[GAIUS libro secundo rerum cottidianarum siue aureorum. ] §41.1.9.prQua ratione autem plantae quae terra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque quae sata sunt solo cedere intelleguntur.
[ガイウス著『日常業務(金言集)』第2巻] 植物が地面と一体化すると土地に従属するのと同様の理由で、播かれた穀物も土地に従属すると解される。
ceterum sicut is, qui in alieno solo aedificauit, si ab eo dominus soli petat aedificium, defendi potest per exceptionem doli mali, ita eiusdem exceptionis auxilio tutus esse poterit, qui in alienum fundum sua impensa conseuit.
しかし、他人の土地に建物を建てた者が、土地の所有者から建物を請求された場合、悪意の抗弁によって身を守ることができるのと同様に、自己の費用で他人の土地に種を播いた者も、同じ抗弁の助けによって身を守ることができる。
§41.1.9.1Litterae quoque licet aureae sint, perinde chartis membranisque cedunt, ac solo cedere solent ea quae aedificantur aut seruntur.
文字もまた、たとえ金文字であっても、建築されたり播かれたりするものが土地に従属するのと同様に、紙や羊皮紙に従属する。
ideoque si in chartis membranisue tuis carmen uel historiam uel orationem scripsero, huius corporis non ego, sed tu dominus esse intellegeris.
したがって、私があなたの紙や羊皮紙に詩や歴史や演説を書いたとしても、この有体物の所有者は私ではなく、あなたであると解される。
sed si a me petas tuos libros tuasue membranas nec impensas scripturae soluere uelis, potero me defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide eorum possessionem nanctus sim.
しかし、あなたがあなたの本や羊皮紙を私に請求しながら、筆耕の費用を支払うことを拒むならば、私は悪意の抗弁によって身を守ることができる。 ただし、私が善意でそれらの占有を得た場合に限られる。
§41.1.9.2Sed non uti litterae chartis membranisue cedunt, ita solent picturae tabulis cedere, sed ex diuerso placuit tabulas picturae cedere.
しかし、文字が紙や羊皮紙に従属するようには、絵画が画板に従属するとはされておらず、反対に、画板が絵画に従属すると決定された。
utique tamen conueniens est domino tabularum aduersus eum qui pinxerit, si is tabulas possidebat, utilem actionem dari, qua ita efficaciter experiri poterit, si picturae impensam exsoluat: alioquin nocebit ei doli mali exceptio: utique si bona fide possessor fuerit qui soluerit.
しかしながら、もし絵を描いた者が画板を占有していたならば、画板の所有者に対して、絵を描いた者に対する実用的訴権が与えられるのが適当であり、これによって、絵の費用を支払う場合にのみ、実効的に訴えを提起することができる。 そうでなければ、悪意の抗弁が彼(画板の所有者)に不利に働くであろう。 ただし、支払う者が善意の占有者であった場合に限られる。
aduersus dominum uero tabularum ei qui pinxerit rectam uindicationem competere dicimus, ut tamen pretium tabularum inferat: alioquin nocebit ei doli mali exceptio.
これに対して、画板の所有者に対して、絵を描いた者には正規の所有物返還請求権が認められると言う。 ただし、画板の代金を支払うことを条件とする。 そうでなければ、彼(絵を描いた者)に悪意の抗弁が不利に働くであろう。
H §41.1.9.3ae quoque res, quae traditione nostrae fiunt, iure gentium nobis adquiruntur: nihil enim tam conueniens est naturali aequitati quam uoluntatem domini uolentis rem suam in alium transferre ratam haberi.
これらの物も、引渡しによって私たちのものになるが、万民法によって取得される。 なぜなら、自己の物を他人に移転したいと望む所有者の意思が有効とされることほど、自然の衡平に適うことはないからである。
§41.1.9.4Nihil autem interest, utrum ipse dominus per se tradat alicui rem an uoluntate eius aliquis.
また、所有者自身が自ら誰かに物を引き渡すか、あるいは彼の意思によって他の誰かが引き渡すかは、何の違いもない。
qua ratione, si cui libera negotiorum administratio ab eo qui peregre proficiscitur permissa fuerit et is ex negotiis rem uendiderit et tradiderit, facit eam accipientis.
この理由により、もし海外へ出発する者から自由な事務管理を許された者がいて、彼がその事務として物を売却し引き渡したならば、その物を譲受人のものとする。
§41.1.9.5Interdum etiam sine traditione nuda uoluntas domini sufficit ad rem transferendam, ueluti si rem, quam commodaui aut locaui tibi aut apud te deposui, uendidero tibi: licet enim ex ea causa tibi eam non tradiderim, eo tamen, quod patior eam ex causa emptionis apud te esse, tuam efficio.
時には、引渡しがなくても、所有者の単なる意思だけで物を移転するのに十分である。 例えば、私があなたに使用貸借、もしくは賃貸、あるいは寄託した物を、あなたに売却した場合である。 なぜなら、その(売却という)原因に基づいてそれをあなたに引き渡さなかったとしても、売買という原因に基づいてそれがあなたの手元にあることを私が容認することによって、私はそれをあなたのものにするからである。
§41.1.9.6Item si quis merces in horreo repositas uendiderit, simul atque claues horrei tradiderit emptori, transfert proprietatem mercium ad emptorem.
同様に、もし誰かが倉庫に保管されている商品を売却した場合、倉庫の鍵を買主に引き渡すると同時に、商品の所有権を買主に移転する。
H §41.1.9.7oc amplius interdum et in incertam personam collocata uoluntas domini transfert rei proprietatem: ut ecce qui missilia iactat in uulgus, ignorat enim, quid eorum quisque excepturus sit, et tamen quia uult quod quisque exceperit eius esse, statim eum dominum efficit.
さらに、時には不特定の者に対して向けられた所有者の意思も、物の所有権を移転する。 例えば、群衆に向けて投げ銭を投げる者がそうである。 彼は、彼らのうちの誰がそれを拾うかを知らないが、それでも各自が拾ったものがその人のものになることを望んでいるため、直ちにその者を所有者にする。
§41.1.9.8Alia causa est earum rerum, quae in tempestate maris leuandae nauis causa eiciuntur: hae enim dominorum permanent, quia non eo animo eiciuntur, quod quis eas habere non uult, sed quo magis cum ipsa naue periculum maris effugiat.
海上での嵐において、船を軽くする目的で投棄される物については、事情が異なる。 これらは所有者のもののままである。 なぜなら、それらは所有を望まないという意図で投棄されるのではなく、船そのものとともに海上の危険をより良く免れるために投棄されるからである。
qua de causa si quis eas fluctibus expulsas uel etiam in ipso mari nanctus lucrandi animo abstulerit, furtum committit.
この理由により、もし誰かが、波によって打ち上げられたか、あるいは海中にあるこれらの物を見つけて、利得の意思をもって持ち去ったならば、窃盗を犯すことになる。