[ULPIANUS libro septimo disputationum. ] §41.2.34.prSi me in uacuam possessionem fundi Corneliani miseris, ego putarem me in fundum Sempronianum missum et in Cornelianum iero, non adquiram possessionem, nisi forte in nomine tantum errauerimus, in corpore consenserimus.
[ウルピアヌス、『論議書』第7巻] もしあなたが私をコルネリウス土地の空き占有へと送り込んだとして、私が自分はセンプロニウス土地に送り込まれたのだと考え、そしてコルネリウス土地に行ったならば、私は占有を取得しない。 ただし、もしや私たちが名前においてのみ錯誤し、実体において合意していたのでない限りは。
quoniam autem in corpore consenserimus, an a te tamen recedet possessio, quia animo deponere et mutare nos possessionem posse et Celsus et Marcellus scribunt, dubitari potest: et si animo adquiri possessio potest, numquid etiam adquisita est? sed non puto errantem adquirere: ergo nec amittet possessionem, qui quodammodo sub condicione recessit de possessione.
しかし、私たちが実体において合意していた場合、それでもなお、あなたから占有が離脱するのだろうか(意思によって私たちは占有を放棄し、また変更することができると、ケルススもマルケルスも書いているのであるが)、これには疑いがありうる。 そして、もし意思によって占有が取得されうるならば、はたして(私にも)取得されたのだろうか。 しかし、錯誤している者が取得するとは私は思わない。 したがって、ある意味で条件付きで占有から退いた者は、占有を失うこともない。
§41.2.34.1Sed si non mihi, sed procuratori meo possessionem tradas, uidendum est, si ego errem, procurator meus non erret, an mihi possessio adquiratur.
しかし、もしあなたが私にではなく、私の代理人に占有を引き渡す場合、もし私が錯誤しており、私の代理人が錯誤していないならば、私に占有が取得されるかどうかが検討されねばならない。
et cum placeat ignoranti adquiri, poterit et erranti.
そして、不知の者にも取得されるというのが認められている以上、錯誤している者にも取得されうるであろう。
sed si procurator meus erret, ego non errem, magis est, ut adquiram possessionem.
しかし、もし私の代理人が錯誤しており、私が錯誤していないならば、私が占有を取得するという方がより至当である。
§41.2.34.2Seruus quoque meus ignoranti mihi adquiret possessionem.
私の奴隷もまた、私が知らないうちに、私に占有を取得させる。
nam et seruus alienus, ut Celsus scribit, siue a me siue a nemine possideatur, potest mihi adquirere possessionem, si nomine meo eam adipiscatur: quod et ipsum admittendum est.
なぜなら、他人の奴隷であっても、ケルススが書いているように、彼が私によって占有されているか、あるいは誰によっても占有されていないにせよ、もし彼が私の名においてそれを獲得するならば、私に占有を取得させることができるからである。 このこと自体も認められるべきである。