[GAIUS libro secundo rerum cottidianarum siue aureorum. ] §41.1.7.8Uoluntas duorum dominorum miscentium materias commune totum corpus efficit, siue eiusdem generis sint materiae, ueluti uina miscuerunt uel argentum conflauerunt, siue diuersae, ueluti si alius uinum contulerit alius mel, uel alius aurum alius argentum: quamuis et mulsi et electri noui corporis sit species.
二人の所有者が自分たちの材料を混ぜ合わせる場合の意思は、それらの材料が同種のものであっても(たとえば彼らがワインを混ぜ合わせたり、銀を融解して混ぜ合わせた場合)、あるいは異種のものであっても(たとえば一方がワインを、他方が蜂蜜を提供した場合、あるいは一方が金を、他方が銀を提供した場合)同様に、全体を共有のものとする。 たとえ、蜂蜜酒や琥珀金の場合には新種物(新しい一体物)の形態が生じるとしてもである。
§41.1.7.9Sed et si sine uoluntate dominorum casu confusae sint duorum materiae uel eiusdem generis uel diuersae, idem iuris est.
しかし、たとえ所有者たちの意思によらずに、偶然によって二人の材料が同種のものであれ異種のものであれ混和した場合でも、同一の法理となる。
§41.1.7.10Cum in suo loco aliquis aliena materia aedificauerit, ipse dominus intellegitur aedificii, quia omne quod inaedificatur solo cedit.
誰かが自分の土地に他人の材料で建築をした場合、その者自身が建物の所有者と見なされる。 なぜなら、建築されるすべてのものは土地に従属するからである。
nec tamen ideo is qui materiae dominus fuit desiit eius dominus esse: sed tantisper neque uindicare eam potest neque ad exhibendum de ea agere propter legem duodecim tabularum, qua cauetur, ne quis tignum alienum aedibus suis iunctum eximere cogatur, sed duplum pro eo praestet.
しかし、だからといって材料の所有者であった者がその所有者であることを失うわけではない。 しかし、他人の木材で自己の建物に接合されたものを引き抜くことを何人も強制されず、むしろその代わりに2倍の価額を支払うべきことが規定されている十二表法のために、その間は材料を返還請求することも、それについての提示訴訟を起こすこともできない。
appellatione autem tigni omnes materiae significantur, ex quibus aedificia fiunt.
なお、「木材」という名称によって、建物が作られるすべての材料が意味される。
ergo si aliqua ex causa dirutum sit aedificium, poterit materiae dominus nunc eam uindicare et ad exhibendum agere.
したがって、何らかの理由で建物が取り壊されたならば、材料の所有者は、今やそれを返還請求し、かつ提示訴訟を起こすことができる。
§41.1.7.11Illud recte quaeritur, an, si id aedificium uendiderit is qui aedificauerit et ab emptore longo tempore captum postea dirutum sit, adhuc dominus materiae uindicationem eius habeat.
次のことは正当に問われる。 すなわち、もし建築した者がその建物を売却し、買主によってそれが長期の占有によって取得され、その後に取り壊された場合、なおも材料の所有者がその返還請求権を有するか、ということである。
causa dubitationis est, an eo ipso, quo uniuersitas aedificii longo tempore capta est, singulae quoque res, ex quibus constabat, captae essent: quod non placuit.
疑念の理由は、建物という集合物全体が長期の占有によって取得されたことそのものによって、それを構成していた個々の物もまた取得されたことになるのか、という点にあるが、この見解は支持されなかった。
§41.1.7.12Ex diuerso si quis in alieno solo sua materia aedificauerit, illius fit aedificium, cuius et solum est et, si scit alienum solum esse, sua uoluntate amisisse proprietatem materiae intellegitur: itaque neque diruto quidem aedificio uindicatio eius materiae competit.
逆に、もし誰かが他人の土地に自己の材料で建築をしたならば、建物は土地の所有者のものとなる。 そして、もし彼がそこが他人の土地であることを知っていたならば、自己の意思によって材料の所有権を放棄したものと見なされる。 したがって、たとえ建物が取り壊されたとしても、その材料の返還請求権は認められない。
certe si dominus soli petat aedificium nec soluat pretium materiae et mercedes fabrorum, poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si nescit qui aedificauit alienum esse solum et tamquam in suo bona fide aedificauit: nam si scit, culpa ei obici potest, quod temere aedificauit in eo solo, quod intellegeret alienum.
確かに、もし土地の所有者が建物を請求しながら、材料の代金や職人たちの賃金を支払わないならば、悪意の抗弁によって退けることができる。 これは、建築した者がそこが他人の土地であることを知らず、あたかも自分の土地であるかのように善意で建築した場合に確実に適用される。 なぜなら、もし知っていたならば、他人のものであると理解している土地に無謀にも建築したという過失が彼に帰せられ得るからである。
§41.1.7.13Si alienam plantam in meo solo posuero, mea erit: ex diuerso si meam plantam in alieno solo posuero, illius erit: si modo utroque casu radices egerit: antequam enim radices ageret, illius permanet, cuius et fuit.
もし私が他人の苗木を私の土地に植えたなら、それは私のものとなる。 逆に、もし私が自分の苗木を他人の土地に植えたなら、それはその土地の所有者のものとなる。 ただし、いずれの場合もそれが根を張った場合に限る。 なぜなら、根を張る前は、もともとそれを所有していた者のままだからである。
his conueniens est, quod, si uicini arborem ita terra presserim, ut in meum fundum radices egerit, meam effici arborem: rationem enim non permittere, ut alterius arbor intellegatur, quam cuius fundo radices egisset.
これに適合するのは、もし私が隣人の木を土で押しつけて、それが私の土地に根を張るようにしたならば、その木は私のものになる、ということである。 なぜなら、根を張った土地の所有者以外の者の木であると解することを道理が許さないからである。
et ideo prope confinium arbor posita, si etiam in uicinum fundum radices egerit, communis est
それゆえに、境界近くに植えられた木が、隣の土地にも根を張った場合、それは共有となる。