分が誤って独立した語として重複して書き写されたものであり、本来は priuilegio, si modo... と一続きであったと解釈されるため、訳出から除外している。
  2. §42.5.17.prsiue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret — 構造は siue [is debuit] quid, quod eum reddere cogi oporteret と整理される。is は債務者を指し、quid は debuit の直接目的語、関係代名詞 quod(先行詞は quid)は不定詞 reddere の目的語である。eum は受動不定詞 cogi の意味上の主語(対格)であり、非人称動詞 oporteret にかかっている。全体として「あるいは、もし彼が生存していれば葬儀訴権によって返還を強制されるべきであったような債務を、彼が負っていた場合」という意味になる。
  3. §42.5.17.1minor duodecim annis — annis は比較級 minor に伴う比較の奪格であり、直訳すると「12年より小さい」、すなわち「12歳未満の(女子)」を意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §42.5.17.pr-42.5.17.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:42.5.17.pr-42.5.17.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。