[IDEM libro secundo institutionum. ] §41.1.10.prAdquiruntur nobis non solum per nosmet ipsos, sed etiam per eos quos in potestate habemus, item per seruos, in quibus usum fructum habemus, item per homines liberos et seruos alienos, quos bona fide possidemus: de quibus singulis diligentius dispiciamus.
[同じ著者による『法学提要』第2巻] 私たちは、自分自身によるだけでなく、私たちが権力下に置いている者たちを通じても、同様に、私たちが用益権を有している奴隷を通じても、さらに同様に、私たちが善意で占有している自由人や他人の奴隷を通じても財産を取得する。 これら各自について、より詳細に検討することにしよう。
§41.1.10.1Igitur quod serui nostri ex traditione nanciscuntur siue quid stipulentur uel ex qualibet alia causa adquirant, id nobis adquiritur: ipse enim, qui in potestate alterius est, nihil suum habere potest, ideoque si heres institutus sit, nisi nostro iussu hereditatem adire non potest, et si iubentibus nobis adierit, hereditas nobis adquiritur, perinde atque si nos ipsi heredes instituti essemus.
したがって、私たちの奴隷が引渡しによって得るもの、あるいは彼らが問答契約によって約束させ、もしくはその他のいかなる原因から取得するものであっても、それは私たちのために取得される。 なぜなら、他人の権力下にある者自身は、自身のものを何一つ持つことができないからであり、したがって、もし彼が相続人に指定されたとしても、私たちの命令がなければ相続を承認することができず、私たちが命令して彼が承認したならば、あたかも私たち自身が相続人に指定されたかのように、相続財産は私たちのために取得される。
et his conuenienter scilicet legatum nobis per eundem adquiritur.
そしてこれに適合して、当然ながら遺贈も同じ奴隷を通じて私たちのために取得される。
§41.1.10.2Non solum autem proprietas per eos, quos in potestate habemus, adquiritur nobis, sed etiam possessio: cuiuscumque enim rei possessionem adepti fuerint, id nos possidere uidemur.
また、私たちが権力下に置いている者たちを通じて、所有権だけでなく占有も私たちのために取得される。 なぜなら、彼らがいかなる物の占有を獲得したとしても、私たちはそれを占有しているとみなされるからである。
unde etiam per eorum longam possessionem dominium nobis adquiritur.
それゆえ、彼らの長期の占有を通じても、所有権が私たちのために取得される。
§41.1.10.3De his autem seruis, in quibus tantum usum fructum habemus, ita placuit, ut quidquid ex re nostra uel ex operis suis adquirant, id nobis adquiratur, si quid uero extra eas causas persecuti sint, id ad dominum proprietatis pertinet.
しかし、私たちが用益権のみを有している奴隷たちについては、彼らが私たちの財産から、あるいは彼ら自身の労働から取得するものは何であれ、それが私たちのために取得され、もしそれらの原因以外から彼らが獲得したものは、所有権の所有者に帰属すると決定された。
itaque si is seruus heres institutus sit legatumue quid aut ei donatum fuerit, non mihi, sed domino proprietatis adquiritur.
したがって、もしその奴隷が相続人に指定されたり、あるいは何かを遺贈されたり贈与されたりした場合には、私ではなく、所有権の所有者のために取得される。
§41.1.10.4Idem placet de eo, qui nobis bona fide possidetur, siue liber sit siue alienus seruus: quod enim placuit de usufructuario, idem probatur etiam de bonae fidei possessore.
私たちによって善意で占有されている者についても、それが自由人であれ他人の奴隷であれ、同様のことが決定されている。 なぜなら、用益権者について決定されたことは、善意の占有者についても同様に認められるからである。
itaque quod extra duas causas adquiritur, id uel ad ipsum pertinet, si liber est, uel ad dominum eius, si seruus est.
したがって、これら2つの原因以外で取得されたものは、もし彼が自由人であれば彼自身に、もし奴隷であれば彼の所有者に帰属する。
§41.1.10.5Sed bonae fidei possessor cum usuceperit seruum, quia eo modo dominus fit, ex omnibus causis per eum sibi adquirere potest: usufructuarius uero usucapere seruum non potest, primum quia non possidet, sed habet ius utendi fruendi, deinde quoniam scit seruum alienum esse.
しかし、善意の占有者が奴隷を時効取得したときには、その方法によって彼が所有者となるため、あらゆる原因からその奴隷を通じて自己のために取得することができる。 これに対して、用益権者は奴隷を時効取得することができない。 第一に、彼は占有しておらず、使用し収益する権利を有しているにすぎないからであり、第二に、彼はその奴隷が他人のものであることを知っているからである。