Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §41.3.30.pr-41.3.30.2

物体の三分類と混和における時効取得

6782 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

物の混和と時効取得の関係をめぐり、物体の三分類(単一、結合、集合)を提示した上で、それぞれの時効取得のルールを説明する。

[IDEM libro trigensimo ad Sabinum. ]
[同著者、サビヌス註釈第30巻] 物の混和がなされた場合に、それが各々の事前の時効取得を中断させるかどうかが、問われる。
§41.3.30.prRerum mixtura facta an usucapionem cuiusque praecedentem interrumpit, quaeritur.
ところで、物体の種類には三つある。
tria autem genera sunt corporum, unum, quod continetur uno spiritu et Graece ἡνωμένον uocatur, ut homo tignum lapis et similia: alterum, quod ex contingentibus, hoc est pluribus inter se cohaerentibus constat, quod συνημμένον uocatur, ut aedificium nauis armarium: tertium, quod ex distantibus constat, ut corpora plura non soluta, sed uni nomini subiecta, ueluti populus legio grex.
一つは、単一の霊魂によって保たれ、ギリシャ語で「ヘノーメノン」と呼ばれるもので、人間、丸太、石、その他これらに類するものである。 第二は、相接するもの、すなわち互いに結合している複数を構成要素とするもので、「シュネームメノン」と呼ばれるもので、建物、船、戸棚である。 第三は、離れているものからなるもので、ばらばらではなく、単一の名称の下に統括されている複数の物体、たとえば人民、軍団、群れである。
primum genus usucapione quaestionem non habet, secundum et tertium habet.
第一の種類は時効取得において疑問を生じないが、第二および第三の種類は生じる。
§41.3.30.1Labeo libris epistularum ait, si is, cui ad tegularum uel columnarum usucapionem decem dies superessent, in aedificium eas coniecisset, nihilo minus eum usucapturum, si aedificium possedisset.
ラベオーは書簡集の中でこう言っている。 瓦や柱の時効取得を完成するまでに10日を残している者が、これらを建物に組み入れた場合、その者が建物を占有していたならば、それにもかかわらず彼はそれらを時効取得することになる、と。
quid ergo in his, quae non quidem implicantur rebus soli, sed mobilia permanent, ut in anulo gemma? in quo uerum est et aurum et gemmam possideri et usucapi, cum utrumque maneat integrum.
では、土地の物に組み込まれず、可動的なままであるもの、たとえば指輪の中の宝石においてはどうであろうか。 この点については、金も宝石も占有され時効取得されるのが真実である、なぜなら両者ともに元のまま保たれているからである。
§41.3.30.2De tertio genere corporum uidendum est.
第三の種類の物体について検討せねばならない。
non autem grex uniuersus sic capitur usu quomodo singulae res, nec sic quomodo cohaerentes.
ところで、群れ全体は、個々の物と同じようには時効取得されず、また結合された物と同じようにもされない。
quid ergo est? etsi ea natura eius est, ut adiectionibus corporum maneat, non item tamen uniuersi gregis ulla est usucapio, sed singulorum animalium sicuti possessio, ita et usucapio.
では、どのようなことか。 たとえ、物体の追加によっても群れが維持されるという性質をそれが持っているとしても、しかし同様に群れ全体としての時効取得があるわけではなく、個々の動物について、占有がそうであるように、時効取得もあるのである。
nec si quid emptum immixtum fuerit gregi augendi eius gratia, idcirco possessionis causa mutabitur, ut, si reliquus grex dominii mei sit, haec quoque ouis, sed singulae suam causam habebunt, ita ut, si quae furtiuae erunt, sint quidem ex grege, non tamen usucapiantur.
また、群れを増やすために購入された何らかのものが群れに混和されたとしても、そのことによって、たとえば残りの群れが私の所有であるからこの羊もそうなるというように、占有の権原が変化することはない。 むしろ個々のものが自らの権原を持つのであり、したがって、もし盗品である羊がいれば、それらは確かに群れの一部ではあるが、時効取得されることはない。

語釈・文法注

  1. 41.3.30.prRerum mixtura facta — facta は完了分詞で、主語である mixtura(混和)を修飾する。全体として「物の混和がなされたこと」を意味し、an 以下の間接疑問節を主導する interrumpit の主語となる。
  2. 41.3.30.1nihilo minus eum usucapturum, si aedificium possedisset — ラベオーの言葉を引用する ait に導かれた対格不定詞構文(間接話法)。usucapturum は usucapturum esse の省略形で、意味上の主語は対格の eum。si... possedisset(接続法過去完了)は、過去の事実に反する仮定ではなく、間接話法における「未来完了(〜してしまっていたならば)」が時制の一致(過去)によって接続法過去完了となったものである。
  3. 41.3.30.2ut, si reliquus grex dominii mei sit, haec quoque ouis — ut 節の中で、haec quoque ouis の後に dominii mei sit または fiat が省略されている。全体として、先行する nec... idcirco possessionis causa mutabitur(それゆえに占有の権原が変化することはない)という帰結の具体例を説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §41.3.30.pr-41.3.30.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:41.3.30.pr-41.3.30.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。