Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §41.2.18.pr-41.2.18.4

占有名義の変更と引き渡しや指示による占有の得喪

6716 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

占有の移転・喪失・取得の態様を論じ、他人名義への変更、受領能力のない者への引渡しによる占有喪失、指し示しによる取得、他人の無断立ち入り時の占有継続を説明する。

[CELSUS libro uicensimo tertio digestorum. ] §41.2.18.prQuod meo nomine possideo, possum alieno nomine possidere: nec enim muto mihi causam possessionis, sed desino possidere et alium possessorem ministerio meo facio.
[ケルスス、『学説彙纂』第二十三巻] 自分が自分の名義で占有しているものを、他人の名義で占有することができる。 というのも、私は自分に対して占有の権原を変更するのではなく、占有することをやめ、私の奉仕によって他者を占有者にするからである。
nec idem est possidere et alieno nomine possidere: nam possidet, cuius nomine possidetur, procurator alienae possessioni praestat ministerium.
また、占有することと他人の名義で占有することとは同一ではない。 なぜなら、その名義で占有されている者が占有するのであり、代理人は他人の占有に対して奉仕を提供するからである。
§41.2.18.1Si furioso, quem suae mentis esse existimas, eo quod forte in conspectu inumbratae quietis fuit constitutus, rem tradideris, licet ille non erit adeptus possessionem, tu possidere desinis: sufficit quippe dimittere possessionem, etiamsi non transferas.
もしあなたが、狂者を(彼がたまたま見かけ上の平穏な状態にあったという理由で)正気であると判断して物を引き渡した場合、たとえ彼が占有を取得しないとしても、あなたは占有することをやめる。 なぜなら、たとえ移転しないとしても、占有を放棄することで十分だからである。
illud enim ridiculum est dicere, quod non aliter uult quis dimittere, quam si transferat: immo uult dimittere, quia existimat se transferre.
なぜなら、「移転するのでなければ放棄することを望まない」と言うのは滑稽だからである。 むしろ、彼は自分が移転していると信じているがゆえに、放棄することを望んでいるのである。
§41.2.18.2Si uenditorem quod emerim deponere in mea domo iusserim, possidere me certum est, quamquam id nemo dum attigerit: aut si uicinum mihi fundum mercato uenditor in mea turre demonstret uacuamque se possessionem tradere dicat, non minus possidere coepi, quam si pedem finibus intulissem.
もし私が、購入した物を私の家に置くよう売主に命じたならば、まだ誰一人それに触れていなくても、私が占有していることは確実である。 あるいは、私が買い取った隣の土地を、売主が私の塔から指し示し、自分が空いている占有を引き渡すと述べるならば、私がその境界の中に足を踏み入れたのと同様に、私は占有を始めたことになる。
§41.2.18.3Si, dum in alia parte fundi sum, alius quis clam animo possessoris intrauerit, non desisse ilico possidere existimandus sum, facile expulsurus finibus, simul sciero.
もし私が土地の別の場所にいる間に、他の誰かが占有者の意図をもって密かに立ち入ったとしても、私がそれを知るやいなや容易に境界から追い出すことができるのであるから、私が直ちに占有をやめたとみなされるべきではない。
§41.2.18.4Rursus si cum magna ui ingressus est exercitus, eam tantummodo partem quam intrauerit optinet.
他方、もし大勢の者が大きな暴力をもって侵入したならば、彼らは自分が立ち入ったその部分だけを掌握する。

語釈・文法注

  1. §41.2.18.1quod non aliter uult quis dimittere — 接続詞 `quod` は、直前の指示代名詞 `illud`(あれ、それ)の内容を具体的に説明する同格の名詞節を導く。古典期によく見られる対格不定詞(Acl)構文の代わりに、`illud... quod...` の形で事実上の客観節を構成している。
  2. §41.2.18.2mercato — 形式受動動詞(異態動詞)`mercor`(購入する)の完了分詞の与格形であり、`mihi`(私に)に一致する。「(隣の土地を)購入した私に」を意味する。対格の `fundum` がその分詞の意味上の目的語として機能している。
  3. §41.2.18.3facile expulsurus — 未来能動分詞 `expulsurus` は、非人称受動構文 `existimandus sum`(私はみなされるべきである)に実質的に含まれる一人称主語 `ego` と性・数・格が一致する。ここでは主体の「能力」あるいは「(知れば直ちに)追い出すであろう」という確実な見込み、ないし条件(「容易に追い出せる状態にあるため」)を表現している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §41.2.18.pr-41.2.18.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:41.2.18.pr-41.2.18.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。