Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §41.3.23.pr-41.3.23.2

家屋の全体に対する占有と構成部分の時効取得

6775 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

家屋の占有はその全体(総体)に及び、構成部分を個別かつ異なる期間(動産と不動産)で時効取得することは不合理であること、また建物解体後の動産の時効取得の取り扱いについて論じる。

[IDEM libro nono epistularum. ]
[同上、書簡集第9巻] 家屋を購入した者は、その家屋自体以外の何ものをも占有していないと私は考える。
§41.3.23.prEum, qui aedes mercatus est, non puto aliud quam ipsas aedes possidere: nam si singulas res possidere intellegetur, ipsas non possidebit: separatis enim corporibus, ex quibus aedes constant, uniuersitas aedium intellegi non poterit.
なぜなら、もし彼が個々の物を占有していると解されるならば、彼は家屋自体を占有していないことになるからである。 というのも、家屋を構成する個々の実体(構成部分)が分離されるならば、家屋の全体(総体)を考えることはできなくなるからである。
accedit eo, quod, si quis singulas res possidere dixerit, necesse erit dicat possessione superficiei tempori de mobilibus statuto locum esse, solum se capturum esse ampliori: quod absurdum et minime iuri ciuili conueniens est, ut una res diuersis temporibus capiatur, ut puta cum aedes ex duabus rebus constant, ex solo et superficie, et uniuersitas earum possessionem temporis immobilium rerum omnium mutet.
さらに次のことが加わる。 すなわち、もし誰かが個々の物を占有していると言うならば、上層建築物の占有については動産について定められた期間に適用があり、土地についてはより長い期間によって自らのものにする(時効取得する)と言わざるを得なくなる。 これは不条理であり、市民法に全く適合しない。 なぜなら、一つの物が異なる期間によって時効取得されることになり、例えば、家屋が二つのもの、すなわち土地と上層建築物から構成されている場合に、それらの総体が、すべての不動産に関する占有期間を変更することになるからである。
§41.3.23.1Si autem columna euicta fuerit, puto te ex empto cum uenditore recte acturum et eo genere rem saluam habiturum.
しかし、もし柱が追奪された場合には、あなたは売主に対して買主としての訴えをもって正当に訴えを起こすことができ、その方法によって自己の利益を保全することができると私は考える。
§41.3.23.2Si autem demolita domus est, ex integro res mobiles possidendae sunt, ut tempore, quod in usucapione rerum mobilium constitutum est, usucapiantur.
しかし、もし家屋が取り壊されたならば、動産は新たに占有されなければならず、その結果、動産の時効取得において定められた期間内に時効取得されることになる。
et non potes recte uti eo tempore, quo in aedificio fuerunt: nam quemadmodum eas solas et separatas ab aedificio non possedisti, sic nec penes te singulae aut separatae fuerunt et cohaerentibus his in aedificio, depositis aedibus, quae hoc quoque ipsum continent.
そして、それらが建物の中にあった期間を正当に利用することはできない。 なぜなら、あなたがそれらを建物から切り離されて単独で占有していたわけではないのと同様に、それらは単独で、あるいは分離されてあなたの手元にあったわけではなく、それらが建物の中で結合している間は、建物(これ自体がこのことをも包含しているのであるが)が取り壊されるまでは[単独で占有されていたわけではないからである]。
neque enim recipi potest, ut eadem res et ut res soli et tamquam mobilis sit possessa.
なぜなら、同一の物が土地の物としても、また動産としても占有されていたということは認められないからである。

語釈・文法注

  1. 41.3.23.praccedit eo, quod — 非人称動詞 `accedit` に指示代名詞の奪格(または与格) `eo` が伴い、具体的な内容を示す `quod` 節が主語として機能する構文。「これに加えて〜ということがある」を意味する。
  2. 41.3.23.prpossessione superficiei tempori de mobilibus statuto locum esse — `dicat` に依存する対格不定詞構文。 `locum esse` (余地がある、適用される)の補語として `tempori ... statuto` (定められた期間に)が与格として取られている。 `possessione` は手段・様態の奪格(「占有によって」)とも、与格 `possessioni` の異綴りとも解釈できる。
  3. 41.3.23.prsolum se capturum esse ampliori — `capturum esse` は法学において「時効取得する」(`usucapere`)の意味で用いられる `capere` の未来能動不定詞。 `ampliori` は比較級形容詞の奪格単数で、名詞 `tempore` が省略されている。
  4. 41.3.23.2quae hoc quoque ipsum continent — 関係代名詞 `quae` の先行詞は直前の `aedibus`(または `aedificio`)。 `hoc quoque ipsum`(このこと自体をも)は、家屋が個々の構成要素を結合した状態で包摂・内包しているという事実を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §41.3.23.pr-41.3.23.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:41.3.23.pr-41.3.23.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。