[PAULUS libro quinquagensimo quarto ad edictum. ]
[告示註釈第54巻、パウルス著] 次は取得時効について論ずる番である。
§41.3.4.prSequitur de usucapione dicere. et hoc ordine eundum est, ut uideamus, quis potest usucapere et quas res et quanto tempore.
そして、誰が取得時効しうるか、どのような物を、そしてどれほどの期間で取得時効しうるかを見るために、次の順序で進まねばならない。
§41.3.4.1Usucapere potest scilicet pater familias.
言うまでもなく、家父は取得時効しうる。
filius familias et maxime miles in castris adquisitum usucapiet.
家子も、そして特に兵士が陣営で取得したものについては、取得時効するであろう。
§41.3.4.2Pupillus si tutore auctore coeperit possidere, usucapit: si non tutore auctore possideat et animum possidendi habeat, dicemus posse eum usucapere.
被後見人は、後見人の認可を得て占有を始めたならば、取得時効する。 もし後見人の認可なしに占有し、かつ占有の意思を有しているなら、彼は取得時効しうると言うべきである。
§41.3.4.3Furiosus quod ante furorem possidere coepit, usucapit.
精神異常者は、狂気の前に占有し始めたものについては、取得時効する。
sed haec persona ita demum usucapere potest, si ex ea causa possideat, ex qua usucapio sequitur.
しかし、この者は、取得時効がそれに伴うような原因に基づいて占有する場合にのみ、取得時効しうる。
§41.3.4.4Seruus pro herede possidere non potest.
奴隷は相続人として占有することはできない。
§41.3.4.5Fructus et partus ancillarum et fetus pecorum, si defuncti non fuerunt, usucapi possunt.
果実、女奴隷の産んだ子、および家畜の産んだ子は、もし被相続人のものでなかったのであれば、取得時効されうる。
§41.3.4.6Quod autem dicit lex Atinia, ut res furtiua non usucapiatur, nisi in potestatem eius, cui subrepta est, reuertatur, sic acceptum est, ut in domini potestatem debeat reuerti, non in eius utique, cui subreptum est.
ところで、アティニア法が、盗品はそれが盗まれた者の支配に戻らない限り取得時効されない、と定めていることは、所有者の支配に戻るべきであり、必ずしもそれが盗まれた者の支配に戻るべきではない、と解されている。
igitur creditori subrepta et ei, cui commodata est, in potestatem domini redire debet.
したがって、債権者から盗まれた物、および使用借主に貸し出された後に盗まれた物は、所有者の支配に戻らなければならない。
§41.3.4.7Labeo quoque ait, si res peculiaris serui mei subrepta sit me ignorante, deinde eam nanctus sit, uideri in potestatem meam redisse: commodius dicitur, etiamsi sciero, redisse eam in meam potestatem (nec enim sufficit, si eam rem, quam perdidit ignorante me, seruus adprehendat): si modo in peculio eam esse uolui: nam si nolui, tunc exigendum est, ut ego facultatem eius nactus sim.
ラベオーもまた、私の奴隷の特有財産である物が、私の知らないうちに盗まれ、その後彼がそれを手に入れたならば、私の支配に戻ったとみなされると言う。 私が知っていたとしても、それが私の支配に戻ったと言う方がより適切である(なぜなら、私の知らないうちに紛失したその物を、奴隷が単に手に取るだけでは十分ではないからである)。 ただし、私がそれを特有財産の中に留めておくことを望んでいた場合に限る。 なぜなら、もし望まなかったならば、そのときは私がその物に対する処分権を手に入れたことが要求されるからである。
Ideoque §41.3.4.8si seruus meus rem mihi subripuerit, deinde eandem loco suo reponat, poterit usucapi, quasi in potestatem meam redierit, utique si nescii: nam si sciui, exigimus, ut redisse sciam in meam potestatem.
したがって、もし私の奴隷が私から物を盗み、その後、同じ物を元の場所に戻したならば、あたかもそれが私の支配に戻ったかのように、取得時効されうる。 ただし、私が知らなかった場合に限る。 なぜなら、もし私が知っていたならば、それが私の支配に戻ったことを私が知ることが要求されるからである。
§41.3.4.9Item si eam rem, quam seruus subripuerit, peculiari nomine teneat, non uideri in potestatem meam reuersam Pomponius ait, nisi ita habere coeperimus, quemadmodum habuimus, antequam subriperetur, aut, cum rescissemus, in peculio eum habere concessimus: item Labeo.
同様に、奴隷が盗んだその物を特有財産の名目で保持している場合、それは私の支配に戻ったとはみなされない、とポンポニウスは言う。 ただし、盗まれる前と同様に我々がそれを保持し始めるか、あるいは、我々がそれを知ったときに、彼がそれを特有財産の中に保持することを許容した場合を除く。 ラベオーも同意見である。
§41.3.4.10Si rem, quam apud te deposueram, lucri faciendi causa uendideris, deinde ex paenitentia redemeris et eodem statu habeas: siue ignorante me siue sciente ea gesta sint, uideri in potestatem meam redisse secundum Proculi sententiam, quae et uera est.
もし私があなたのもとに寄託していた物を、あなたが利益を得る目的で売却し、その後、悔悟から買い戻して、同じ状態で保持している場合、私がそれを知らずに行われたのであれ、知っていて行われたのであれ、それは私の支配に戻ったとみなされる。 これはプロクアスの説によるものであり、そしてそれが正しい。
§41.3.4.11Si pupilli res subrepta sit, sufficere dicendum est, si tutor eius sciat redisse eam in domum pupilli: et si furioso, sufficere curatores scire.
被後見人の物が盗まれた場合、その後見人が、それが被後見人の家に戻ったことを知っていれば十分であると言うべきである。 そして精神異常者の場合であれば、後見人が知っていれば十分である。
§41.3.4.12Tunc in potestatem domini redisse dicendum est, cum possessionem eius nactus sit iuste, ut auelli non possit, sed et tamquam suae rei: nam si ignorans rem mihi subreptam emam, non uideri in potestatem meam reuersam.
所有者の支配に戻ったと言うべきなのは、彼がその占有を適法に獲得し、奪い去られることがあり得ない状態、かつ、あたかも自分の物であるかのように獲得したときである。 なぜなら、もし私が自分から盗まれた物であることを知らずにそれを買い取ったとしても、それは私の支配に戻ったとはみなされないからである。
§41.3.4.13Sed et si uindicauero rem mihi subreptam et litis aestimationem accepero, licet corporaliter eius non sim nactus possessionem, usucapietur.
しかしまた、もし私が自分から盗まれた物を請求し、訴訟物の評価を受け取ったならば、たとえ物理的にその占有を獲得していなくても、それは取得時効される。
§41.3.4.14Idem dicendum est etiam, si uoluntate mea alii tradita sit.
同じことは、私の意思によってそれが他人に引き渡された場合にも言われるべきである。
H
H